Xəbər lenti
30/10/2020 [17:26]:
“Şuşanın niyə belə asanlıqla işğal olunması haqda suallar  illər boyu içimizi  göynətdi...”
30/10/2020 [17:25]:
Ədliyyə naziri xarici həmkarlarını Ermənistanın Bərdədə törətdiyi qətliam barədə məlumatlandırıb
30/10/2020 [17:20]:
“Hər kəs tərəfindən bir mənalı şəkildə anlaşılan odur ki...”
30/10/2020 [17:14]:
İşğaldan azad olunan Xudafərin kəndindən VİDEOREPORTAJ
30/10/2020 [17:13]:
İzmirdə güclü zəlzələ sunami ilə nəticələndi - VİDEO
30/10/2020 [17:08]:
İşğaldan azad olunmuş Vejnəli qızıl yatağından qeyri-qanuni istifadə olunub - Hikmət Hacıyev
30/10/2020 [17:05]:
Bakcell Bərdə sakinlərinə dəstək göstərib
30/10/2020 [16:59]:
“Ermənilər bizim əsir hərbçilərimizi başından və ürəyindən güllələyiblər” - Kamran Əliyev
30/10/2020 [16:54]:
Erməni terroru nəticəsində valideynsiz qalan körpələrin səsi - VİDEO
30/10/2020 [16:46]:
“Meyitləri təhqir etmək erməni xislətinin bir parçasıdır”
30/10/2020 [16:44]:
Cəlilabadda karantin qaydalarına nəzarət gücləndirilib - FOTO
30/10/2020 [16:41]:
Cənubi Qafqazda Azərbaycanın uğurlarının yeni geosiyasi şifrələri...
30/10/2020 [16:32]:
Türkiyədə 6,6 bal gücündə zəlzələ: Binalar yerlə-yeksan oldu - CANLI YAYIM
30/10/2020 [16:26]:
“Heç kim təsəvvür etməzdi ki, Stepanakertə, Şuşaya doğru Ordumuz belə irəliləyə bilər”
30/10/2020 [16:22]:
Ermənistan 84 yaşlı Melkumyanın nəşini ailə üzvlərinə çatdırmaqdan imtina edib - Dövlət Komissiyası
30/10/2020 [16:20]:
Türkiyənin İzmir şəhərində 6.6 baş gücündə zəlzələ olub
30/10/2020 [16:19]:
ADNSU “Əsgərə məktub!” layihəsinə qoşulub - FOTO
30/10/2020 [16:06]:
Ermənistanın dövlət səviyyəsində həyata keçirdiyi işğalçılıq və terror siyasəti bütün dövlətlər tərəfindən qınanmalıdır
30/10/2020 [15:51]:
Azərbaycanda ictimai iaşə obyektlərində qayda pozuntuları aşkarlanıb
30/10/2020 [15:50]:
“Otuz illik vətən həsrəti bu millətin torpağa nə qədər bağlı olduğunu sübuta yetirdi...”
30/10/2020 [15:36]:
“Ermənilər darmadağın olmaq ərəfəsindədirlər” - Xüsusi xidmət polkovniki
30/10/2020 [15:31]:
Erməni təcavüzü nəticəsində yeddi ailə tamamilə məhv edilib - RƏSMİ
30/10/2020 [15:25]:
“Belə hadisələr nainki insanların əzmini sındırmaq, əksinə Azərbaycan xalqını daha da mətinləşdirir”
30/10/2020 [15:15]:
“Cenevrə görüşünün 3 məqsədi var” – Tofiq Zülfüqarov
30/10/2020 [15:10]:
"Ermənistan dövləti yalnız adamlarla deyil, abidələrlə də müharibə aparır..."
30/10/2020 [15:07]:
Avropa Şurasının Baş katibi BAXCP sədrinə cavab məktubu yazıb
30/10/2020 [15:05]:
Azərbaycanda son sutkada 1022 nəfər COVID-19-a yoluxub, 480 nəfər sağalıb, 10 nəfər vəfat edib
30/10/2020 [15:04]:
Daha 3 rayonun 9 kəndi işğaldan azad edildi...
30/10/2020 [14:54]:
Ermənistan XİN başçısının Minsk qrupu həmsədrləri ilə görüşü başlayıb
30/10/2020 [14:52]:
Azərbaycanda Araik Arutyunyan, David Babayan, Cəlal Arutyunyan və Armen Babacanyan barəsində də cinayət işi başlanıb
30/10/2020 [14:52]:
"Qarabağ müharibəsi bitən kimi İrəvanda Nürnberq Məhkəməsi qurulacaq!"
30/10/2020 [14:38]:
"O vaxt Qarabağı ermənilərə Qorbaçov arvadı Raisanın təhriki ilə verirdi..."
30/10/2020 [14:38]:
Ermənistanın sentyabrın 27-dən törətdiyi təxribatlar nəticəsində Azərbaycanın 91 mülki şəxsi həlak olub, 400-ü yaralanıb
30/10/2020 [14:35]:
"Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycana qarşı hərbi cinayətlər törətməsi tam təsbit olunub"
30/10/2020 [14:32]:
“Ermənilər məğlub olduqlarına görə ağıllarını itiriblər”
30/10/2020 [14:27]:
Ermənistanın hərbi cinayətləri ilə bağlı AÇIQLAMA - CANLI YAYIM
30/10/2020 [14:27]:
İşğalçıya cəhənnəm yaşadan Bayraktardan paylaşım: "Yeni mühərrik əlavə güc verəcək"
30/10/2020 [14:24]:
Düşmənin raket-artilleriya silahları anbarı məhv edilib - VİDEO
30/10/2020 [14:22]:
Müəllimlərin işə qəbulu qeyri-müəyyən müddətədək uzadıldı
30/10/2020 [14:16]:
BDU-da Qarabağ ruhu...
30/10/2020 [14:14]:
Erməni xəstəliyi, erməni terroru...
30/10/2020 [14:09]:
Polis 21 kiloqramdan artıq narkotik vasitəni dövriyyədən çıxarıb - FOTOLAR
30/10/2020 [14:02]:
“Əgər karantin rejiminin sərtləşdirilməsini istəmiriksə...” - TƏBİB-dən AÇIQLAMA
30/10/2020 [14:01]:
Ləğv olunmuş bankların müştərilərinə 550 milyon manat ödəniş edilib
30/10/2020 [13:56]:
Bakının Xəzər rayonundakı H.Z.Tağıyev küçəsi əsaslı şəkildə təmir olunub
30/10/2020 [13:53]:
Daha dörd rayonda 22 fərdi ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə verildi - FOTO
30/10/2020 [13:50]:
Azərbaycanın baş pediatrı vəzifəsindən azad olunub
30/10/2020 [13:49]:
Jurnalistə yeni vəzifə verildi
30/10/2020 [13:46]:
21 kiloqramdan artıq narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb
30/10/2020 [13:43]:
Prezidentin fərmanı - Qarabağda başlayan quruculuq işləri
30/10/2020 [13:20]:
“Amazon”un xalis mənfəəti 3 dəfə artıb
30/10/2020 [13:19]:
Ordumuza məxsus PUA vurulmayıb - RƏSMİ
30/10/2020 [13:13]:
“Azərbaycanda olan milli cəld yeməklər yüz dəfə “Mcdonald”s yeməklərindən sağlamdır...”
30/10/2020 [13:09]:
“Azərbaycan bu davada onu yarı yolda durdurmaq istəyən qüvvələri fakt qarşısında qoyacaq”
30/10/2020 [13:01]:
Separatçı rejimin “rəhbəri”nin yalvarışına erməni kişilərdən “hay” gəlmədi: Qadınları qabağa verdilər - FOTO
30/10/2020 [12:59]:
UFC rəhbəri: "Həbib döyüş meydanına qayıdacaq!"
30/10/2020 [12:53]:
“Laçın “dəhlizi”ndə sülhməramlıların yerləşdirilməsinə izn vermək olmaz...”
30/10/2020 [12:49]:
Azərbaycanın axtardığı məşhur təxribatçı yenidən Qarabağa GƏLDİ
30/10/2020 [12:45]:
Prezident kimi 5-ci dəfə and içdi
30/10/2020 [12:40]:
"Formula 1" komandası iki pilotu ilə müqaviləni yenilədi
30/10/2020 [12:38]:
Sabiq maliyyə naziri: “Ölkəmizin 3-4 il müharibə aparmaq imkanı var”
30/10/2020 [12:16]:
Vətən Müharibəsinin ilk qadın şəhidinin anası: “Dedi, mənə bir şey olsa, uşaqlarım sənə əmanət” - VİDEO
30/10/2020 [12:14]:
Qubadlı Ermənistan ərazisindən artilleriya atəşinə tutulur - RƏSMİ
30/10/2020 [12:12]:
Nazir: "Sonda detallı qiymətləndirmənin keçirilməsi planlaşdırılır"
30/10/2020 [12:09]:
Mərkəzi Elmi Kitabxananın yeni layihəsi: “Qarabağ Azərbaycandır!”
30/10/2020 [12:05]:
“Laçın, Şuşa və Kəlbəcər azad olunmalıdır ki, separatçıların dəstək yolları kəsilsin”
30/10/2020 [12:05]:
Daha bir “dondurulmuş” münaqişə “qaynar” fazaya keçir: 2 ölü, 5 yaralı
30/10/2020 [12:03]:
Döyüşlərdə şücaət göstərən hərbçilərimizi tanıyaq - VİDEO
30/10/2020 [12:02]:
DİM prezident təqaüdünə layiq görülən tələbələrlə bağlı məlumat yaydı
30/10/2020 [11:55]:
Nazir: “Mənim də qızım bu il birinci sinifə gedir, elə bilir ki...”
30/10/2020 [11:54]:
Sosial media nəhənglərinin gəliri artıb
30/10/2020 [11:51]:
Bölgələrdə 100 məktəbə fiber optik internet çəkiləcək
30/10/2020 [11:50]:
Düşmən Tərtərə 20-yə yaxın top mərmisi atıb
30/10/2020 [11:47]:
AMB uçot dərəcəsini sabit saxlayıb
30/10/2020 [11:45]:
Təhsil naziri: "Builki tədris ilinin uzaldılması nəzərdə tutulmur"
30/10/2020 [11:42]:
Nazir: “Repetirorluq sahəsində qadağa nəzərdə tutulmur”
30/10/2020 [11:34]:
Şagirdlər üçün VPN-siz işləyən platformalar tətbiq olunacaq - RƏSMİ
30/10/2020 [11:33]:
Azərbaycanda ATM və POS terminallardan istifadə artıb
30/10/2020 [11:32]:
Qiymət və davamiyyətə görə şagirdlərin sinifdə saxlanılması nəzərdə tutulmur
30/10/2020 [11:28]:
İş adamı Dövlət Sərhəd Xidmətinə "Hummer" hədiyyə etdi - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
15/10/2020 [21:21] - Hadisə - ( 1371 dəfə baxılıb)

"Atam evimizə düşən mərminin bir parçasını mənə verib şəkilimi çəkirdi, necə qorxuyla tutmuşdum o mərmini"



MÜHARİBƏ BİR UŞAĞIN DİLİYLƏ...

(Qarabağ müharibəsi xatirələrindən)

Uşaq olsan da bəzi hadisələr heç vaxt yaddaşlardan silinməz.

5 yaşım olanda baş verdi hər şey. Bizim kənddə adətən 5 yaşlı uşaqlar həyətdə top oynayarlar, mənim isə nə topum oldu nədəki oyuncaqlarım. Bir Qarabağlı uşağın eşidə biləcəyi muğamları, musiqiləri doyunca eşidə bilmədim. Onların əvəzinə ilk eşidib, yadımda saxladığım səslər, səs gücləndirici ilə “müharibə başlayır, qaçın!!” deyə bağıran insanların səsləri oldu. Bəzi hadisələr balaca bir uşağın yaddaşında qalacaqlardan artıq qaldı mənimlə, hələdə xatırladıqca gözlərim önündə canlanır. Qadınların qışqırıq səsləri, uşaqların ağlaşma səsləri, kəndimizə düşən mərmilərin səsləri hamısı hələdə mənimlədir.

1993-cü il. İlyas Əfəndiyevin, Seyid Şuşinskinin, İslam Rzayevin vətəni Füzuli rayonu. Necədə gözəlsən sən, ilk insanlar belə sənin qoynunda məskən salmışlar. Səni görmək, sirlərini öyrənmək təəssüfki mənə nəsib olmadı. Sənin qoynunda gözəl evimiz vardı, anamın danışdıqlarından hiss olunurdu ki, çox gözəl olub.

Və yenə də bir səhər balaca uşaq səs gücləndirici ilə qışqıran bir insanın səsini eşidirdi “müharibə başlayır, qaçın!!”. Bəli, hamı öz evindən, arzularından baş götürüb qaçırdı. Biz də evimizi bağladıq və ata kəndimizə gəldik. Sanki bizim evdən çıxmağımızı gözləyən düşmənin atdığı silah mərmisi bizim evimizə düşmüşdür. Buda bəlkədə Allahın bizə bəxş etdiyi ikinci həyat idi. Sonra biz yenidən evimizə qayıtdıq, gördüklərimiz sadəcə başlanacaq faciənin, yaşayacağımız çətinliklərin başlanğıcı idi. Atamın necə əziyyətlə tikdiyi evin bir hissəsi yararsız halda idi. Artıq müharibənin o qorxulu anlarını 5 yaşımda belə yaşayırdım. Atam evimizə düşən mərminin bir parçasını mənə verib şəkilimi çəkirdi, necə qorxuyla tutmuşdum o mərmini.

Avqust ayının 23-ü artıq Füzuli şəhəri işğal olundu, doğulduğum, ilk addımlarımı atdığım ev, körpəliyimin ən gözəl anları evimizdə qaldı. Nə qədər düşünməyə çalışsam belə evimizin bir anını belə xatırlaya bilmirəm.

Yenə qayıtdıq Aşağı Yağlıvənd kəndinə babamgilə. Artıq müharibənin qorxusu insanlarda hiss olunmağa başlamışdır ancaq buna baxmayaraq heç kim vətənini tərk etmək istəmirdi. Hər keçən gün torpaqlarımızın işğal olunma xəbəri gəlməkdə idi. Kənd məktəbinə hərbiçilər, silah sursat toplanmışdır. Tez-tez səsgücləndirici ilə bağıran insanın səsi gəlməkdi idi “Müharibə başlayır, qaçın!!”. Müharibə başlayır deyə qışqıran səslərlə kəndimizdən üç dəfə çıxası olduq, iki dəfə yenidən kəndimizə qayıtdıq, ancaq üçüncü dəfə artıq kəndimizdə işğal olunmuşdur. 5 yaşım olanda ilk dəfə bir insan ölümünü gördüm. Hər kəsi rayondan çıxmağa məcbur edirdilər, yollar maşınlarla dolu idi. Öz ailəsindən ayrı düşən 10 yaşlarında bir uşağın üstündən maşın keçmişdi. Bu çox dəhşətli mənzərə idi və bu mənim gözlərim önündə baş verirdi. Anam əliylə gözümü bağlasada barmaqları arasından hər şeyi görürdüm. Bir kişi maşını saxlayıb göz yaşları içində balaca oğlanın bağırsaqlarını toplayıb meydini maşınının arxasına qoyurdu. Bu bir körpənin görəcəyi ən dəhşətli an idi.

1993-cü ilin oktyabr ayı kəndimizdən üçüncü çıxışımız idi. Yenədə “müharibə başlayır, qaçın!!” səsləri gəlməkdə idi. Bu dəfə atılan mərmilər kəndimizə düşürdü. Əmim qadınları, uşaqları tez maşına topladı evimizi tərk edirdik. Yadımdadır əmimin maşını vaz 2101 idi, maşında yer olmadığından məni arxa şüşənin qarşısına qoymuşdular. Hətta körpə əmim qızını evdə qoyub çıxmışdıq. Yolun yarısında uşağın beşiyində qaldığını bilib geri dönüb onu götürmüşdük. Kəndimizin əsas yolundə neft daşıyan maşını vurmuşdular. Maşının qara tüstüsü hər tərəfdən görünürdü. Artıq düşmən tankları kəndimizə girmişdirlər, qarşılarına çıxan insanlara atəş açırdılar. Yollar ağlaya-ağlaya qaçan insanlarla dolu idi. Yolda bir qadınıda maşınımıza götürmüşdük. Ailəsindən ayrı düşüb qaçırdı. Məktəbdə olan uşaqları maşınlara toplayıb qaçırmışdılar, atalar, analar öz övladlarından xəbərsiz idilər, mənimdə qardaş-bacılarım, əmim uşaqları hamısını maşınlarda məktəbdən yığıb aparmışdılar. Bir ata üçün, bir ana üçün bundan ağır bir şey olmazdı, hər an gözlərin önündə düşmənin atdığı mərmiylə övladlarını itirə bilərdin.

Araz çayının kənarıyla rayonumuzdan çıxırdıq, bəziləri özlərini çaya atıb İrana keçmək istəyirdi. Artıq royonumuzdan çıxdıqdan sonra hər kəs öz qohumlarını, övladlarını axtarmaqla məşğul idi. Bizdə çətinliklə qardaş-bacılarıma qovuşduq. 5 yaşlı balacanın görəcəyi ən dəhşətli anlar idi. Adətən uşaqlar ağlayar bu dəfə mən ağlayan insanlara baxırdım.

Sonra hərə bir tərəfdə məskunlaşmağa başladı, bizimdə yolumuz Sabirabad rayonunun Cavad kənd orta məkətbinə düşdü. Məktəbin ədəbiyyat otağında məskunlaşmışdıq. Dövlət tərəfindən bizə yardımlar edilirdi. 5 yaşlı körpənin doğum şəhadətnaməsi ərzaq möhürləri ilə dolmuşdu. Birinci sinifə həmin kəntdə getmişdim, yerli uşaqlar mənə qaçqın deyə gülürdülər. Heç onlarla oyun oynamazdım. Mən qaçqın olduğum üçün sanki onlara başqa gözlərlə baxırdım. Çətinliklərlə keçən bir uşaqlıq heyatımın içində boğulmaqda idim.

1994-cü il Horadiz əməliyyatıdan sonra kəndimiz düşmənlərdən geri alındı. Bir neçə il keçdikdən sonra yenidən öz kəndimizə qayıtdıq. Hər yer dağılmış, evlər yandırlmışdı, hər tərəfi kollar basmışdı, bir xarabalığa bənzəyirdi. Kəndimizdə Əfqan əsgərlər var idi. Onların məskunlaşdığı evin həyətini kol basardı, babamla gedərdik babam kolları təmizləyərdi əvəzində əsgərlər bizə çörək verərdilər, mən körpə olduğum üçün mənədə bir ədəd çörək verərdilər, o çörəyi kiçik əllərimlə bağrıma basıb çox sevinərdim.

Bir dəfə kəndimizə Rusiya kanallarının birindən müsahibə almağa gəlmişdilər. Artıq 7 yaşım var idi. Yandırılmış məkətəbimizin həyətində məndən müsahibə aldılar, 5 yaşımda gördüklərimi onlara danışmışdım. Bir körpənin yaddaşında bu qədər iz buraxan müharibənin necə bir faciə olduğunu yəqinki bu körpədən başqa heç kim təmiz bir şəkildə anlata bilməzdi…..

Elnur İbiş oğlu Səfərov

Füzuli şəhərindən məcburi köçkün

loading...
“Hər kəs tərəfindən bir mənalı şəkildə anlaşılan odur ki...”
“Döyüşlər Şuşa divarları altında gedir, köməyə gəlin, yoxsa...” - VİDEO
30 erməni hərbçisinin meyiti Ermənistana qaytarılıb...- Erməni tərəfi təsdiqlədi
"Artıq Azərbaycan Ordusunun Xankəndi və Şuşaya daxil olacağına əminliyim artır..."
Rusiya Türk PUA-larını "dişləmək" üçün ermənilərə "Krasnuxa" REM-ləri göndərib..?
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
“Meyitləri təhqir etmək erməni xislətinin bir parçasıdır”
Cəmiyyət
“Otuz illik vətən həsrəti bu millətin torpağa nə qədər bağlı olduğunu sübuta yetirdi...”
Siyasət
"Qarabağ müharibəsi bitən kimi İrəvanda Nürnberq Məhkəməsi qurulacaq!"
Cəmiyyət
“Azərbaycanda olan milli cəld yeməklər yüz dəfə “Mcdonald”s yeməklərindən sağlamdır...”
Siyasət
“Laçın, Şuşa və Kəlbəcər azad olunmalıdır ki, separatçıların dəstək yolları kəsilsin”

Yazar
İlham İsmayıl
Arutunyan Putinə məktubunda Kim Kardaşyanın adını yazmağı unudub...
Seymur Əliyev
Saturn övladlarını yeyir, yaxud Paşinyanın erməni uşaqlarına tutduğu divan
Seymur Verdizadə
Mən o vaxt kişilik qürurunu unudub uşaq kimi ağlamışdım...
Sultan Laçın
“Şəhid balalarımıza “bədbəxt” deməyin!.. -Bədbəxt - qatillər, baiskarlardır...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Ağdamı azad edəndən sonra 5 rayon geri alınmış olacaq, yerdə qalan 2 rayonu da..."
Laçındakı ermənilər də yalvardı: “Qorxuludur, çox qorxuludur. Putin, bizi qurtar!..”
Ermənilərin atəşi 22 il sonra nitq qüsurlu gənci danışdırdı - Ağdamlı ailənin bomba “sevinci”...
Kəlbəcərdə ələ keçirilmiş düşmən avtomobillərini siz də görün... - VİDEO
Düşmənin artilleriya bölmələri və komanda məntəqəsi belə məhv edildi - VİDEO
“Eşitmişəm ki, Azərbaycan Laçın şəhərini azad edib və indi də dəhlizə nəzarət edir"
"ABŞ-dan nə gözlənilirdisə, onu da etdi, sadəcə anlatdı ki, özünüz bilərsiniz..."
“Bir daha Azərbaycan şəhərlərinə raketlə hücum etməyə cürət edərlərsə...” - Ermənistana XƏBƏRDARLIQ
ABŞ Dövlət Departamenti Pompeonun Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri ilə görüşü haqqında məlumat yaydı
Ceyhun Bayramov ABŞ prezidentinin köməkçisi ilə görüşdü
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247