Xəbər lenti
21/09/2020 [06:19]:
Dünyada bizə nəzarət edən 8 mübarək kamera...
21/09/2020 [00:42]:
""Azərbaycan tarixi" kitabındakı yanlışlıqların mənası çox qaranlıq və məsuliyyətsizlikdir..."
21/09/2020 [00:29]:
Şəmkir rayonu üzərində erməni hərbi PUA-sı VURULDU + VİDEO
20/09/2020 [23:54]:
""Heydər Əliyev ordeni" ona haramdır..."
20/09/2020 [23:39]:
Sumqayıt sakini tanımadığı şəxs tərəfindən bıçaqlanıb
20/09/2020 [23:35]:
Sabah daha 53 nəfər Gürcüstandan Azərbaycana təxliyyə ediləcək
20/09/2020 [22:39]:
Ermənistanda tibb mərkəzində kütləvi zəhərlənmə olub
20/09/2020 [22:32]:
Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 7500 nəfəri keçdi
20/09/2020 [22:31]:
"Ermənistan havadarlarına güvənərək Türkiyənin də Azərbaycanın müttəfiqi olduğunu unudub"
20/09/2020 [21:33]:
Rusiyada güclü partlayış baş verdi - VİDEO
20/09/2020 [21:26]:
“Dərs vaxtı”nın sabaha olan cədvəli açıqlandı - FOTO
20/09/2020 [20:33]:
"Qarabağ" və "Neftçi"nin start heyətləri açıqlanıb
20/09/2020 [20:24]:
NASA Mavi Ayın görünəcəyi günü açıqladı
20/09/2020 [20:22]:
Təyyarə avtomobil yoluna düşdü
20/09/2020 [20:21]:
3,5 metrlik timsahın müalicəyə aparılması görüntüləri rekord sayda izlənildi - VİDEO
20/09/2020 [20:18]:
Ali məktəblərə ixtisas seçiminin vaxtı uzadılıb
20/09/2020 [20:02]:
“Paşinyan, ağıllı ol, əks halda Ermənistanın dövlət kimi varlığına son qoyula bilər...”
20/09/2020 [19:49]:
"Əsgərlərimiz müharibənin başlamasını və onu əsir götürəcəkləri anı səbrsizliklə gözləyirlər"
20/09/2020 [19:41]:
"Ümid edirəm anan canlı yanmağı sevir" deyib dəhşət saçdı...
20/09/2020 [19:37]:
“Siyasətlə bağlı fikirlərimiz çox haçalandı” - Deputat
20/09/2020 [19:24]:
"Əgər insan xatırlanırsa, deməli, yaşayır..." - Fəxriyyə Xələfova
20/09/2020 [19:21]:
DSX-nin diviziya komandiri hərbçilərə əsgər salamı verən Qazaxlı məktəblini qəbul etdi
20/09/2020 [19:19]:
Uşaq kanalında böyük rəzalət - Utanmadan soyundular...
20/09/2020 [19:17]:
Baş nazirin yubileyində partlayış: 30 nəfərə yaxın adam yaralandı - VİDEO
20/09/2020 [19:15]:
Azərbaycan Təkamül Partiyasının videokonfrans formatında V qurultayı keçirilib
20/09/2020 [19:07]:
“The Financial Times”: “Ərdoğan Sultan Səlimin yolunu gedir”
20/09/2020 [18:54]:
Qəza Neftçilər prospektində sıxlığa səbəb oldu - FOTO
20/09/2020 [18:51]:
Tehran ABŞ-ın İrana qarşı sanksiya tətbiqi barədə bəyanatını "qiyam" adlandırıb
20/09/2020 [18:49]:
Bakıda və Abşeron yarımadasında havada tozun miqdarı artıb
20/09/2020 [18:48]:
Belarusun müxalif kanalı qadınların yürüşünü zorla dağıdan polislərin məlumatlarını yaydı
20/09/2020 [17:53]:
Qubanın kəndində ikinci yanğın başlayıb - FOTO
20/09/2020 [17:11]:
Dünyada koronavirus pandemiyasının təhlükəsi artır
20/09/2020 [16:59]:
Üç uşaq anası olan müğənni üçüncü dəfə ailə hayatı qurdu - FOTO
20/09/2020 [16:36]:
“Rusiyanın Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı bizi müdafiə edəcəyinə əmin deyilik” – erməni mediası
20/09/2020 [16:33]:
Prezident İlham Əliyev: "Neftçilərin əməyi əsl qəhrəmanlıqdır" FOTO
20/09/2020 [16:31]:
Türkan icra nümayəndəsinin oğlu öz bacısını öldürdü - Bakıda dəhşətli ailə faciəsi...
20/09/2020 [15:46]:
“Eurasia Review” nəşrində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi barədə məqalə dərc olunub
20/09/2020 [15:40]:
"Der Spiegel": Yer kürəsini gözləyən fəlakət artıq uzaqda deyil (FOTO)
20/09/2020 [15:39]:
Səudiyyə Ərəbistanı BMT və ÜST-yə 100 milyon dollar yardım edib
20/09/2020 [15:36]:
Britaniyada bir gündə koronavirusa 4 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
20/09/2020 [15:32]:
Azərbaycanda daha bir vəzifəli şəxs işdən uzaqlaşdırıldı - SƏRƏNCAM
20/09/2020 [15:27]:
Türkiyə mediası Prezident İlham Əliyevin yerli televiziyalara müsahibəsindən yazır - FOTO
20/09/2020 [15:25]:
Asim Xudiyev Avropa Liqasının oyununda hakim-inspektor olacaq
20/09/2020 [15:22]:
Özbəkistanın Baş nazirinin müavini koronavirusdan vəfat edib
20/09/2020 [15:20]:
Bu gün Azərbaycanda 146 nəfər COVID-19-a yoluxub, bir nəfər vəfat edib
20/09/2020 [15:09]:
Maksim Musayev Siyavuş Novruzov haqda NƏ DEDİ?..
20/09/2020 [14:23]:
"Melorasiya və Su Təsərrüfatı" Dilqəm Əsgərovun oğluna 149 min maddi ziyan ödəyəcək...
20/09/2020 [14:18]:
"Son 26 ildə “Əsrin müqaviləsi”nin Azərbaycana qazandırdığı uğurlar bugünkü reallıqlarımızdır"
20/09/2020 [14:15]:
SOCAR neftçiləri mənzillə təmin edir - FOTO
20/09/2020 [14:12]:
"Son müsahibəsi ilə dövlət başçımız növbəti dəfə tarix yazdı"
20/09/2020 [14:04]:
Donald Tramp: “Elə fərman imzalayaram ki, Bayden prezident ola bilməz”
20/09/2020 [14:00]:
İraqda İŞİD rəhbərlərindən biri yaxalandı
20/09/2020 [13:41]:
Dənizkənarı Milli Parkda özünü dənizə atan şəxs xilas edilib
20/09/2020 [13:40]:
Azərbaycanda nazir müavini tarixi hamamda təmizlik işləri apardı - FOTO
20/09/2020 [13:38]:
Bakcell neftçiləri təbrik etdi
20/09/2020 [13:09]:
Stalindən İrana təklif: "Azərbaycanlılara nəsə vermək lazımdır, muxtariyyət təhlükə yaratmır”
20/09/2020 [13:03]:
İnsanları yandırıb külünü ailələrinə göndərən general - Hitleri qorxuya salan "Praqa qəssabı" kimdir?
20/09/2020 [12:31]:
Tural Gəncəliyev: “Ermənistanın indiki rəhbərliyi məsuliyyət dərk etmir”
20/09/2020 [12:28]:
51 yaşlı Cenifer Lopezin təəccübləndirən FOTOSU
20/09/2020 [12:23]:
Azərbaycanda şortik qalmaqalları...
20/09/2020 [12:12]:
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyon 100 min nəfəri ötüb
20/09/2020 [12:09]:
ABŞ-da iki azərbaycanlı koronavirusdan vəfat etdi
20/09/2020 [12:06]:
Qurbanlarına işgəncə verdikdən sonra başlarını kəsiblər – Qatil cütlüyün qorxunc cinayətləri
20/09/2020 [11:52]:
Sevgilisinin iki uşağına təcavüz etdikdən sonra öldürən şəxs həsb edildi- FOTOLAR
20/09/2020 [11:37]:
Bir şəklin tarixçəsi - Azərbaycanın 3 prezidenti və Ramiz Mehdiyev...
20/09/2020 [11:22]:
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 47 431 nəfərə çatıb
20/09/2020 [11:16]:
Ekzoplanetlərdə almaz tapıla bilər
20/09/2020 [11:12]:
Bu gün “Qarabağ” və “Neftçi” üz-üzə gələcək
20/09/2020 [11:09]:
Yerdə uzanan döyüşçü rəqibini nokaut etdi - VİDEO
20/09/2020 [10:37]:
Yeni gömrük limiti qüvvəyə minir - Kompüter və telefonlar bahalaşacaq...
20/09/2020 [10:35]:
“Villalarını kluba çeviriblər” - Müğənni Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etdi...
20/09/2020 [10:31]:
ÜST 3-cü mərhələ sınağı aparılan 5 peyvəndin təcili istifadəsinə İCAZƏ VERDİ...
20/09/2020 [10:30]:
İxtisas seçimi bu gün başa çatır
20/09/2020 [10:25]:
Nazirlər Kabinetinin qalmaqallı qərarı QÜVVƏYƏ MİNİR
20/09/2020 [10:24]:
"Niyə bəzi məmurlar rüşvət alırlar?.." - ƏSAS SƏBƏB...
20/09/2020 [10:16]:
“Niyə Qərb üçün Assanj cunayətkar, Navalnı isə qəhrəmandır?..” -Almaniya deputatı...
20/09/2020 [09:59]:
Nəsrullah gizləndiyi yerdən çıxarsa... - İsrailli general
20/09/2020 [09:56]:
Rusiya nəşrindən şok iddia: “Lavrov yaxın günlərdə istefaya gedir...”
20/09/2020 [09:49]:
Navalnı komadan sonrakı bərpa prosesindən danışdı: “Sözləri necə seçəcəyimi anlamırdım”
20/09/2020 [09:47]:
Ermənilər mövqelərimizi atəşə tutub
Bütün arxiv bir sırada
07/10/2013 [11:18] - Köşə - ( 5783 dəfə baxılıb)

Ərazidaşdan vətəndaşa baxış

Fazil Mustafa

Günlərdir içimi rahat buraxmayan bir ifadənin açılışını verməyə çalışıram. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın hiyləgər bir təbəssümlə işlətdiyi o dəhşətli ifadəni: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi, bizim üçün Vətəndir”.  Bunu hansı zəkalı məsləhətçi hazırlamış, deyə bilmərəm, ancaq ifadə özlüyündə illərdir bir-birinə düşmən kəsilmiş iki toplumun bir dəyərə baxışının çox real ifadəsidir. Bəlkə də duyğularımıza daha sərt şəkildə düşmənin toxunması üçün cümləni belə formalaşdırmaq olardı: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi olduğuna görə itirdilər, bizim üçün Vətən olduğuna görə qazandıq”.  Acıdır, ağırdır, ancaq nə yazıq ki, dosdoğrudur. Bunu o zaman yazıram ki, Qarabağ bizim üçün bundan sonra on illər, əlli illər üçün bir siyasi mırt mövzusundan başqa hansısa dəyər ifadə etməyəcək, içi mən qarışıq uzun illər siyasi qazanın içində bişənlər cəmiyyəti duyarsız insan yığını kimi görərək “altı aya, beş ilə və ya on ilə Qarabağı qaytaracam” deyə başları bişirəcəklər. Hətta dünyada bizim meyarlarımıza tam uyğun gələn ədalət prinsipləri tam zəfər çalanda, ATƏT-in Minsk və ya Kiyev qrupu Azərbaycan üçün Qarabağı tam səmimi olaraq geri qaytarmaq istəməyə başlayanda çılpaq vücudumuzdakı o xoranı hamı açıq gözlə uzaq məsafədən görmüş olacaq. Və anlayacaqlar ki, Qarabağ bizim üçün Vətən deyilmiş, sadəcə, Ərazi imiş. Burada, bu Azərbaycanda Qarabağı Vətən kimi içində yaşadanların sayı onu Ərazi kimi görənlərin sayından qat, qat, qat azdır. Hökumətlər bir yana, ATƏT-lər bir yana, Rusiya bir yana, sadəcə, Qarabağı Vətən kimi qaytarmaq istəyən xalqın ortada olmadığını nə yazıq ki, görəcəklər.  Mən əvvəllər bunu ədəbiyyat cümlələri ilə yazırdım ki, Qarabağ deyəndə şikəstə düşünürük, ağı düşünürük, kabab yemək yeri, kurort ərazisi kimi xatırlayırıq, ancaq niyəsə Vətən kimi yox. İndi isə siyasi terminlərlə açıq yazmağa məcburam ki, Azərbaycanın bundan sonra qalan Ərazilərinə Vətən kimi baxacaq düşünən insan çox, çox, çox azdır. Ən çox da bu fikrə iki ay öncə Bakıda helikopterlə Ağdama səfər edərkən Kür çayı boyunca torpaqlarımızı seyr edərkən gəldim. Hər yan baxımsız, verimsiz, şoranlaşmış Ərazi kimi görünürdü, insan sevgisinin və qayğısının hopduğu Vətən kimi görünmürdü.  “Vətən daşı olmayandan,  Olmaz ölkə vətəndaşı”.  Müəllifini xatırlaya bilmədim, bildiyim o ki, yaddaşımda ilişib qalmışsa və tez-tez bu şeir misraları məktəblilərin yazdığı inşalarda xatırlanırsa, maraqlı sayıla bilər. Bizdə “daş” sözünü bir sıra əsas sözlərə əlavə etməklə xeyli söz yarada biliblər: Vətəndaş, Yoldaş, Sirdaş, Məsləkdaş, Yurddaş, Silahdaş və bu qəbildən olan sözlər. İzahlı lüğətlərdə çox güman ki, hərfi mənası Vətəndə, Yolda, Məsləkdə, Sirdə, Savaşda bir yerdə olanlar, yan-yana olanlar kimi qeyd olunacaq. Mən burada yazının məzmununa uyğun olaraq bəlkə də ilk dəfə eşidəcəyiniz Ərazidaş sözünü təqdim etmək istərdim.  Vətəndaş nə rəmzi mənada Vətənin daşıdır, nə də Vətən məfhumu ilə birləşənlər, iç-içə, yan-yana olanlardır. Vətəndaş mənim anlamımda Vətəni içində daşıyanlardır. Öz ürəyini, beynini daşıdığı kimi daşıyanlardır.  Azərbaycanda rayonlarda çox sayda tikintilər aparılır, istehsal yerləri açılır, evlər dikəldilir. Nədənsə o rayonlarda hər dəfə olanda mən dərhal dikələn binaya yox, bükülən insana baxıram. Oxşamır vətəndaşa. Qırışmış sifətində, ütüsüz geyimində, yaşmaq altından qorxu ilə baxan gözlərində vətəndaş qüruru görmürəm. Əslində bir ərazidə yaşayan Ərazidaşlarıq çoxumuz. Bəlkə də buna görə ümumi say ifadəsini gözümüzə soxmağa çalışan kimsələrə haqq qazandırmalı da olursan: “9 milyonluq Azərbaycan xalqı”, “Dünyada yaşayan 50 milyon azərbaycanlı”, “Cümhuriyyət dövründə ərazimiz 114 min kvadrat kilometr olub”, “Səfəvilər dövründə 2 milyon kvadrat kilometr ərazimiz olub”. Ancaq ərazi, ancaq rəqəmlər... Ona görə də Azərbaycanın hər yerində də, mühacirətdə də bu mənada bizlər Vətəni içimizdə daşıyanlar deyilik, Ərazini içimizdə daşıyanlarıq, sadəcə, Ərazidaşlarıq.  Qarabağa həqiqətən də Vətən kimi baxmadıq və itirdik. İndi də Vətən kimi baxmırıq və ona görə də qaytara bilmirik. Soruşarsınız ki, itirdiklərini qaytaran xalqlar varmı? Əlbəttə, var. Amma bu biz deyilik. Sadalaya bilməyəcəyəm nəyisə itirəndən sonra qaytardığımızı! Deyəcəksiniz ki, bəs müstəqillik? Qarabağsız, kimə desən bu müstəqilliyi qaytarardılar, əzizlərim!  Bakıda neftlə eroziyaya uğramış torpaq sahəsində bağ-bağat salan dostumun iş metoduna baxıram. Bir metrdən artıq çürümüş mazut qatını tamam çıxarıb atandan sonra yerinə dağ rayonlarından maşınlarla torpaq daşıdaraq doldurmuş. Əkdiyi bütün ağaclar pöhrə vermiş, güllər açmış. Bəlkə biz də bu yolu keçməliyik? Tariximizdən, xarakterimizdən nələrisə tamam çıxarıb atmalıyıq, yerinə faydalı, münbit dəyərlər doldurmalıyıq. Buna yuxarıdan (məhz yuxarıdan!!!) inqilab da demək olar, cəsarətli islahat da demək olar. Sonda Yaradanın bizə bəxş etdiyi Əraziyə “gözəlim Vətən” deyən, bioloji Ərazidaşdan siyasi Vətəndaşa çevrilən İnsan obrazlarını görmək bəlkə bizlərə də qismət ola.  Bir erməni qatilinin ifadəsinə ilk dəfədir ki, haqq qazandırmanın ağrısı ilə bu söhbətdən ayrılıram...

loading...
""Heydər Əliyev ordeni" ona haramdır..."
"Ümid edirəm anan canlı yanmağı sevir" deyib dəhşət saçdı...
"Əgər insan xatırlanırsa, deməli, yaşayır..." - Fəxriyyə Xələfova
Uşaq kanalında böyük rəzalət - Utanmadan soyundular...
Eynək taxan şəxslər koronavirusa 5 qat daha az yoluxur - MARAQLI ARAŞDIRMA
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Dünya
3,5 metrlik timsahın müalicəyə aparılması görüntüləri rekord sayda izlənildi - VİDEO
Cəmiyyət
“The Financial Times”: “Ərdoğan Sultan Səlimin yolunu gedir”
Cəmiyyət
Türkan icra nümayəndəsinin oğlu öz bacısını öldürdü - Bakıda dəhşətli ailə faciəsi...
Cəmiyyət
Sevgilisinin iki uşağına təcavüz etdikdən sonra öldürən şəxs həsb edildi- FOTOLAR
Maraqlı
“Villalarını kluba çeviriblər” - Müğənni Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etdi...

Yazar
İlham İsmayıl
Bir gün Zaman, ya da Amerika prezidenti bizi də yaxalayacaq...
Sultan Laçın
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Həftənin ən çox oxunanları
Tanınmış gitaraçını oğlu qəsdən öldürüb? – SENSASİON İDDİA
"Bu adam indiyə kimi heç bir təhsil naziri ilə yola getməyib, bilirsiniz niyə..?"
Dubay şeyxinə ərə getmiş Zeynəb Cavadlının mübhəm aqibəti... - FOTO + VİDEO
Nofəl Süleymanov Bəturə Hüseynovayla sevgili olub? - "İki ildir ki..." - AÇIQLAMA
“Torpaqları azad etmək istəyən bir nömrəli adam İlham Əliyevdir, çünki o, bilir ki...”
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Ermənistana Gəncə mesajı: “Başınıza od yağdıracağıq!”
"Bu şəhərdə" bu dəfə Siyavuş Novruzovu parodiya etdi - VİDEO
Bill Qeyts də o dünyaya köçdü...- FOTOLAR
Separatçı liderdən Ağdamdakı üzüm və nar bağından həyasız bəyanat - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247