Xəbər lenti
20/01/2020 [00:10]:
Siz kimin əmisi oğlusunuz, cənab səlahiyyətlilər?
19/01/2020 [23:40]:
İlham Əliyev: "20 Yanvar tariximizin şərəf və qəhrəmanlıq səhifəsidir" - FOTO
19/01/2020 [23:39]:
"İmzaların yoxlanılması prosesinə nə özüm, nə də səlahiyyətli nümayəndəm dəvət olunmayıb"
19/01/2020 [23:36]:
"İndiki müxalifətdəkilərin bəziləri ciblərə girməyə, varlı olmağa can atırlar..." - VİDEO
19/01/2020 [23:22]:
Azay Quliyev seçicilərlə bir gündə üç kütləvi görüş keçirdi - FOTOLAR
19/01/2020 [22:27]:
Babək prospektində piyadanı maşın vurub
19/01/2020 [22:23]:
Həbib doğulduğu kəndi nümayiş etdirdi - VİDEO
19/01/2020 [21:46]:
"Hercai"nin "liliput" aktrisası 98 kq arıqlamaqla çəkiyə meydan oxudu... - FOTOLAR
19/01/2020 [21:46]:
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
19/01/2020 [21:23]:
Qənirə Paşayeva Tovuzun ən böyük kəndində seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR
19/01/2020 [21:20]:
12 saylı Qaradağ-Binəqədi-Yasamal Seçki Dairəsinin 10 vəkili olan namizədi...
19/01/2020 [20:54]:
"Hadı bəy 24 ildir deputatdır, amma seçicilərinə bir xeyri dəymədi, əksinə..."
19/01/2020 [20:31]:
Rusiyadan anası tərəfindən zorla Bakıya gətirilən qız ölkəsinə yola salındı
19/01/2020 [20:21]:
Ölkəyə qanunsuz dərman gətirənlər yaxalandı - FOTO
19/01/2020 [20:15]:
Çində 6,4 maqnitudalı zəlzələ olub
19/01/2020 [19:31]:
10 yaşlı qızın köməyinizə ehtiyacı var!
19/01/2020 [19:26]:
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
19/01/2020 [19:05]:
İran Küveytin 3 gəmisini saxladı
19/01/2020 [19:03]:
Berlində Liviya böhranı üzrə beynəlxalq konfrans başlayıb
19/01/2020 [19:01]:
Məzahir Pənahov: "1560 nəfərin deputatlığa namizədliyi qeydə alınıb"
19/01/2020 [18:22]:
Bəlkə biz də Şəkərbura indeksi yaradaq - "Xaçapurini də, plovu da döyər" - TƏKLİF
19/01/2020 [18:05]:
Gənclər 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı video hazırlayıblar - VİDEO
19/01/2020 [18:04]:
Tanınmış meyxanaçının bacısı oğlu özünü asıb
19/01/2020 [18:03]:
MSK DSK-nın qərarını ləğv edib
19/01/2020 [17:45]:
"İndi deyirəm ki, kaş yanıma gələydi, ona sarılıb, doyunca öpərdim, amma..."
19/01/2020 [17:42]:
Tehran hava limanı fəaliyyətini dayandırdı
19/01/2020 [17:40]:
Zelenski İranda vurulmuş təyyarədə həlak olanların cəsədlərini belə qarşılayır - VİDEO
19/01/2020 [17:27]:
"Əgər sabitlik olmasa nə islahatlardan, nə də insan hüquqlarından söhbət belə gedə bilməz"
19/01/2020 [17:00]:
Daha bir deputatlığa namizədin qələbəlik seçki təşviqatı - FOTOLAR
19/01/2020 [15:44]:
Bu gün Putin Berlində Ərdoğanla görüşəcək
19/01/2020 [15:42]:
Azərbaycanlı jurnalist Türkiyədə vəfat etdi - FOTOLAR
19/01/2020 [15:40]:
Bütün xəstəliklərin bu qayda ilə öhdəsindən gəlmək olur - Alimlərin araşdırmasına görə...
19/01/2020 [14:58]:
UFC rəhbəri anons etdi: Konorun növbəti rəqibi Həbib olacaq
19/01/2020 [14:57]:
Qadınlar küçədə kişini soyub, gözəllik salonuna getdilər
19/01/2020 [14:17]:
Çingiz Qənizadə sosial şəbəkələrdə yayılan videosu haqda danışdı
19/01/2020 [14:15]:
AzTV-dən daha bir yeni layihə: 20 Yanvar qırğını dənizçilərin şahidliyi ilə - VİDEO
19/01/2020 [14:11]:
Xoşbəxt Yusifzadə 60 illik xəyalına qovuşdu – Elektrik qatarı ilə Pirşağıya… VİDEO
19/01/2020 [13:59]:
Azərbaycanda yarım metr hündürlüyündə qar yağdı - FAKTİKİ HAVA
19/01/2020 [13:06]:
Çingiz Qənizadənin seçicilərlə görüşləri davam edir
19/01/2020 [12:58]:
İlham Əliyevdən 20 Yanvarla bağlı paylaşım - VİDEO
19/01/2020 [12:41]:
İlk dəfə Azərbaycanda: Azay Quliyev seçicilər üçün şəxsi elektron kabinet yaradıb+VİDEO
19/01/2020 [12:13]:
Ukraynanın ləğvi başladı - Timoşenkodan şok
19/01/2020 [12:11]:
Pompeo Almaniyada dörd ölkənin rəsmiləri ilə görüşəcək
19/01/2020 [12:09]:
Bakıya ilk qar yağır
19/01/2020 [12:06]:
Azərbaycan XİN-dən 20 Yanvar faciəsinin 30-cu ildönümü ilə bağlı BƏYANAT
19/01/2020 [12:03]:
Fəzail Ağamalı Milli Qəhrəmanın qəbrini ziyarət etdi - Ailə üzvləri ilə görüşdü + (VİDEO)
19/01/2020 [10:57]:
"Düşmənimin düşməni..." - Mövlud Çavuşoğlu
19/01/2020 [10:56]:
“Konservatoriyada elə müəllimlər var ki, auditoriyada ağlına nə gəldi, onu da danışır...”
19/01/2020 [10:52]:
“Ermənilər bu yaxınlarda Lapşini aradan götürüb günahı bizim üstümüzə yıxacaqlar...”
19/01/2020 [10:47]:
Saatlıda toydan qayıdan ailə qəzaya düşüb: 5 nəfər xəsarət alıb
19/01/2020 [10:40]:
"Bu halda minimum pensiya məbləği də 200 manatdan 230 manatadək qalxa bilər" - TƏKLİF
19/01/2020 [10:33]:
Generala tüpürən Vahabzadə, partiyanı lənətləyən Şıxlı və hakimiyyətdən imtina edən Şeyxulislam...
19/01/2020 [10:22]:
“Avstraliyadakı kimi yanğınlar bütün planeti bürüyəcək...”- İngilis alimlərdən SOS!..
19/01/2020 [10:03]:
İnək yaşlı qadını vuraraq ağır yaralayıb - FOTO/VİDEO
19/01/2020 [10:01]:
PKK-nın 13 terrorçusu Türkiyənin təhlükəsizlik qüvvələrinə təslim olub
19/01/2020 [09:49]:
Abramoviçin keçmiş arvadı yunan milyarderə ərə getdi – FOTO
19/01/2020 [09:47]:
ABŞ əsgərləri rus hərbçilərin yolunu kəsdi
19/01/2020 [09:21]:
Ana südü ilə qidalanma sinə xərçənginin qarşısını alır... -Möcüzəvi 12 fayda...
19/01/2020 [03:35]:
Tramp Süleymaninin öldürülməsini hər dəqiqəsini izləyib: 2 dəqiqə 11 saniyə sonra...+ FOTO
19/01/2020 [01:10]:
“Neftçi” baş məşqçisini istefaya göndərdi
19/01/2020 [01:09]:
Yəmən ordusunun yataqxanası atəşə tutulub, onlarla hərbçi həlak olub
18/01/2020 [23:54]:
Aqil Məmmədov məcburi köçkün seçicilərlə görüşüb
18/01/2020 [23:30]:
Qənirə Paşayeva: "“Bütün fəaliyyətim boyu sizi özümdən əvvəl düşündüm"
18/01/2020 [23:16]:
İcra başçısının müavini: "Bu Lavrov lap kasıb imiş ki..."
18/01/2020 [23:07]:
Həbsdən çıxdı, anasını və arvadını güllələyib öldürdü
18/01/2020 [22:37]:
Azay Quliyev məhəllələrdə görüşlərə başladı - FOTOLAR
18/01/2020 [22:07]:
İndoneziyada güclü zəlzələ
18/01/2020 [21:52]:
Kəndə hücum edən ac canavarlar iti parçaladı - VİDEO
18/01/2020 [21:33]:
Gəncədə avtomobil piyadanı vuraraq xəsarət yetirib
18/01/2020 [21:32]:
Tramp Davosa gedir
18/01/2020 [21:00]:
Fransız milyarder dünyanın ən varlı adamı oldu
18/01/2020 [20:55]:
Prezidentin mühafizə alayına hücum edənlərlə bağlı sərt qərar
18/01/2020 [20:48]:
Bakıda 23 yaşlı oğlan itkin düşüb
18/01/2020 [20:36]:
Həftədə 49 saatdan çox işləyirsinizsə, həyatınıza təhlükə var
18/01/2020 [20:34]:
İran “Boeing”in qara qutularını Ukraynaya verəcək
18/01/2020 [20:06]:
Əli Nağıyevin yeni vəzifəsi əsir və girovlarımızın aqibətinə nə vəd edir?
18/01/2020 [19:53]:
Ərdoğan Xəlifə Həftarı diktator adlandırdı
18/01/2020 [19:30]:
Rövnəq Abdullayev AFFA prezidenti vəzifəsinə namizədliyini irəli sürüb
18/01/2020 [19:28]:
Məşhur aktyor vəfat etdi
18/01/2020 [19:08]:
Naxçıvan sakini Göygöldə işlədiyi evdən oğurluq etdi
Bütün arxiv bir sırada
07/10/2013 [11:18] - Köşə - ( 5628 dəfə baxılıb)

Ərazidaşdan vətəndaşa baxış

Fazil Mustafa

Günlərdir içimi rahat buraxmayan bir ifadənin açılışını verməyə çalışıram. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın hiyləgər bir təbəssümlə işlətdiyi o dəhşətli ifadəni: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi, bizim üçün Vətəndir”.  Bunu hansı zəkalı məsləhətçi hazırlamış, deyə bilmərəm, ancaq ifadə özlüyündə illərdir bir-birinə düşmən kəsilmiş iki toplumun bir dəyərə baxışının çox real ifadəsidir. Bəlkə də duyğularımıza daha sərt şəkildə düşmənin toxunması üçün cümləni belə formalaşdırmaq olardı: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi olduğuna görə itirdilər, bizim üçün Vətən olduğuna görə qazandıq”.  Acıdır, ağırdır, ancaq nə yazıq ki, dosdoğrudur. Bunu o zaman yazıram ki, Qarabağ bizim üçün bundan sonra on illər, əlli illər üçün bir siyasi mırt mövzusundan başqa hansısa dəyər ifadə etməyəcək, içi mən qarışıq uzun illər siyasi qazanın içində bişənlər cəmiyyəti duyarsız insan yığını kimi görərək “altı aya, beş ilə və ya on ilə Qarabağı qaytaracam” deyə başları bişirəcəklər. Hətta dünyada bizim meyarlarımıza tam uyğun gələn ədalət prinsipləri tam zəfər çalanda, ATƏT-in Minsk və ya Kiyev qrupu Azərbaycan üçün Qarabağı tam səmimi olaraq geri qaytarmaq istəməyə başlayanda çılpaq vücudumuzdakı o xoranı hamı açıq gözlə uzaq məsafədən görmüş olacaq. Və anlayacaqlar ki, Qarabağ bizim üçün Vətən deyilmiş, sadəcə, Ərazi imiş. Burada, bu Azərbaycanda Qarabağı Vətən kimi içində yaşadanların sayı onu Ərazi kimi görənlərin sayından qat, qat, qat azdır. Hökumətlər bir yana, ATƏT-lər bir yana, Rusiya bir yana, sadəcə, Qarabağı Vətən kimi qaytarmaq istəyən xalqın ortada olmadığını nə yazıq ki, görəcəklər.  Mən əvvəllər bunu ədəbiyyat cümlələri ilə yazırdım ki, Qarabağ deyəndə şikəstə düşünürük, ağı düşünürük, kabab yemək yeri, kurort ərazisi kimi xatırlayırıq, ancaq niyəsə Vətən kimi yox. İndi isə siyasi terminlərlə açıq yazmağa məcburam ki, Azərbaycanın bundan sonra qalan Ərazilərinə Vətən kimi baxacaq düşünən insan çox, çox, çox azdır. Ən çox da bu fikrə iki ay öncə Bakıda helikopterlə Ağdama səfər edərkən Kür çayı boyunca torpaqlarımızı seyr edərkən gəldim. Hər yan baxımsız, verimsiz, şoranlaşmış Ərazi kimi görünürdü, insan sevgisinin və qayğısının hopduğu Vətən kimi görünmürdü.  “Vətən daşı olmayandan,  Olmaz ölkə vətəndaşı”.  Müəllifini xatırlaya bilmədim, bildiyim o ki, yaddaşımda ilişib qalmışsa və tez-tez bu şeir misraları məktəblilərin yazdığı inşalarda xatırlanırsa, maraqlı sayıla bilər. Bizdə “daş” sözünü bir sıra əsas sözlərə əlavə etməklə xeyli söz yarada biliblər: Vətəndaş, Yoldaş, Sirdaş, Məsləkdaş, Yurddaş, Silahdaş və bu qəbildən olan sözlər. İzahlı lüğətlərdə çox güman ki, hərfi mənası Vətəndə, Yolda, Məsləkdə, Sirdə, Savaşda bir yerdə olanlar, yan-yana olanlar kimi qeyd olunacaq. Mən burada yazının məzmununa uyğun olaraq bəlkə də ilk dəfə eşidəcəyiniz Ərazidaş sözünü təqdim etmək istərdim.  Vətəndaş nə rəmzi mənada Vətənin daşıdır, nə də Vətən məfhumu ilə birləşənlər, iç-içə, yan-yana olanlardır. Vətəndaş mənim anlamımda Vətəni içində daşıyanlardır. Öz ürəyini, beynini daşıdığı kimi daşıyanlardır.  Azərbaycanda rayonlarda çox sayda tikintilər aparılır, istehsal yerləri açılır, evlər dikəldilir. Nədənsə o rayonlarda hər dəfə olanda mən dərhal dikələn binaya yox, bükülən insana baxıram. Oxşamır vətəndaşa. Qırışmış sifətində, ütüsüz geyimində, yaşmaq altından qorxu ilə baxan gözlərində vətəndaş qüruru görmürəm. Əslində bir ərazidə yaşayan Ərazidaşlarıq çoxumuz. Bəlkə də buna görə ümumi say ifadəsini gözümüzə soxmağa çalışan kimsələrə haqq qazandırmalı da olursan: “9 milyonluq Azərbaycan xalqı”, “Dünyada yaşayan 50 milyon azərbaycanlı”, “Cümhuriyyət dövründə ərazimiz 114 min kvadrat kilometr olub”, “Səfəvilər dövründə 2 milyon kvadrat kilometr ərazimiz olub”. Ancaq ərazi, ancaq rəqəmlər... Ona görə də Azərbaycanın hər yerində də, mühacirətdə də bu mənada bizlər Vətəni içimizdə daşıyanlar deyilik, Ərazini içimizdə daşıyanlarıq, sadəcə, Ərazidaşlarıq.  Qarabağa həqiqətən də Vətən kimi baxmadıq və itirdik. İndi də Vətən kimi baxmırıq və ona görə də qaytara bilmirik. Soruşarsınız ki, itirdiklərini qaytaran xalqlar varmı? Əlbəttə, var. Amma bu biz deyilik. Sadalaya bilməyəcəyəm nəyisə itirəndən sonra qaytardığımızı! Deyəcəksiniz ki, bəs müstəqillik? Qarabağsız, kimə desən bu müstəqilliyi qaytarardılar, əzizlərim!  Bakıda neftlə eroziyaya uğramış torpaq sahəsində bağ-bağat salan dostumun iş metoduna baxıram. Bir metrdən artıq çürümüş mazut qatını tamam çıxarıb atandan sonra yerinə dağ rayonlarından maşınlarla torpaq daşıdaraq doldurmuş. Əkdiyi bütün ağaclar pöhrə vermiş, güllər açmış. Bəlkə biz də bu yolu keçməliyik? Tariximizdən, xarakterimizdən nələrisə tamam çıxarıb atmalıyıq, yerinə faydalı, münbit dəyərlər doldurmalıyıq. Buna yuxarıdan (məhz yuxarıdan!!!) inqilab da demək olar, cəsarətli islahat da demək olar. Sonda Yaradanın bizə bəxş etdiyi Əraziyə “gözəlim Vətən” deyən, bioloji Ərazidaşdan siyasi Vətəndaşa çevrilən İnsan obrazlarını görmək bəlkə bizlərə də qismət ola.  Bir erməni qatilinin ifadəsinə ilk dəfədir ki, haqq qazandırmanın ağrısı ilə bu söhbətdən ayrılıram...

"İmzaların yoxlanılması prosesinə nə özüm, nə də səlahiyyətli nümayəndəm dəvət olunmayıb"
"Hercai"nin "liliput" aktrisası 98 kq arıqlamaqla çəkiyə meydan oxudu... - FOTOLAR
Gənclər 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı video hazırlayıblar - VİDEO
Qarsdakı baş konsulumuz Diyarbəkir vilayətində önəmli görüşlər keçirdi - FOTOLAR
Nərgiz Cəlilova: "Allah bu peşəni mənim üçün göndərib”
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
"Hadı bəy 24 ildir deputatdır, amma seçicilərinə bir xeyri dəymədi, əksinə..."
Müsahibə
“Konservatoriyada elə müəllimlər var ki, auditoriyada ağlına nə gəldi, onu da danışır...”
Cəmiyyət
"Bu halda minimum pensiya məbləği də 200 manatdan 230 manatadək qalxa bilər" - TƏKLİF
Dünya
Abramoviçin keçmiş arvadı yunan milyarderə ərə getdi – FOTO
Gündəm
Əli Nağıyevin yeni vəzifəsi əsir və girovlarımızın aqibətinə nə vəd edir?
Həftənin ən çox oxunanları
Altı yaşlı uşağa təcavüz etdiyi üçün kəndlilər onu benzinlə yandırdı- FOTOLAR
“DİN-ə qəribə bir əmr gəldi:  “Hər kəs silahını təhvil verib binadan bayıra çıxmasın…”
Nərminin qətlinə görə tutulan İlkinin ailəsindən sensasion AÇIQLAMA: "Xətt onun deyil"
Mişustin kabinetinə girməmiş Paşinyanın bircə “ara, hayes?” deməsi qaldı...
"İlkin Nərmini oxutmaq üçün qaçırıb, sözünə baxmadığı üçün..." - NƏNƏSİ DANIŞDI
İsrail həkimləri qan təzyiqini normallaşdırmağın  ən sadə yollarını göstərdi...
Ramzan Kadırov Çeçenistanın rəhbəri vəzifəsini tərk etdi
“Qabala” restoranında erməni mahnısı oxundu -  musiqiçilər döyüldü...
10 yaşlı Nərminin qətlə yetirildiyi kənddən REPORTAJ - VİDEO
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247