Xəbər lenti
27/09/2020 [10:42]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
27/09/2020 [10:32]:
"Xalqımızın çoxdan gözlədiyi gün gəlib çatdı" - Millət vəkili
27/09/2020 [10:26]:
Erməni təxribatının qarşısını almaq üçün ölkə üzrə internetin verilməsi məhdudlaşdırılıb - Nazirlik
27/09/2020 [09:49]:
Masallıda 27 yaşlı qızı elektrik cərəyanı vurub
27/09/2020 [09:39]:
Ermənistanın xeyli sayda canlı qüvvəsi, hərbi obyektləri, 12 “OSA”sı məhv edildi
27/09/2020 [09:13]:
Bütün cəbhə boyu qoşunlarımız əks-hücum əməliyyatına başladı - SON DƏQİQƏ
27/09/2020 [09:11]:
Alimlər koronavirusdan ölüm ehtimalını azaldan amili açıqladı
27/09/2020 [09:06]:
Prezidentin köməkçisi: "Məsuliyyət Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə düşür"
27/09/2020 [08:55]:
Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələri susdurulur - RƏSMİ
27/09/2020 [08:33]:
Belarus Səhiyyə naziri koronavirusa yoluxmanın artmasını kütləvi etiraz aksiyaları ilə əlaqələndirib
27/09/2020 [08:27]:
Ermənilərin növbəti təxribatı nəticəsində Azərbaycanın mülki əhalisi arasında itki və yaralılar var - FOTO
27/09/2020 [07:59]:
Erməni deputatın toxunulmazlığı ləğv ediləcək
27/09/2020 [07:53]:
Mülki əhali və yaşayış məntəqələrimiz düşmən atəşinə məruz qalıb - Ölən və yaralananlar var
27/09/2020 [00:56]:
Kolumbiya Prezidentinə qarşı sui-qəsd planı hazırlanıb
27/09/2020 [00:29]:
Ucqar kənddə çalışan azərbaycanlı müəllim distant təhsili fərqli üsulla əvəz etdi - FOTOLAR
27/09/2020 [00:27]:
Alimlər koronavirusun əsas "hiyləsini" açıqladılar
26/09/2020 [23:56]:
“Çəkilişlərdə faciə oldu, sevgilimi oynayan aktrisanın ərini tok vurub öldürdü...”
26/09/2020 [23:41]:
Potensiyanı gücləndirən və əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdıran məhsul... - MARAQLI
26/09/2020 [23:40]:
Binəqədi rayonunda avtomobil iki yaşlı uşağı xəstəxanalıq etdi
26/09/2020 [22:48]:
Bir qrup tanınmış ekspert Qarabağ ətrafında yaranmış son durumu müzakirə etdi
26/09/2020 [22:43]:
Kadırov belə məşq edir - VİDEO
26/09/2020 [22:37]:
20 yaşlı qıza təcavüz edib, dilini kəsdilər - DƏHŞƏT...
26/09/2020 [22:15]:
Ermənistanda orta məktəblərdə koronavirus yayılır
26/09/2020 [21:59]:
Şərab zavodunda gözlənilməz hadisə - Bir anda hər yer qırmızı rəngə boyandı....+ VİDEO
26/09/2020 [21:45]:
Millət vəkili yüksək balla ali məktəblərə daxil olan tələbələrlə görüşüb - FOTO
26/09/2020 [21:38]:
ABŞ-da minlərlə şirkət Tramp administrasiyasını məhkəməyə verdi
26/09/2020 [21:22]:
"90 faizi elmi işini pulla yazdırır, ona görə də ortaya çıxarmağa 5-6 dəyərli alimimiz yoxdur"
26/09/2020 [21:08]:
Bakıda əlil arabasında olan şəxslərin böyük problemi - VİDEO
26/09/2020 [21:04]:
Türkün dünyanı dərki muzeyi sirləri AÇIR - FOTOLAR
26/09/2020 [20:50]:
Ukraynada deputatın oğlu təyyarə qəzasında öldü
26/09/2020 [20:32]:
Göyçayda qadın əri tərəfindən altı bıçaq zərbəsi aldı
26/09/2020 [20:01]:
Sümüklərin əriməsi, depressiya... - Qazlı içkilərin bitməyən ZƏRƏRLƏRİ
26/09/2020 [19:58]:
İtaliyanın keçmiş Baş naziri ikinci dəfə koronavirusa yoluxdu
26/09/2020 [19:46]:
Bakıda elektrik dəzgahı qadının barmaqlarını kəsdi
26/09/2020 [19:44]:
Baş Nazirin müavini cəbhəboyu yaşayış məntəqələrində olub
26/09/2020 [19:35]:
Minskdə növbəti etiraz aksiyası, saxlanılanlar var
26/09/2020 [19:11]:
Gürcüstan Müsəlmanları İdarəsinin müftisi istefa verib
26/09/2020 [19:10]:
Maskasız qadın elektroşok cihazı ilə zərərsizləşdirildi - VİDEO
26/09/2020 [19:05]:
“Çörəksiz də, susuz da qala bilərik, amma Qarabağsız əsla!”
26/09/2020 [18:42]:
TƏBİB rəsmisi: "Pandemiya dövründə payız-qış mövsümü problem yarada bilər"
26/09/2020 [18:40]:
“Azərsu” 4 milyon manatlıq tenderlərə yekun vurub
26/09/2020 [18:24]:
Borc pul qarşısılığında arvadını bacanağına verdi, pulu ödəsə də xanımı geri qayıtmadı...
26/09/2020 [18:23]:
Real TV-də "Tarixi Yaqub Mahmudov danışır" yayımlanacaq - VİDEO
26/09/2020 [18:16]:
Ərdoğandan “Mavi Vətən” mesajı
26/09/2020 [18:06]:
Həsən Ruhani: “Maska taxmayan vətəndaşlara cəza tətbiq olunacaq”
26/09/2020 [18:04]:
Hülva Avşar ada aldı - FOTO
26/09/2020 [17:51]:
Azərbaycanda dəhşətli qəzada maşın dərəyə yuvarlandı: Sürücünün başı qopdu
26/09/2020 [17:49]:
Şeyxülislam işğalçıya qarşı yeni səngərdə - Beynəlxalq Dinlərarası Dialoq Mərkəzində səslənən çağırış
26/09/2020 [17:42]:
Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinə yeni mətbuat katibi təyin olundu - FOTO
26/09/2020 [17:32]:
Bakıda 553 küçə dezinfeksiya edildi - FOTO
26/09/2020 [17:27]:
Ağsuda dəhşətli qəza: sürücünün başı bədənindən ayrıldı
26/09/2020 [17:09]:
“Ya hərbi əməliyyatlar yenidən başlayacaq, ya da...”
26/09/2020 [17:07]:
Goranboyda qəza, ölən var
26/09/2020 [17:05]:
Ukraynada 26 nəfərin ölümünə səbəb olan təyyarənin qəza anı - ANBAAN VİDEO
26/09/2020 [16:50]:
Azərbaycanda indiyədək 1095543 koronavirus testi aparılıb
26/09/2020 [16:49]:
Azərbaycanda daha bir sinif koronavirus səbəbindən distant təhsilə keçirilib
26/09/2020 [16:48]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 1 milyona çatır
26/09/2020 [16:44]:
Azərbaycanda daha 10 şagird koronavirusa yoluxub
26/09/2020 [16:42]:
Ali təhsil müəssisələrinin boş qalan yerlərinin və 11 illik bazada kolleclərin ixtisas seçimi başlayıb
26/09/2020 [16:41]:
Azərbaycanda son sutkada 108 nəfər COVID-19-a yoluxub, 131 nəfər sağalıb, 2 nəfər vəfat edib
26/09/2020 [16:40]:
“Baş Prokurorun ön xətdəki hərbi hissələrə səfəri bir daha onu göstərir ki...”
26/09/2020 [16:09]:
Xüsusi nümayəndə Aİ-nin Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövqeyini açıqladı
26/09/2020 [16:08]:
Çində helikopter qəzaya uğradı, ölənlər var
26/09/2020 [16:07]:
DTX əməliyyat keçirdi, həbs olunanlar var
26/09/2020 [15:41]:
Baş Naziri Əli Əsədov Ukraynanın Baş Nazirinə başsağlığı məktubu göndərib
26/09/2020 [15:34]:
Azərbaycan torpağında Şaumyanın heykəli önünə GÜLLƏR QOYULDU...-FOTOLAR
26/09/2020 [15:29]:
Türkiyədə şəxsiyyət və sürücülük vəsiqələri birləşdirilir
26/09/2020 [15:27]:
Bakıda elektrikli avtobuslar istismara veriləcək
26/09/2020 [15:26]:
“Onlar Avropaya gedən neft-qaz kəmərlərini sıradan çıxarmağa çalışır”
26/09/2020 [15:25]:
Gövhər Baxşəliyeva və Cəmil Əliyevə növbəti etimad -HƏR İKİSİ AMEA-NIN RƏYASƏT HEYƏTİNİN ÜZVÜ SEÇİLDİ…
26/09/2020 [15:03]:
Prezident İlham Əliyev ukraynalı həmkarına başsağlığı verib
26/09/2020 [15:01]:
Rezidenturaya qəbul üçün ixtisas seçimi başa çatıb - YENİLƏNİB
26/09/2020 [14:59]:
“Msta-S” özüyeriyən haubitsalardan döyüş atışları keçirilir - VİDEO
26/09/2020 [14:58]:
“Həqiqətən də ilk dəfə onun verilişinə çıxmışam...”- Oksana Rəhimin onu efirə çıxarmasını etiraf etdi...
26/09/2020 [14:33]:
Ceyhun Bayramov Ukraynaya başsağlığı verdi
26/09/2020 [14:03]:
Monqol yürüşlərinin əsl səbəbləri və Cəlaləddin Ruminin sirri...
26/09/2020 [13:53]:
Ermənistanı ifşa edən və dünya birliyinə yol göstərən nitq
26/09/2020 [13:49]:
Livanın Baş Naziri istefa verdi
26/09/2020 [13:44]:
“ABŞ-ın sanksiyalarına görə xaricdən peyvənd ala bilmirik”
26/09/2020 [13:43]:
Həmidə Ömərova gürcü aktyorun nəyinə gülürdü? – Məşhur filmin gizlinləri
Bütün arxiv bir sırada
12/09/2020 [10:04] - Hadisə - ( 3613 dəfə baxılıb)

Nuru Paşanın fədakarlığı və Bakının Qurtuluşu - Nəsiman Yaqublunun araşdırması



Rusiyada 1917-ci ildə baş verən Oktyabr inqilabından və bu hadisə nəticəsində bolşeviklərin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Osmanlı dövləti Güney Qafqazda fəallığını artırdı.
      
Bu fəallaşmada Baş komandan vəkili Ənvər Paşanın və III Ordu komandanı Vəhib Paşanın xüsusi rolu vardı. Məhz Ənvər Paşanın təklifi ilə Vəhib Paşa 1918-ci ilin yanvarın 9-da Qafqazdakı rus hərbi qüvvələrinin müvəqqəti komandanı, gürcü generalı Odişelidzeyə bir məktubla müraciət etmişdi. 1918-ci ilin yanvarın 16-da isə Vəhib Paşa Ənvər Paşanın hazırladığı teleqramı Tiflisdəki Rus-Qafqaz ordusu komandanlığına çatdırdı. Bu teleqramda Ənvər Paşa Zaqafqaziya hökumətinin Brest-Litovsk sülh danışıqlarında iştirakının vacibliyini  bildirir və bu zaman Zaqafqaziya hökumətinin tanınmasına Osmanlı dövlətinin kömək edəcəyini bildirirdi. Sonrakı dövrdə də Osmanlı dövləti Qafqazla bağlı siyasətini davam etdirməyə başladı.
 
Eyni zamanda, Azərbaycandan olan milli qüvvələr də Osmanlı dövlətindən yardım almaq üçün əlaqələr qurmağa başladılar. Bu işin reallaşmasında rus əsirliyindən qaçaraq Gəncəyə gəlmiş Osmanlı zabiti Hüsaməddin Tuğac bəyin rolu böyük idi. Az sonra Gəncədəki Milli Komitənin tapşırığı ilə (burada Nəsib bəy Yusifbəylinin böyük rolu vardı) Nağı Şeyxzamanlı, ziyalı Ömər Faiq Nemanzadə, acarların nümayəndəsi Cəlal Həmşizadə və axılkələkli Əbraim bəy birlikdə Türkiyəyə getdilər. Onların məqsədi icmaları adından türk ordusunu öz vətənlərinə dəvət etmək idi.
      
Az müddət sonra bu əlaqələrin ilk bəhrələri görünməyə başladı. Belə bir zamanda Ənvər Paşa bolşevik inqilabından sonra Qafqazda yaranmış vəziyyətdən bəhrələnib Berlin müqaviləsi ilə itirilmiş Qars, Ərdəhan və Batumu vətənə geri qaytarmaq, həm də Azərbaycan və Quzey Qafqazda Osmanlı himayəsində müstəqil dövlətlər qurmaq istiqamətində fəal siyasət tərəfdarı idi.
      
Bu dövrdə Osmanlı dövləti Qafqaza bir ordu göndərmək qərarını alınca, Ənvər Paşa bu ordunun komandanlığına öz qardaşı Nurunu təyin etdi. Əvvəlcə ona diviziya generalı rütbəsi, sonra Paşa (general) rütbəsi verildi. Bu təyinatdan sonra Nuru Paşa 1918-ci ilin martın 25-də Mosula, oradan isə Gəncəyə gəlib Qafqaz İslam Ordusunu yaratmağa başladı. Qeyd edək ki, Nuru Paşa Gəncəyə mayın 25-də gəlib çıxmışdı.
    
Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Nuru Paşanın Gəncəyə gəlişini belə qeyd edirdi: "Cənubi Qafqaz nümayəndələri ilə türk nümayəndələri Batumda müzakirələr apararkən Nuru Paşa ilə bərabər tabeliyində olan bir çox  zabitlər - İran və Qarabağ istiqamətindən Gəncəyə daxil oldular. O zaman müdhiş bir anarxiyaya məruz qalan, digər tərəfdən də bolşevik təcavüzü ilə təhdid olunan Gəncə Nuru Paşanı göydən enmiş xilaskar bir mələk kimi qəbul etmişdi".
      
Nuru Paşa Gəncəyə gəldikdən sonra burada və ətraf bölgələrdə olan müqavimət dəstələrini təşkilatlandırmağa başladı.
      
Maraqlıdır ki, Nuru Paşa Gəncədəki vəziyyəti öyrəndikdən sonra Üçüncü ordu komandanlığına çox dəyərli və tarixi əhəmiyyəti olan bir məlumat göndərilmişdi. Nuru Paşa Üçüncü ordu komandanı Vəhib Paşaya yazdığı məlumatda  bildirirdi: "Gəncədə Milli Kolordu (hərbi birlik) adında təşəkkül edən 600 nəfərlik bir qüvvət vardır. Bakıya qarşı da Kürdəmir stansiyasında knyaz Mağalov adında bir gürcü zabitinin komandası altında 400-ə qədər əsgər vardır. Bakı qətliamında gürcülərin müsəlmanlarla təşrixi-məsai etmələrinə bir əlamət və müsəlmanlarla bir cəmilə olaraq Tiflisdən göndərilmiş olan bu əsgərlərin 300-dən ibarət olan gürcüləri də Tiflisə dönüblər.
   
Azərbaycanın milli bir ordu yaratmaq imkanı mövcuddur. Əsgərliyə layiq çox insan vardır. Muğan kimi bölgələrdə 10 000 000 kiloya qədər də buğda və ərzaq mövcuddur. Fəqət ordu təşkili üçün paltar, silah və cəbbəxana yoxdur. Paşa həzrətləri bu xüsusda yardım edilməsini rica edir və əlavə edir ki, əsgərin təlim və tərbiyəsi üçün buraya gələn əsgər heyəti Mosulda qaldı. Bir müddətə qədər gəlməyəcəklər. Təşəkkül edəcək əsgərə komanda etmək üzrə mümkün olduğu qədər müəllim-zabit və kiçik zabitin izamın hassaten rica edirəm".
      
Üçüncü ordu komandanı Vəhib Paşa Nuru Paşaya 1918-ci ilin iyunun 2-də yazdığı cavab məktubunda bildirirdi: "Azərbaycan hökuməti Müstəqilliyi İslamiyyəsinin tələbi üzərinə, islamları bolşevik təcavüzündən qurtarmaq üçün müxtəlif qüvvətli bir güclə Qazax üzərindən Gəncə istiqamətinə gedəcəyim. Bu mübrəzənin (batalyonun, taburun) süvarisi Qazax ilə Gəncə arasındakı istasyonları mübarizə edəcəkdir".
      
1918-ci il iyunun 4-də Osmanlı dövləti ilə Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti arasında bağlanan müqavilənin 4-cü maddələrinə əsasən (məhz həmin bənddə Azərbaycanın Türkiyədən hərbi yardım istəməyi nəzərdə tutulurdu), Azərbaycan dövlətinin rəsmi müraciətinə uyğun olaraq Vəhib Paşa 1918-ci ilin iyunun 7-də bu əmri verdi: "Beşinci Qafqaz Firqəsinin heyətinin Qazax üzərindən Gəncəyə göndərilməsini rica edirəm. Firqənin Ağstafa stansiyasından Gəncəyə qədər qatarla nəqliyyatı üçün indidən hazırlıq buyururuq və bunun üçün serizn icab edənləri (lazım olan hər şeyi) Qazaxa göndərin. Müsəlman zabitlərindən Gəncəli İbrahimzadə Nazim Əfəndi Ağstafa stansiyası ilə Gəncə arasındakı nəqliyyatı tənzim üçün əvvəlcə Batumdan Gəncəyə göndərilmişdi. Məmurlarımız Nazim əfəndi ilə təmas etsinlər, firqənin nəzdində ikinci Qafqaz Kolordusu telsiz stansiyanın verilməsini rica edirəm. Firqə indilik əmrinizdə və Gəncədə qalacaqdır, əfəndim".
      
Batumda imzalanmış müqavilə əsasında 5-ci Qafqaz diviziyası Gümrü və Qazax istiqamətində iki qrup halında Qazaxa gəldi.

Qeyd edək ki, Beşinci Qafqaz Diviziyasının başında Mürsəl bəy (Mürsəl Paşa Baku), Baş Qərargahı rəyasətində isə Rüşdü bəy dururdu.
      
Nuru Paşa ordu hissələrini qüvvətləndirmək üçün Gəncədə hərbi mək-təb və qısa müddətli hərbi kurslar da təşkil etdi. Eyni zamanda, yaranmış Azərbaycan korpusuna bir neçə azəri türklərindən ibarət nizami alay, Dağıstan süvari alayı və bunlardan başqa Azərbaycanın hər tərəfindən gələn arası kəsilməyən könüllülər də daxil olurdu. H.Baykara "Azərbaycan istiqlal mübarizəsi tarixi" kitabında yazırdı: "Hərbi təlim-tərbiyənin vaxtı az olduğu üçün vuruşma zamanı çoxlu tələfat olurdu. Buna baxmayaraq, döyüş meydanından əsla geri çəkilməyərək "Biz buraya ölməyə gəldik, dönməyə yox" - deyərək vuruşur və getdikcə döyüş havasına alışırdılar. Azərbaycan korpusunun təşkilatı tamamlandıqdan sonra ona podpolkovnik Həbib bəy Səlimov komandanlıq edirdi".
        
Rüşdü bəy isə "Bakı yollarında" əsərində Qafqaz İslam Ordusu tərkibindəki qüvvələr haqqında da maraqlı məlumatlar verir: "İlk yaradılışında cənub qrupunun qüvvələri belə idi: 4-cü piyada alayı (azəri alayı); 1-ci və 2-ci tabur, iki süvari bölüyü, azəri süvarilərindən ibarət daha bir bölük, iki qrup dağ və rus səhra topundan ibarət ol-muşdur. Bundan başqa ordu alaylarına verilən Azərbaycan səhra topçu bölüyü öküzlə daşındığı üçün şosse yolundan kənara çıxa bilmirdi. Ancaq bu heyvanlar düşmənin zirehli avtomobillərini, zirehli qatarlarını qaçırmaqda və toplarını susdurmaqda çox yararlı olurdu. Əsasən toplar, Türkiyə cəbhəsini tərk edərək Rusiyaya dönən əsgərlərdən Azərbaycan partizanları tərəfindən zorla alınmışdı. Bu topların mərmiləri rus alaylarından qənimət olaraq ələ keçirilmiş və olduqca çox idi. Azərbaycan korpusunda olan silahlar Rusiyada istehsal olunmuşdu. Buna görə də mərmi sarıdan çətinlik çəkilmirdi. Amma Osmanlı ordusunda istifadə olunan silahlar üçün mərmi çatışmırdı. Döyüş zamanı Osmanlı ordusunu, Azərbaycan korpusunu Azərbaycan hökuməti və xalqı ərzaqla təmin edirdi".
     
Müəllif xatirələrində daha bir maraqlı məlumatı da açıqlayır: "İslam Ordusu komandanlığından 5-ci Qafqaz diviziyası komandanlığına, Bakıya hücum zamanı verilən bir əmrdə aşağıdakı qeydlər çox əhəmiyyətlidir: "Bakıya yaxın olan müsəlman kəndlərinin silahlı yardımı ilə bərabər, sizə ət, çörək və digər ərzaqla yardım edəcəkləri də şübhəsizdir. Baxmayaraq ki, indiki vaxtda Siz həmin kəndlərdən 70 km aralıdasınız".
     
Bakının düşmən qüvvələrdən azad edilməsi üçün Qafqaz İslam Ordusu ciddi hazırlıq işləri aparmışdı. Ordu müəyyən hazırlığını başa çatdırdıqdan sonra Bakıya doğru hərəkət etmək qərarına gəldi. İyun ayının 1920-də Gəncədən Göyçaya gələn 5-ci Qafqaz diviziyası komandanı buradakı vəziyyəti gördükdən sonra aşağıdakı məlumatı hazırlamışdı: "1. Bakı, Dərbənd və qarşımızdakı düşmən qüvvətinin 7 000 sayda olduğu; 2. Düşmənin qəti bir zərbə altında əzilməsi və Bakıya sıxışdırılması üçün; a) Geridə qalmış qüvvələrin diviziyaya birləşdirilməsi; b) Qazaxdakı 800 milis atlısının toplaşaraq cəbhəyə cəlb edilməsi; c) keçmiş Qazax kaymakamı (qəza rəisi) Məhəmməd bəylə Daşsalahlı və hazırda Gəncədə olan Əli Nağı bəyin toplaya bilə-cəyi 4500 atlının cəbhəyə cəlb edilməsi; ç) Göyçay, Ağdaş, Bərdə atlılarının və Gəncədə toplanacaq atlı və piyadaların vacib cinahlara cəlbi; 3. Kürdəmir-Qaraməryəm xəttindəki zərbəni qəti endirdikdən sonra qüvvələri Şəki üzərindən Qubaya və ya Şuşaya göndərmək; 4. Yuxarıda sadalananların icrası üçün əmr hazırlamalı".
     
Bu hazırlıqlar başa çatdıqdan sonra Qafqaz İslam Ordusu qüvvələri iyun ayının 28-də düşmənə ilk zərbəni endirmiş, Qaraməryəmi, Göyçayı almış və sonra Ağsunu, Kürdəmiri azad etmişdir.
     
İyul ayının ortalarında isə xilaskar ordu iki istiqamətdən hücuma keçmişdi: birincisi - Ağsudan Şamaxıya, digəri də dəmiryol boyu ilə Hacıqabula - Bakıya doğru irəliləməkdə idi. İyulun 3-də isə artıq xilaskar türk və azərbaycanlı qüvvələr Bakıya xeyli yaxınlaşmışdılar. İyulun 31-də isə ordu hissələri Nəvahiyə, axşamüstü isə "Qurd Qapıları"na (Volçi-Vorotaya) gəlib çatdılar. Bakıya hücumu yekunlaşdırmaq üçün yenidən qüvvələr toplanılır və milis gücləri cəlb edilirdi.
     
Həmin hadisələrdə iştirak etmiş tanınmış mühacir Məhəmməd Əli Rəsuloğlu öz xatirələrində yazırdı: "Türk ordusu qərargahına xəritə, plan yetişdirmək üçün Müsavat partiyası bütün qüvvəsilə çalışırdı. Hər gün dəniz və quru yolla türk ordusu qərargahı nəzdində bulunan dostumuz Abbas bəy vasitəsilə şəhərdəki əsgərlərin hərəkəti haqqında türk ordusu qərargahına lazımi məlumatlar verilirdi. Bolşeviklər bu məlumatın sürətlə öyrənilməsinə heyrət edirdilər..."
      
Beləliklə, Türk qoşunlarının,başda Nuru Paşa və ”Qafqaz İslam Ordusu” olmaqla  1918-ci ilin sentyabrın 15-də Bakı şəhəri azad edildi və  Bakının azad edilməsi ilə Azərbaycanda müstəqil dövlət quruculuğunun əsası qoyuldu.

loading...
Potensiyanı gücləndirən və əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdıran məhsul... - MARAQLI
20 yaşlı qıza təcavüz edib, dilini kəsdilər - DƏHŞƏT...
"90 faizi elmi işini pulla yazdırır, ona görə də ortaya çıxarmağa 5-6 dəyərli alimimiz yoxdur"
Maskasız qadın elektroşok cihazı ilə zərərsizləşdirildi - VİDEO
"Naməlum ölkə" Azərbaycan almalarına Rusiya bazarında "meydan oxuyur"...
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Şərab zavodunda gözlənilməz hadisə - Bir anda hər yer qırmızı rəngə boyandı....+ VİDEO
Cəmiyyət
Şeyxülislam işğalçıya qarşı yeni səngərdə - Beynəlxalq Dinlərarası Dialoq Mərkəzində səslənən çağırış
Cəmiyyət
“Həqiqətən də ilk dəfə onun verilişinə çıxmışam...”- Oksana Rəhimin onu efirə çıxarmasını etiraf etdi...
Şou-biznes
“Kimsə puluna güvənib gizlənməsin, torpağı qorumaq hamının borcudur...”
Cəmiyyət
Eldar Namazov: “Türkiyə Qarabağ məsələsində Rusiya amilini neytrallaşdıracaq gücdədir”

Yazar
İlham İsmayıl
Bəyanatı silmək mümkündür, uduzulmuş savaşın itkilərini silmək olmur...
Seymur Əliyev
Beynəlxalq Sülh Günündə beynəlxalq aləmə qanlı mesaj...
Seymur Verdizadə
Kartofu da, kokaini də xaricdən alırıq...
Həftənin ən çox oxunanları
10 minlik ordu Ermənistana girəcəkdi... - Xlopotov
AMEA-da qalmaqal: Professorun açıqlamaları akademiyanı lərzəyə gətirdi + VİDEO
Atası azərbaycanlı olan general İrəvanda qızına toy etdi...-FOTOLAR+VİDEO
Azərbaycanda nazir erməni gözəlçəsinin gecə təklifini rədd edib kabinetindən qovdu...
Şəbnəm Tovuzlunun erotik dərdi...
“Paşinyan, ağıllı ol, əks halda Ermənistanın dövlət kimi varlığına son qoyula bilər...”
İngilis həkimlər qanda şəkəri endirməyin ən asan yolunu tapdı...-İSRAİL MEDİASI
"Əsgərlərimiz müharibənin başlamasını və onu əsir götürəcəkləri anı səbrsizliklə gözləyirlər"
Maksim Musayev Siyavuş Novruzov haqda NƏ DEDİ?..
“Ögey ana” filminin Cəmiləsi: “Həyat yoldaşım qəfildən rəhmətə getdi, iki qızımı...”+FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247