Xəbər lenti
30/09/2020 [20:32]:
“Ermənistan tərəfinin isə Azərbaycanın sərhədləri daxilində nə işi var ki, onlara qarşı da silah işlədilsin”
30/09/2020 [20:25]:
Gənclər və İdman Nazirliyi ordumuza hərbi maşın hədiyyə etdi - FOTO
30/09/2020 [20:18]:
"Erməni xalqı Azərbaycan prezidentinin təklifi üzərində ciddi düşünməlidir"
30/09/2020 [20:16]:
Qənirə Paşayeva ön cəbhə kəndlərinə bir sıra güzəştlərin edilməsi təklifi ilə çıxış etdi
30/09/2020 [20:07]:
“İşğal olunmuş torpaqlarımızın azad edilməsi uğrunda əks-hücum davam etdirilir”
30/09/2020 [20:03]:
Ordumuzun uğurlu zərbələri İrandan göründü - VİDEO
30/09/2020 [19:49]:
“Avromed” şirkəti Silahlı Qüvvələrinə Yardım Fonduna 1 milyon manat köçürüb
30/09/2020 [19:40]:
Naxçıvanda ön xətdə yerləşən bölmələrdə uğurlu döyüş növbətçiliyi aparılır
30/09/2020 [19:28]:
Düşmən taborunun döyüş bayrağı və sənədləri ələ keçirilib - Müdafiə Nazirliyi
30/09/2020 [19:26]:
Prezident İlham Əliyev Küveyt Əmirinə başsağlığı verib
30/09/2020 [19:21]:
Aİ Şurasının Prezidenti Azərbaycan Prezidentinə zəng edib
30/09/2020 [19:10]:
Düşmənin bu gün saat 17:30-dək məhv edilən döyüş texnikası - SİYAHI
30/09/2020 [19:00]:
Şəmistan Əlizamanlı AzTV-də “Cəbhədən xəbər” verəcək
30/09/2020 [18:57]:
İranım, İranım, qonşu İranım, Sənə nəfəs verir Azərbaycanım
30/09/2020 [18:45]:
İsveç XİN başçısının Azərbaycana səfəri təxirə salınıb
30/09/2020 [18:31]:
Türkiyə MN Ermənistana qarşı Türkiyə təyyarələri və PUA-larından istifadə olunmasına dair iddialara münasibət bildirib
30/09/2020 [18:29]:
Mehriban Əliyeva yaralı hərbçilərlə görüşdə kövrəldi - VİDEO
30/09/2020 [18:23]:
Horadizə top mərmisi atılıb, 1 mülki şəxs həlak olub, 3 nəfər yaralanıb
30/09/2020 [18:20]:
Nazir: "Şagirdlər iki yarımqrupa bölünəndə bir dərsi iki dəfə keçmək müəllimlərin əməkhaqqına təsir göstərməyəcək"
30/09/2020 [18:12]:
Vüqar Rəhimzadə: Savadsız və debil Nikol Paşinyanın tarixi öyrənməyə böyük ehtiyacı vardır
30/09/2020 [18:06]:
Azərbaycan əsgəri döyüşə “Qarabağ” mahnısı oxuyaraq gedir - VİDEO
30/09/2020 [18:05]:
Qənirə Paşayeva bu şəxslərin ödənişli ali təhsildən azad edilməsi ilə bağlı təkliflə çıxış edib
30/09/2020 [18:00]:
Oktyabr ayına olan hava proqnozu
30/09/2020 [17:51]:
XİN-dən Ermənistanın yaydığı əsassız məlumatlara SƏRT REAKSİYA
30/09/2020 [17:49]:
BMT Baş katibinin ermənilərə can yandırmasının  əsl səbəbi bəlli oldu...
30/09/2020 [17:49]:
İlham Əliyev Rusiyanın “Rossiya l” telekanalına müsahibəsində reallıqları böyük auditoriyaya çatdırdı
30/09/2020 [17:35]:
Azərbaycan Əhli-beytindən İrana etiraz..
30/09/2020 [17:30]:
Daha bir əməkdar artist cəbhəyə yola düşüb
30/09/2020 [17:28]:
Bu gün düşmənin daha səkkiz döyüş texnikası məhv edildi - Müdafiə Nazirliyi
30/09/2020 [17:13]:
Təhsil naziri: "Hazırda distant dərslər bir həftəlik dayandırılıb"
30/09/2020 [17:12]:
Azərbaycan Prezidenti: “Bu şərtimə Ermənistan hökuməti əməl edərsə, döyüşlər dayanacaq”
30/09/2020 [17:10]:
Prezident: “Erməni xalqı əgər sülh şəraitində yaşamaq istəyirsə, öz hakimiyyətini məsuliyyətə cəlb etsin”
30/09/2020 [17:08]:
Bu təqvim ilinin sonuna qədər ali təhsilin distant formada davam etməsi gözlənilir
30/09/2020 [17:04]:
İlham Əliyev: “Türkiyə Azərbaycanın, Azərbaycan da hər zaman Türkiyənin yanındadır!”
30/09/2020 [17:02]:
Təhsil naziri: “2307 məktəbdə şagird sayı 200-dən azdır”
30/09/2020 [17:01]:
Aİ-yə üzv ölkələrin liderləri Dağlıq Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə edəcəklər
30/09/2020 [17:00]:
Nazir: "İndiyədək 210 şagird koronavirusa yoluxub"
30/09/2020 [16:59]:
Azərbaycan Prezidenti erməni xalqına müraciət edib
30/09/2020 [16:58]:
Emin Əmrullayev: "Oktyabrın 1-dən Bakı, Sumqayıt və Abşeronda bağçalar fəaliyyətini bərpa edəcək"
30/09/2020 [16:57]:
Azərbaycanda son sutkada 110 nəfər COVID-19-a yoluxub, 127 nəfər sağalıb, 1 nəfər vəfat edib
30/09/2020 [16:56]:
ƏƏSMN-in 66 əməkdaşı səfərbərlik üzrə hərbi xidmətə yola salındı
30/09/2020 [16:54]:
Erməni təxribatı nəticəsində bir müəllim yaralanıb - RƏSMİ
30/09/2020 [16:49]:
Ermənilər Dağlıq Qarabağı tərk edirlər - VİDEO
30/09/2020 [16:48]:
Azərbaycanda bir rayonda səkkiz müəllim koronavirusa yoluxdu - RƏSMİ
30/09/2020 [16:45]:
Ermənistan “Toçka-U” taktiki raket kompleksini tətbiq edib - FOTO
30/09/2020 [16:28]:
Hərbi vəzifəlilərin hərbi hissələrə yola salınması davam etdirilir - RƏSMİ
30/09/2020 [16:13]:
“Cəbhədən gələn xəbərləri dörd gözlə izləyirəm” - Xalq artisti Əlibaba Məmmədov
30/09/2020 [16:12]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin 66 əməkdaşı səfərbərlik üzrə hərbi xidmətə yola salındı
30/09/2020 [16:07]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva yaralı hərbçilərə baş çəkdilər - CANLI YAYIM
30/09/2020 [15:43]:
“Azərbaycan özünü müdafiə etməyə və təcavüzkarı cəzalandırmağa qabildir”
30/09/2020 [15:30]:
Düşmənin Ağdərədə yerləşən qərargahına zərbə endirilib - Müdafiə Nazirliyi
30/09/2020 [15:29]:
Azərbaycanın döyüşləri dayandırmasının şərti açıqlandı
30/09/2020 [15:27]:
Pakistan Senatı Ermənistanın Azərbaycana hücumunu pisləyib
30/09/2020 [15:26]:
Ehtiyatda olan hərbi həkimlərdən çağırış: “Hər birimiz sizin əsgərinizik!”
30/09/2020 [15:21]:
Düşmənin Füzuli istiqamətində yerləşən 4-cü taboru atəşə tutulub - Müdafiə Nazirliyi
30/09/2020 [15:20]:
Azərbaycan Dillər Universitetində Çin mədəniyyəti həftəsi davam edir
30/09/2020 [15:15]:
Erməni təxribatı nəticəsində 14 mülki şəxs ölüb, 46 nəfər xəsarət alıb - Baş Prokurorluq
30/09/2020 [15:12]:
XİN Avropa Məhkəməsinin döyüşlərlə bağlı qərarına münasibət bildirib
30/09/2020 [15:11]:
Tonaşendə düşmənin iki tankı məhv edilib - VİDEO
30/09/2020 [15:03]:
Qondarma rejimin rəhbəri əhaliyə yalan vədlər verdi...
30/09/2020 [15:01]:
İlham Əliyev Nigeriyanın dövlət başçısını təbrik edib
30/09/2020 [15:00]:
FHN cəbhə bölgəsindəki vəziyyətlə bağlı məlumat yayıb
30/09/2020 [14:58]:
“Ermənistanın mülki sakinləri atəşə tutması, onun terrorçu və anti-insani mahiyyətindən xəbər verir”
30/09/2020 [14:55]:
Təhsil Nazirliyi tələbələrə və təhsil müəssisələrinə müraciət edib
30/09/2020 [14:53]:
Ermənilər Bərdənin kəndlərini ağır artilleriyadan atəşə tutmağa başlayıb
30/09/2020 [14:48]:
”Bu vətən bizimdir!” - Nəsiman Yaqublunun yazısı
30/09/2020 [14:44]:
Düşmənə köməyə gələn ehtiyat qüvvələr məhv edilib - Müdafiə Nazirliyi
30/09/2020 [14:40]:
“İki qardaşım oğlu orduda döyüşür, biri yaralanıb, biz ancaq irəli getməliyik”
30/09/2020 [14:25]:
Orta məktəblərdə tətil müddəti azaldıla bilər - RƏSMİ
30/09/2020 [14:25]:
"İran Azərbaycana dost, etibarlı tərəfdaş olmaqdan nümayişkaranə şəkildə imtina edib"
30/09/2020 [14:17]:
““Qan ağlayıram” ki, məni də müharibəyə aparsınlar...” - Qarabağın “Qəmlosu”...
30/09/2020 [14:08]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva yaralı hərbçilərlə görüşüblər
30/09/2020 [14:08]:
“Hərbi əməliyyatlarda məqsəd maksimum nəticə əldə etməkdir”
30/09/2020 [14:06]:
"Paşinyan İlham Əliyevin parlaq çıxışının fonunda həddindən artıq sönük təsir bağışladı"
30/09/2020 [13:57]:
“Böyük Qələbəyə gedən yolda Azərbaycanla birgə yürüyün!”
30/09/2020 [13:52]:
Düşmənin yaydığı saxta foto və videoları necə müəyyən edək? - İZAHLI VİDEO
30/09/2020 [13:41]:
“2030-cu ildən sonra  dünya neftdən imtina edəcək...”-SOS!!!
30/09/2020 [13:39]:
Düşmən topları belə məhv edilib - VİDEO
30/09/2020 [13:35]:
Türkiyə Müdafiə Nazirliyi erməni vəhşiliklərini əks etdirən video paylaşıb
30/09/2020 [13:33]:
Oktyabrın 1-nə gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2020 [11:23] - Gündəm - ( 1802 dəfə baxılıb)

Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır?



Açığı bir tarixçi olaraq heç düşünməzdim ki, müstəqilliyimizin 30-cu ili ərəfəsində Azərbaycanda bu  sual  gündəmə gələ bilər. Amma tədris prosesində ümumi islahatlar adı altında uzun müddətdir milli tariximizə qarşı arzuolunmayan tutum, nə vaxtsa bu məsələnin müzakirə mövzusuna çevriləcəyini göstəriridi. Son 10 ildə BDU-nun Tarix fakültəsində Təhsil Nazirliyinin qərarına əsasən “Azərbaycan tarixi” fənninin (ən qədim dövrdən- günümüzədək) tədris müddətinin Tarixçi, Tarix müəllimi ixtisasında təhsil alanlar üçün 6 semestrdən 4 semestrə (yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, digər ölkələrdə dövlətin tarixinə ayrılan 6 semestrlik tədris dəyişməz qalır), Amerikaşünaslıq, Regionşünaslıq kimi ixtisaslarda yarım semestrə, qeyri-ixtisas (hətta, Filologiya, Şərqşünaslıq, Beynəlxalq münasibətlər, Sosiologiya kimi fakultələrdə belə) fakultələrində 2 semestrdən 1 semestrə (ümumi islahatlar adı altında 120 saatdan 90 saata, 90 saatdan 75 saata, hal-hazırda isə 75 saatdan 60 saata endirilmişdir) endirilməsi, bir-neçə il əvvəl orta məktəblərdə “Azərbaycan tarixi”nin dünya tarixinin tərkibində keçilməsi ilə bağlı gətirilməyə cəhd edilən “yeniliklər”, Qarabağ tarixini ümumi Azərbaycan tarixindən ayrıca tədrisi (Azərbaycan tarixinin ümumdünya tarixinin tərkibində tədrisini həyata keçirməyə çalışanlar Qarabağ tarixinin Azərbaycan tarixindən ayrı tədrisinə qərar vermişdilər. Burda bir məntiq görə bilirsiniz?) bu sualın qoyulacağı zamanın uzaqda olmadığının nişanələri idi. Artıq 4 aydır ki, yenidən “Azərbaycan tarixi” fənninin universitetlərdə tədrisi ilə bağlı ciddi, əslində, bütün ictimaiyyəti narahat edəcək vəziyyət yaranmışdır. Təhsil Nazirliyinin yeni qərarına əsasən, “Azərbaycan tarixi” fənninin universitetlərdə tədrisində yenidən hərtərəfli dəyişiklik edilmiş, əvvəlcə fənnin adı dəyişdirilərək “Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixi” qoyulmuş, dərsin məzmununa isə “Azərbaycanın müasir dövlətçilik ənənələrinin yaranması, mərhələləri, formalaşması və inkişafını öyrəndiyi” təyinatı verilmiş, yəni 1918-ci ildən günümüzədək son 100 ilin tarixinin tədrisi nəzərdə tutulmuşdur. Son variantda fənnin adını qaytarsalar da məzmun yuxarıdakı kimi  saxlanılmış və  kredit (5 kredit (1 kredit = 12-22 saat, lakin dərs yüklərində Azərbaycan tarixi üçün  ən aşağı saat ayrılır)) tryuku ilə ona ayrılan 75 saat 60 saata endirilmişdir. Ən pisi odur ki, dövlətimizə, milli tariximizə, milli maraqlarımıza daban-dabana zidd olan bu  layihənin müəllifləri məlum deyil. Amma biz tarixçilər bu prosesin sonluğunun hara apara biləcəyini gözəl bilirik, ona görə də öz etirazımızı açıq bildiririk.

Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır,  sualının cavabını görünür həm özümüzə, həm də bunu israrla görmək istəməyənlərə tez-tez xatırlatmalıyıq. Əvvəla, Azərbaycan adlı müstəqil dövlətimizdə bu sualın qoyulmasının özü düşüncəli vətəndaşı, cəmiyyəti ciddi narahat etməlidir.

Riyaziyyatçılar gözəl bilirlər, aksiomanın  isbata ehtiyacı olmur. Azərbaycan tarixinin də tədrisi məsələsi müzakirəsinə belə yol verilməməli  aksiomalardandır. Çünki, dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində  güclü olur.  Bu gün bizim milli ruhda böyüyən, tarixini bilərək bu gününə və gələcəyinə sahib çıxmağı bacaran, dövlətini qoruyan nəsillərə ehtiyacımız var.

İndi isə istəyirəm Azərbaycan tarixinin tədrisinin aktuallığını daha konkret şəkildə ifadə edim:

 

1.Xalqın, millətin var olduğunu göstərən əlamətlər sırasında onun tarixi və milli şüuru  xüsusi rol oynayır. Tarixini bilməyən cəmiyyət amneziya diaqnozlu insana bənzəyir və o cəmiyyət olmaqdan çıxaraq kütləyə çevrilir.  Məgər sovet dövründə Azərbaycan tarixinin tədris edilməməsinin fəsadlarını görmədik?  Hələ də bu fəsadları aradan qaldıra bilməmişik. Tez-tez adı çəkilən 5-ci kolon və ya cəmiyyətimizdə dövlətini gah İranın, gah Rusiyanın, gah da Türkiyənin bir əyaləti görməyi arzulayan vətəndaşların var olması, öz tarixi qəhrəmanlarından, şəxsiyyətlərindən daha çox yarındıqları cəmiyyətlərin qəhrəmanlarına pərəstiş edənlərin çoxluğu milli və tarixi şüurun formalaşdırılması istiqamətində ciddi problemlərin olduğunu göstərmir? Axı Təhsil Nazirliyindəki ekspertlər bunu görməmiş deyillər və ya görmürlərsə, onda tarixçilərin niyə fikirləri diqqətə alınmır?

 

2.Dərbənddən Həmədanadək uzanan tarixi Azərbaycan torpaqlarının şimal-şərqində bərpa etdiyimiz Azərbaycan Respublikası açıq təcavüzə, işğala məruz qalan bir ölkədir. 86,6 min kv.km-lik ərazimizin 20 faizi işğal altındadır. Düşmənlərimiz  işğala haqq donu geyindirmək üçün bu torpaqlarda haqqımızın olmadığını və cəmi 100 illik dövlətçilik tariximizin olduğunu bəyan edirlər. Bununla bağlı hər il müxtəlif adda (məzmun eyni) kitablar çap etdirib dünyaya yayırlar. Bizim isə dövlətçilik tariximiz e.ə. III minillikdən başlayır.  Bu tarixin şanlı dövrləri var, dərs çixarmalı olduğumuz məşəqqətli dövrləri var, bizə dostumuzu-düşmənimizi ayırd etməyə imkan verən dövrləri var. Bəs Təhsil Nazirliyinin təyinatı ilə son 100 ilin tarixi  (bu tarixin də cəmi 31 ili müstəqillik dövrümüzü əhatə edir) tədris olunanda, elə həmin o düşmənin quyusuna su tokülməyəcək? Hər qarışında izimiz olan torpaqların, qədim kökləri olan dövlətçiliyimizin tarixini özümüzə unutdurmuş olmayacağıq? Vətənin ərazi bütövlüyü uğrunda savaşa hazır olan vətəndaş, əsgər necə yetişdiriləcək?

Hər il auditoriyaya daxil olanda “Qarabağ bizimdir?” sualını fərqli intonasiyalarda gənclərə ünvanlayıram və təəssüf ki, iki fərqli şəkildə sualı səsləndirəndən sonra, bir çoxunda şübhə yaranmağa başlayır. Bəs gənc nəsillərin beynində Qarabağ savaşını qələbəmizlə başa çatdırmağı Təhsil Nazirliyi hansı şəkildə düşünür? Bunun ancaq bir yolu var, o da Vətən tarixini mükəmməl bilən, itirdiyimiz hər qarış torpaq haqqında tam məlumatlı milli ruha sahib vətəndaşın  yetişdirilməsi!

 

3.Azərbaycan dünya mədəniyyətinə kifayət qədər töhfələr vermiş bir məmləkətdir. Amma, təəssüf ki, əksər insanlarımız, xüsusilə də gənc nəsil bunun fərqində deyil. Bu gün  ancaq özgə mədəniyyətlərdə gözəlliyi görən nəsillərə özümüzü necə sevdirəcəyik? Gənc nəsil Əl-Bərdəyini, Bəhmənyar ibn Mərzbanı, Eynəlqüzzat Miyanəçini, Fazil Fəridəddin Şirvanini və adlarını çəkmədiyim yüzlərlə elm, mədəniyyət xadimlərini, böyük şəxsiyyətləri necə tanıyacaqlar, necə qürur duyacaqlar? Axı bu mədəniyyətə biz sahib çıxmadıqca yiyələnənlər çoxalır.

Göründüyü kimi suallar çoxdur. Və onların hamısının cavabı da, həlli də Azərbaycan tarixinə doğma münasibətdən, sevgidən keçir. Milli, dövləti maraqlara toxunan bütün məsələlər kimi Azərbaycan tarixinin tədrisi məsələsini də ümumi tədris planında digər predmetlərlə eyni cərgəyə qoymaq, bir arşınla ölçmək olmaz. Azərbaycan adlı məmləkətimizin tarixinə ayrılan saatın islahatlar adı altında azaldılması, məzmununun dəyişdirilməsi nəinki yolverilməzdir, hətta, müzakirə mövzusu belə edilməməlidir.  Azərbaycan tarixi dünyada heç kimə lazım deyil, deyənlərə isə yalnız bir cavabımız var! AZƏRBAYCAN TARIXI BIZƏ LAZIMDIR!!! Necə ki, Almaniyanın tarixi almanlara, Fransanın tarixi fransızlara, Yaponiyanın tarixi də yaponlara lazımdır.

 

Dosent Arzu Məmmədova

Bakı Dövlət Universiteti

loading...
Qondarma rejimin rəhbəri əhaliyə yalan vədlər verdi...
"İran Azərbaycana dost, etibarlı tərəfdaş olmaqdan nümayişkaranə şəkildə imtina edib"
Düşmənin hərbi texnikası belə məhv edilib - VİDEO
Erməni taborunun şəxsi heyəti müdafiə mövqelərini tərk edərək qaçır - RƏSMİ
Millət vəkili dünya azərbaycanlılarına müraciət etdi
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Şou-biznes
Daha bir əməkdar artist cəbhəyə yola düşüb
Cəmiyyət
“Cəbhədən gələn xəbərləri dörd gözlə izləyirəm” - Xalq artisti Əlibaba Məmmədov
Şou-biznes
“İki qardaşım oğlu orduda döyüşür, biri yaralanıb, biz ancaq irəli getməliyik”
Cəmiyyət
““Qan ağlayıram” ki, məni də müharibəyə aparsınlar...” - Qarabağın “Qəmlosu”...
Siyasət
"Ermənistandan fərqli olaraq bizim güclü hərbi tibbimiz var"

Yazar
Seymur Əliyev
“Azərbaycan Qarabağda beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə aparır”
İlham İsmayıl
Murovdan Araza qədər – Zəfər sənindir, əsgər!
Seymur Verdizadə
Kişiliyin çatırsa, indi Qarabağa gəl...
Sultan Laçın
"Qətnamələrinin icrasına nail olmadan BMT-ni eşitmək yox!.."
Həftənin ən çox oxunanları
Azərbaycan ordusunun itkiləri açıqlandı - RƏSMİ
AMEA-da qalmaqal: Professorun açıqlamaları akademiyanı lərzəyə gətirdi + VİDEO
Azərbaycan ordusunun uğurlu əks-hücumu Kəlbəcərdəki qızıl yatağını işlədən Rusiya şirkətini də “vurdu"... 
Azərbaycanda nazir erməni gözəlçəsinin gecə təklifini rədd edib kabinetindən qovdu...
Separatçı rejim ermənilərin Qarabağdan təcili təxliyyəsi  haqda qərar verdi?..- FOTO-SƏNƏD
“Ögey ana” filminin Cəmiləsi: “Həyat yoldaşım qəfildən rəhmətə getdi, iki qızımı...”+FOTOLAR
“Ordumuzun müzəffər savaşının ən ağır cəbhələrində,  birbaşa səngərdə də  vuruşmağa hazıram…”
“Türkiyənin Suriya və Liviyada Rusiyanın başına gətirdiyini, Azərbaycan Cənubi Qafqazda gətirəcək”
"Rusiya bundan imtina etməsə, Azərbaycanda Türkiyənin hərbi bazaları yaradılmalıdır..."
Düşmənin yaralıları hədsiz saydadır  – İrəvana daşımağa məcbur oldu!..- FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247