Xəbər lenti
30/11/2020 [18:22]:
Özəl təhsil müəssisələr distant tədris səbəbindən təhsil haqqını azaldacaqmı?
30/11/2020 [17:55]:
Axtarışa verdiyimiz rus jurnalist Laçın şəhərində! -“18:00-dək ermənilər çıxmalıdır?..” -VİDEO
30/11/2020 [17:40]:
Vilayət Eyvazov generala vəzifə verdi
30/11/2020 [17:37]:
Dünya ulduzları və 1xBet ilə birlikdə qazanın!
30/11/2020 [17:31]:
“Nar”ın 4G istifadəçilərinin sayı 35 % artıb
30/11/2020 [17:30]:
Azərbaycan Zod qızıl yatağı ilə bağlı araşdırmalara başlayır - RƏSMİ AÇIQLAMA + VİDEO
30/11/2020 [17:01]:
Qış turizmindən süfrə suyunadək... - Həmin rayonlara ildə 5 milyard xərclənsə...
30/11/2020 [16:55]:
"Özünü "demokratiyanın beşiyi" sayan Fransa hazırda özünü DEMOKRATİYANIN QATİLİ kimi aparır"
30/11/2020 [16:52]:
"Əgər Rusiya Qarabağdakı hərbçi sayını artırsa və Fransa ilə ABŞ da kampaniyaya qoşulsa..."
30/11/2020 [16:49]:
Daha bir müəllim şəhadəti ilə düşmənə dərs keçdi
30/11/2020 [16:42]:
"Azərbaycan qalib, məğrur bir gənc etnos, möhtəşəm dövlət kimi yenidən dünyaya gəlir"
30/11/2020 [16:37]:
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
30/11/2020 [16:32]:
Salyanda ər-arvad dəm qazından zəhərlənib, qadın ölüb
30/11/2020 [16:19]:
Erməni təxribatı nəticəsində 98 mülki vətəndaş həlak olub
30/11/2020 [16:18]:
Baş Prokurorluqdan çağırış: İşğaldan azad olunan ərazilərə səfər etməyin - VİDEO
30/11/2020 [16:16]:
İlqar Rəhimov: “Qazilərimiz də abilimpiya hərəkatından faydalana biləcək” - MÜSAHİBƏ
30/11/2020 [16:11]:
Yaşayış yerini qanunsuz tərk edən COVID-19 xəstələri barədə cinayət işi başlanıldı - FOTO/VİDEO
30/11/2020 [16:05]:
Bu gün 107 mənzil və fərdi ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi
30/11/2020 [16:01]:
Azərbaycan ordusunun şəhid giziri Qubada dəfn edildi - FOTO
30/11/2020 [15:58]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edildi - FOTO
30/11/2020 [15:55]:
Emin Hacıyev: “Hərbi qələbəmiz Ağdam və Kəlbəcər rayonlarının siyasi yolla azad olunmasını təmin etdi”
30/11/2020 [15:51]:
“Polis postlarından yayınaraq, azad olunmuş ərazilərə gedirlər” - Təhlükə XƏBƏRDARLIĞI
30/11/2020 [15:30]:
Bakıda yüksək vəzifəyə TƏYİNAT
30/11/2020 [15:09]:
Azərbaycan ərazisində yeddi dron zərərsizləşdirilib - RƏSMİ
30/11/2020 [15:07]:
ANAMA ərazilərin təmizlənməsi üçün xüsusi texnika alacaq
30/11/2020 [15:07]:
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
30/11/2020 [15:06]:
Rusiya prezidentinin şəxsi mühafizəçisi Kremldə intihar etdi - FOTO
30/11/2020 [15:05]:
Dilqəmin yazdığı şeir Şuşa həbsxanasından tapıldı - FOTO
30/11/2020 [15:04]:
"Xalq olaraq borcumuzu yerinə yetirdik, bəs Səhiyyə Nazirliyinin, TƏBİB-in bu xalqa borcu yoxdurmu?"
30/11/2020 [15:00]:
Kəlbəcər minalardan təmizlənir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
30/11/2020 [14:52]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edilərək götürülüb
30/11/2020 [14:46]:
Suqovuşan və Talış kəndlərinə gedən tarixi yolların bərpası davam etdirilir - FOTOLAR
30/11/2020 [14:44]:
BMTM Ermənistan tərəfdən muzdlu və xarici döyüşçülərin Azərbaycana qarşı vuruşmasına dair hesabat hazırlayıb
30/11/2020 [14:37]:
Qarabağ düşmənlərin tənəsi və tapdağı altında yetim qalmışdı...
30/11/2020 [13:43]:
Ağcabədidə müalicə aldıqları ünvanı tərk edən ümumilikdə 11 COVID-19 xəstəsi müəyyən edildi
30/11/2020 [13:39]:
Onlar AQTA-nın İctimai Şuraya seçkilərini qeyri-legitim hesab edir... - İDDİA
30/11/2020 [13:34]:
“İşğaldan azad edilən rayonlarımıza tələsənləri çox gözəl başa düşürəm, amma..."
30/11/2020 [13:24]:
"Səhv yoldadılar, yeni qurulacaq səhiyyədə o insanların bizim aramızda yeri yoxdur..."
30/11/2020 [13:17]:
27 ölkə 173 universiteti birləşdirən Ali Təhsil Müəssisələrinin Strateji İttifaqının Qafqaz üzrə mərkəzi ADNSU-da yerləşəcək
30/11/2020 [13:14]:
Bayrağı təhqir etdiyi üçün BDU-dan qovulan tələbə ilə bağlı universitetdən AÇIQLAMA
30/11/2020 [13:11]:
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun bazasına yeni mənzillər əlavə olunacaq - RƏSMİ
30/11/2020 [13:10]:
"Pul qazanmaq xatirinə Müzəffər Ordumuzu bu qədər aşağılamaq olmaz!..”-FOTO
30/11/2020 [13:09]:
Nazirlik dekabr ayına olan hava proqnozunu açıqladı
30/11/2020 [13:06]:
Şəhid oğlu hər kəsi göz yaşına boğdu: - VİDEOREPORTAJ “Atamı cəmi doqquz il qucaqlaya bildim”
30/11/2020 [13:06]:
SDU –nun Məzunları adlarını tarixə yazdı
30/11/2020 [12:57]:
Bərdədə COVID-19 xəstələri evlərini icazəsiz tərk etdilər
30/11/2020 [12:49]:
Birinci Qarabağ Müharibəsinin “Qəqəni” ləqəbli igidi növbəti dəfə tarix yazdı - FOTO/VİDEO
30/11/2020 [12:47]:
Dillər Universitetində Çin arzusu Günü qeyd olunub
30/11/2020 [12:37]:
“Gecə-gündüz Allaha yalvarırdım ki, oğlumun biri o torpaqlar uğrunda vuruşda şəhid olsun”
30/11/2020 [12:30]:
Bakıda dəhşətli qəzada ölənlər tələbə olublar - YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
30/11/2020 [12:24]:
Xalq şairi Zəlimxan Yaqubun yeni kitabı nəşr olunub
30/11/2020 [12:23]:
BDU tələbələrinin yazıçı Elxan Elatlı ilə görüşü keçirilib
30/11/2020 [12:21]:
Ağdaşda COVID-19 xəstələrinə cinayət işi başlanıldı - FOTO
30/11/2020 [12:18]:
Azərbaycanda kirayə qaldığı evi almaq istəyənlərin sayı bilindi - RƏSMİ
30/11/2020 [12:17]:
Vətən Müharibəsində kəşfiyyatçı meşədə övladını itirib: “Oğlum gözümün qabağında vuruldu” - VİDEOREPORTAJ
30/11/2020 [11:55]:
Rusiya FHN Xocalıda erməni məktəbinin bərpasına başladı…-FOTO-RƏZALƏT
30/11/2020 [11:55]:
Belə getsə, Vüsalə Əlizadə rəqsi ilə Oksana Rəsulovanı geridə qoyacaq... - VİDEO
30/11/2020 [11:46]:
Hay ver mənə, cənab leytenant...
30/11/2020 [11:39]:
“Milli-mənəvi dəyərlərimizin mediada təbliği" mövzusunda tədbir keçirilib
30/11/2020 [11:38]:
Ağdaşda COVİD-19 xəstələrinə cinayət işi başlanılıb
30/11/2020 [11:25]:
Kanada xaricilərin ölkəyə giriş qadağasını uzatdı
30/11/2020 [11:24]:
“Biz hər zaman Azərbaycan dövlətinin və xalqının yanında olduq”
30/11/2020 [11:17]:
Avstriya Müdafiə naziri koronavirusa yoluxdu
30/11/2020 [11:16]:
Maduro telefon nömrəsini paylaşdı: “Məni qruplarınıza əlavə edin” - VİDEO
30/11/2020 [11:13]:
Bakıda məktəb direktoru vəfat edib - FOTO
30/11/2020 [11:13]:
“Onun ən sevimli dövrü Ağdamda hərbi hissədə briqada komandiri olması idi...”
30/11/2020 [11:12]:
Əlində silah Azərbaycanı təhdid edən erməni rahib İrəvana qaçdı...
30/11/2020 [11:10]:
Bu qarla dəstəmaz alır Şuşamız, Allaha yetişir hər bir duamız...
30/11/2020 [11:09]:
Kilsədə məsuliyyətsizlik: Koronavirusdan ölmüş din xadimlərini öpmək baha başa gəldi
30/11/2020 [11:07]:
Akif İslamzadə və Brilliant Dadaşova 35 il sonra - VİDEO
30/11/2020 [11:07]:
Co Bayden: “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır, biz oyuna qayıdırıq”
30/11/2020 [11:03]:
“Bu gün xalqımızın qarşısında duran ən vacib məsələ koronavirusla mübarizədir”
30/11/2020 [10:55]:
Evi tərk edən COVİD-19 xəstəsi saxlanıldı
30/11/2020 [10:53]:
Bakıda kokain və ekstazi həblərinin satışı ilə məşğul olan şəxs saxlanılıb
30/11/2020 [10:51]:
Astara və Masallıda yaşayış yerini tərk edən COVİD xəstələri aşkarlandı
30/11/2020 [10:49]:
Qərbi Kaspi Universitetində beynəlxalq konfrans keçirilib
30/11/2020 [10:45]:
“Ayın fermeri” müsabiqəsinin qalibi müəyyənləşib
30/11/2020 [10:37]:
"Rusiyanın Dağlıq Qarabağda ermənilərdən silahları təhvil alması davamlı sülhə xidmət edəcək"
30/11/2020 [10:32]:
BMU ingilis dilində yeni teledərslər yayımlayıb
30/11/2020 [10:24]:
Dünya bazarında neftin qiyməti
Bütün arxiv bir sırada
29/10/2020 [06:56] - Cəmiyyət - ( 1136 dəfə baxılıb)

"Sizinlə vuruşanlarla siz də Allah yolunda vuruşun, lakin həddən kənara çıxmayın..."

Quranda Mmüharibə hökmü haqqında...


Quranda yazıldığına görə, savaş məcburiyyət halında əl atılan və mütləq müəyyən insani və əxlaqi sərhədlər çərçivəsində gerçəkləşdirilməli olan arzuolunmaz və məcburi yoldur.

Yer üzündə müharibələri ortaya çıxaranların inkarçılar olması, Allah`ın isə savaşa razılıq göstərməməsi bir ayədə belə açıqlanır:

"...Onlar müharibə alovu yandırdıqca Allah onu söndürər. Onlar yer üzündə fitnə-fəsad törətməyə çalışarlar. Allah isə fitnə-fəsad törədənləri sevməz! (Maidə, 64)

İman gətirənlər hər hansı bir anlaşılmazlıq halında müharibənin məcburi olduğu vəziyyətə qədər gözləməli, yalnız qarşı tərəfdən bir hücum gəldiyi və müharibədən başqa alternativ olmadığı zaman savaşa girməlidir. “Bəqərə” surəsində bu vəziyyət “Əgər onlar (vuruşdan və Allah`a şərik qoşmaqdan) vaz keçərlərsə, şübhəsiz ki, Allah bağışlayan və rəhm edəndir”. (Bəqərə, 192) şəklində açıqlanır. Yəni möminlər öncə qarşı tərəfin addımını gözləməklə, sülh və anlaşmanı üstün tutmaqla, ancaq qarşı tərəfdən hücum təhlükəsi gəldiyi halda, özlərini müdafiə etmək məqsədilə savaşmaq missiyasına yüklənirlər.

Peyğəmbərimizin (s.ə.v) və müsəlmanların hicrət edib öz üsul-idarələrini qurduqları Mədinə şəhərinin indiki görünüşü.Peyğəmbərimiz hz. Muhəmmədin (s.ə.v) həyatına baxarkən də aydın görə bilərik ki, müharibə ancaq məcburi hallarda, yalnız müdafiə məqsədi ilə tətbiq edilən metoddur.

Quranın Peyğəmbərimizə (s.ə.v) vəhy olunması tam 23 il davam etdi. Müsəlmanlar bunun ilk 13 ilini Məkkədəki bütpərəst qayda-qanunların hakim olduğu çərçivədə yaşadılar və böyük təzyiqlərlə qarşılaşdılar. Bir çox müsəlman fiziki işgəncələrə məruz qoyuldu, bəziləri öldürüldü, çoxunun evi və mal-mülkü qarət edildi, onlar ardıcıl şəkildə həqarət və hədə-qorxularla qarşılaşdılar. Buna baxmayaraq, müsəlmanlar gərginliyə və qarşıdurmaya baş vurmadan yaşamağa davam etdilər və onlarla düşmənçilik edən bütpərəstləri həmişə sülhə çağırdılar.

Bütpərəstlərin təzyiqləri dözülməz həddə çatanda müsəlmanlar daha çox müstəqil və dost bir mühitin olduğu Yəsrib (sonradan Mədinə) şəhərinə hicrət edərək burada öz hakimiyyətini qurdular. Öz siyasi quruluşlarını bu şəkildə təşkil etdikdən sonra belə müsəlmanlar Məkkənin təcavüzkar bütpərəstlərinə qarşı savaşa girişmədilər. Ancaq aşağıdakı ayənin vəhyindən sonra Peyğəmbərimiz (s.ə.v) öz ümmətinə savaş üçün hazırlıq əmrini verdi:

Zülmə məruz qaldıqlarına görə vuruşanlara izn verilmişdir. Allah, həqiqətən, heç bir xaini və nankoru sevməz! O kəslər ki, haqsız yerə, ancaq: “Rəbbimiz Allah`dır”,- dediklərinə görə yurdlarından çıxarıldılar... (Həcc, 39-40)

Qısası, Allah müsəlmanlara savaş iznini təzyiq və zülm gördükləri üçün vermişdir. Başqa sözlə, icazə verilən savaş sadəcə olaraq müdafiə məqsədli bir savaşdır. Başqa ayələrdə isə müsəlmanlara lazımsız qızışdırıcılıqdan və ya lazımsız yerə qarşıdurma, gərginlik yaratmaqdan çəkinmələri üçün xəbərdarlıq edilmişdir:

"Sizinlə vuruşanlarla siz də Allah yolunda vuruşun, lakin həddən kənara çıxmayın. Allah həddini aşanları sevməz!" (Bəqərə, 190)

Bu ayələrin vəhyindən sonra müsəlmanlarla bütpərəst ərəblər arasında döyüşlər baş verdi. Müsəlmanlar bu savaşların heç birində döyüşü qızışdıran tərəf olmamışdır. Bundan başqa, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bütpərəstlərin bir çox tələblərini qəbul edən sülh razılaşmasını (Hüdeybiyyə sülhünü) qəbul edərək sülh və təhlükəsizlik şəraitini təmin etdi və bütpərəstlərə sülh içində yaşamağa imkan verəcək sosial quruluş təsis etdi. Razılaşmanı pozan tərəf yenə bütpərəstlər oldu və bu halda, yeni döyüş vəziyyəti yarandı. Amma müsəlmanların sayının sürətlə artması nəticəsində İslam ordusu bütpərəst ərəblərin qarşısında davam gətirə biləcək gücə sahib oldu və Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bu güclü ordu ilə Məkkə üzərinə yeriyib şəhəri fəth etdi. Bu fəthdə heç bir şəkildə qan axmadı, bir adamın burnu belə qanamadı. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) əgər istəsəydi, fəth etdiyi şəhərdəki müşrik liderlərdən intiqam alardı. Amma Peyğəmbərimiz (s.ə.v) müşriklərin heç birinə toxunmadı və onları əfv edərək inancları içində sərbəst buraxdı. Bu yüksək xarakterə heyran olan müşriklər daha sonra könüllü şəkildə İslamı qəbul edəcəkdilər.

Təkcə Məkkənin fəthində deyil, Peyğəmbərimizin (s.ə.v) dövründə aparılan bütün savaş və fəthlərdə günahsız və müdafiəsiz insanların haqları ciddi şəkildə qorunmuşdur. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) möminlərə bununla bağlı bir neçə dəfə xəbərdarlıq etmiş, öz əməlində onlara nümunə olmuşdur. Necə ki, bir hədisində savaşa çıxan möminlərə: “Rəsulullahın dini ilə səfərə çıxın. Ancaq ixtiyar, qadın və uşaqlara toxunmayın. İslah və ihsan elindən olun. Allah mühlisləri sevər”, -şəklində müraciət etmişdir
Uşaqları öldürməyin, kilsələrdə ibadət edən kimsələrə toxunmayın. Qadınları, yaşlı adamları öldürməyin. Ağacları yandırmayın və kəsməyin. Evləri də dağıtmayın!

Hz. Muhəmmədin (s.ə.v) bu sülhsevər və mülayim siyasəti Allah`ın Quranda bildirdiyi İslamı əsaslardan bəhrələnmişdir. Allah Quranda iman gətirənlərə müsəlman olmayan kimsələrə qarşı da mehriban davranmalarını əmr edir:

"Allah din yolunda sizinlə vuruşmayan və sizi yurdunuzdan çıxarmayan kimsələrə yaxşılıq etməyi və onlarla ədalətlə rəftar etməyi sizə qadağan etməz. Allah ədalətli olanları sevər! Allah sizə ancaq sizinlə din yolunda vuruşan, sizi yurdunuzdan çıxaran və çıxarmağa kömək edən kimsələrlə dostluq etmənizi qadağan edər. Onlarla dostluq edənlər əsl zalımlardır! "(Mumtəhinə, 8-9)


Yuxarıdakı ayələr bir müsəlmanın müsəlman olmayan insanlara qarşı münasibətini bildirir. Bir müsəlman müsəlman olmayan insanların hamısına qarşı mehriban davranmalı, sadəcə olaraq İslama düşmən münasibəti göstərənlər müsəlmanların varlıqlarına hücum edərlərsə və bu da müharibəyə səbəb olarsa, müsəlmanlar bu müharibəni də yenə ədalətlə şəkildə və insani sərhədləri aşmadan aparmalıdırlar. Hər cür barbarlıq, lazımsız qarşıdurma və gərginlik, haqsız təcavüz yasaqdır. Başqa bir Quran ayəsində Allah müsəlmanlara bu mövzuda xəbərdarlıq edir və düşmənlərinə qarşı hiss etdikləri qəzəbin onları ədalətsizliyə sürükləməməsinin lazım gəldiyini xəbər verir:

"Ey iman gətirənlər! Allah qarşısında sabitqədəm və ədalətli şahidlər olun. Hər hansı bir camaata qarşı olan kininiz sizi ədalətsizliyə sövq etməsin. Ədalətli olun. Bu, təqvaya daha yaxındır. Allahdan qorxun. Allah etdiklərinizdən xəbərdardır!" (Maidə 8)

Cihad anlayışının mənası

Araşdırdığımız mövzunun lazımınca aydınlaşdırılması üçün gərək olan digər əhəmiyyətli bir anlayış da “cihad” anlayışıdır.

“Cihad” kəlməsinin tam tərcüməsi “cəhd”, “səy”dir. Yəni İslama görə, “cihad etmək” “cəhd etmək”, “səy göstərmək” mənasını verir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) ən böyük cihadın insanın öz nəfsinə qarşı etdiyi cihad3 olduğunu açıqlamışdır. Nəfsdə məqsəd insanın eqoist həvəsləri və tamahkarlığıdır.

Cihad kəlməsini Quran əxlaqı ilə qiymətləndirdiyimiz zaman bəlli olur ki, insanlara zülm edənlərə, onlarla ədalətsiz davrananlara, işgəncə və əziyyət verənlərə, ən qanuni insan haqlarını pozanlara qarşı ədaləti, sülhü, bərabərliyi hakim bərqərar etmək üçün edilən fikri mücadilə də bir cihaddır. Eyni şəkildə, ateist fikirlərə qarşı aparılan hər cür elmi mücadilə də tam mənası ilə bir cihaddır.

Bunun kimi fikri və mənəvi mənalarının yanında fiziki bir mücadilə olaraq savaş da cihad sayılır. Amma bu savaşın yuxarıda tərif etdiyimiz şəkildə müdafiə məqsədli və sərbəst savaş olması lazım gəlir. Cihad anlayışının günahsız insanlara yönələn bir hücum əməlini, yəni terroru tərif etmək üçün istifadə edilməsi isə çox böyük və haqsız bir yanlışlıq olacaqdır.

loading...
Qış turizmindən süfrə suyunadək... - Həmin rayonlara ildə 5 milyard xərclənsə...
"Səhv yoldadılar, yeni qurulacaq səhiyyədə o insanların bizim aramızda yeri yoxdur..."
Co Bayden: “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır, biz oyuna qayıdırıq”
Ermənistan ordusunun nə üçün əlavə vaxt istədiyi ortaya çıxdı...+ VİDEO
Müdafiə Nazirliyi Kəlbəcərə və İstisu sanatoroyasına gedən yolun görüntülərini yaydı - VİDEO
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Siyasət
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
Cəmiyyət
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
Gündəm
"Pul qazanmaq xatirinə Müzəffər Ordumuzu bu qədər aşağılamaq olmaz!..”-FOTO
Hadisə
Əlində silah Azərbaycanı təhdid edən erməni rahib İrəvana qaçdı...
Cəmiyyət
“İlk işim evimizə getmək, atamın, nənəmin, babamın, bacımın qəbirlərini ziyarət etmək olacaq”

Yazar
İlham İsmayıl
Düşmən dirçəlmək istəyir, düşməni dirçəldən var...
Dr. Rəşad Mahmudov
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz...
Həftənin ən çox oxunanları
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247