Xəbər lenti
30/11/2020 [17:01]:
Qış turizmindən süfrə suyunadək... - Həmin rayonlara ildə 5 milyard xərclənsə...
30/11/2020 [16:55]:
"Özünü "demokratiyanın beşiyi" sayan Fransa hazırda özünü DEMOKRATİYANIN QATİLİ kimi aparır"
30/11/2020 [16:52]:
"Əgər Rusiya Qarabağdakı hərbçi sayını artırsa və Fransa ilə ABŞ da kampaniyaya qoşulsa..."
30/11/2020 [16:49]:
Daha bir müəllim şəhadəti ilə düşmənə dərs keçdi
30/11/2020 [16:42]:
"Azərbaycan qalib, məğrur bir gənc etnos, möhtəşəm dövlət kimi yenidən dünyaya gəlir"
30/11/2020 [16:37]:
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
30/11/2020 [16:32]:
Salyanda ər-arvad dəm qazından zəhərlənib, qadın ölüb
30/11/2020 [16:19]:
Erməni təxribatı nəticəsində 98 mülki vətəndaş həlak olub
30/11/2020 [16:18]:
Baş Prokurorluqdan çağırış: İşğaldan azad olunan ərazilərə səfər etməyin - VİDEO
30/11/2020 [16:16]:
İlqar Rəhimov: “Qazilərimiz də abilimpiya hərəkatından faydalana biləcək” - MÜSAHİBƏ
30/11/2020 [16:11]:
Yaşayış yerini qanunsuz tərk edən COVID-19 xəstələri barədə cinayət işi başlanıldı - FOTO/VİDEO
30/11/2020 [16:05]:
Bu gün 107 mənzil və fərdi ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi
30/11/2020 [16:01]:
Azərbaycan ordusunun şəhid giziri Qubada dəfn edildi - FOTO
30/11/2020 [15:58]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edildi - FOTO
30/11/2020 [15:55]:
Emin Hacıyev: “Hərbi qələbəmiz Ağdam və Kəlbəcər rayonlarının siyasi yolla azad olunmasını təmin etdi”
30/11/2020 [15:51]:
“Polis postlarından yayınaraq, azad olunmuş ərazilərə gedirlər” - Təhlükə XƏBƏRDARLIĞI
30/11/2020 [15:30]:
Bakıda yüksək vəzifəyə TƏYİNAT
30/11/2020 [15:09]:
Azərbaycan ərazisində yeddi dron zərərsizləşdirilib - RƏSMİ
30/11/2020 [15:07]:
ANAMA ərazilərin təmizlənməsi üçün xüsusi texnika alacaq
30/11/2020 [15:07]:
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
30/11/2020 [15:06]:
Rusiya prezidentinin şəxsi mühafizəçisi Kremldə intihar etdi - FOTO
30/11/2020 [15:05]:
Dilqəmin yazdığı şeir Şuşa həbsxanasından tapıldı - FOTO
30/11/2020 [15:04]:
"Xalq olaraq borcumuzu yerinə yetirdik, bəs Səhiyyə Nazirliyinin, TƏBİB-in bu xalqa borcu yoxdurmu?"
30/11/2020 [15:00]:
Kəlbəcər minalardan təmizlənir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
30/11/2020 [14:52]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edilərək götürülüb
30/11/2020 [14:46]:
Suqovuşan və Talış kəndlərinə gedən tarixi yolların bərpası davam etdirilir - FOTOLAR
30/11/2020 [14:44]:
BMTM Ermənistan tərəfdən muzdlu və xarici döyüşçülərin Azərbaycana qarşı vuruşmasına dair hesabat hazırlayıb
30/11/2020 [14:37]:
Qarabağ düşmənlərin tənəsi və tapdağı altında yetim qalmışdı...
30/11/2020 [13:43]:
Ağcabədidə müalicə aldıqları ünvanı tərk edən ümumilikdə 11 COVID-19 xəstəsi müəyyən edildi
30/11/2020 [13:39]:
Onlar AQTA-nın İctimai Şuraya seçkilərini qeyri-legitim hesab edir... - İDDİA
30/11/2020 [13:34]:
“İşğaldan azad edilən rayonlarımıza tələsənləri çox gözəl başa düşürəm, amma..."
30/11/2020 [13:24]:
"Səhv yoldadılar, yeni qurulacaq səhiyyədə o insanların bizim aramızda yeri yoxdur..."
30/11/2020 [13:17]:
27 ölkə 173 universiteti birləşdirən Ali Təhsil Müəssisələrinin Strateji İttifaqının Qafqaz üzrə mərkəzi ADNSU-da yerləşəcək
30/11/2020 [13:14]:
Bayrağı təhqir etdiyi üçün BDU-dan qovulan tələbə ilə bağlı universitetdən AÇIQLAMA
30/11/2020 [13:11]:
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun bazasına yeni mənzillər əlavə olunacaq - RƏSMİ
30/11/2020 [13:10]:
"Pul qazanmaq xatirinə Müzəffər Ordumuzu bu qədər aşağılamaq olmaz!..”-FOTO
30/11/2020 [13:09]:
Nazirlik dekabr ayına olan hava proqnozunu açıqladı
30/11/2020 [13:06]:
Şəhid oğlu hər kəsi göz yaşına boğdu: - VİDEOREPORTAJ “Atamı cəmi doqquz il qucaqlaya bildim”
30/11/2020 [13:06]:
SDU –nun Məzunları adlarını tarixə yazdı
30/11/2020 [12:57]:
Bərdədə COVID-19 xəstələri evlərini icazəsiz tərk etdilər
30/11/2020 [12:49]:
Birinci Qarabağ Müharibəsinin “Qəqəni” ləqəbli igidi növbəti dəfə tarix yazdı - FOTO/VİDEO
30/11/2020 [12:47]:
Dillər Universitetində Çin arzusu Günü qeyd olunub
30/11/2020 [12:37]:
“Gecə-gündüz Allaha yalvarırdım ki, oğlumun biri o torpaqlar uğrunda vuruşda şəhid olsun”
30/11/2020 [12:30]:
Bakıda dəhşətli qəzada ölənlər tələbə olublar - YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
30/11/2020 [12:24]:
Xalq şairi Zəlimxan Yaqubun yeni kitabı nəşr olunub
30/11/2020 [12:23]:
BDU tələbələrinin yazıçı Elxan Elatlı ilə görüşü keçirilib
30/11/2020 [12:21]:
Ağdaşda COVID-19 xəstələrinə cinayət işi başlanıldı - FOTO
30/11/2020 [12:18]:
Azərbaycanda kirayə qaldığı evi almaq istəyənlərin sayı bilindi - RƏSMİ
30/11/2020 [12:17]:
Vətən Müharibəsində kəşfiyyatçı meşədə övladını itirib: “Oğlum gözümün qabağında vuruldu” - VİDEOREPORTAJ
30/11/2020 [11:55]:
Rusiya FHN Xocalıda erməni məktəbinin bərpasına başladı…-FOTO-RƏZALƏT
30/11/2020 [11:55]:
Belə getsə, Vüsalə Əlizadə rəqsi ilə Oksana Rəsulovanı geridə qoyacaq... - VİDEO
30/11/2020 [11:46]:
Hay ver mənə, cənab leytenant...
30/11/2020 [11:39]:
“Milli-mənəvi dəyərlərimizin mediada təbliği" mövzusunda tədbir keçirilib
30/11/2020 [11:38]:
Ağdaşda COVİD-19 xəstələrinə cinayət işi başlanılıb
30/11/2020 [11:25]:
Kanada xaricilərin ölkəyə giriş qadağasını uzatdı
30/11/2020 [11:24]:
“Biz hər zaman Azərbaycan dövlətinin və xalqının yanında olduq”
30/11/2020 [11:17]:
Avstriya Müdafiə naziri koronavirusa yoluxdu
30/11/2020 [11:16]:
Maduro telefon nömrəsini paylaşdı: “Məni qruplarınıza əlavə edin” - VİDEO
30/11/2020 [11:13]:
Bakıda məktəb direktoru vəfat edib - FOTO
30/11/2020 [11:13]:
“Onun ən sevimli dövrü Ağdamda hərbi hissədə briqada komandiri olması idi...”
30/11/2020 [11:12]:
Əlində silah Azərbaycanı təhdid edən erməni rahib İrəvana qaçdı...
30/11/2020 [11:10]:
Bu qarla dəstəmaz alır Şuşamız, Allaha yetişir hər bir duamız...
30/11/2020 [11:09]:
Kilsədə məsuliyyətsizlik: Koronavirusdan ölmüş din xadimlərini öpmək baha başa gəldi
30/11/2020 [11:07]:
Akif İslamzadə və Brilliant Dadaşova 35 il sonra - VİDEO
30/11/2020 [11:07]:
Co Bayden: “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır, biz oyuna qayıdırıq”
30/11/2020 [11:03]:
“Bu gün xalqımızın qarşısında duran ən vacib məsələ koronavirusla mübarizədir”
30/11/2020 [10:55]:
Evi tərk edən COVİD-19 xəstəsi saxlanıldı
30/11/2020 [10:53]:
Bakıda kokain və ekstazi həblərinin satışı ilə məşğul olan şəxs saxlanılıb
30/11/2020 [10:51]:
Astara və Masallıda yaşayış yerini tərk edən COVİD xəstələri aşkarlandı
30/11/2020 [10:49]:
Qərbi Kaspi Universitetində beynəlxalq konfrans keçirilib
30/11/2020 [10:45]:
“Ayın fermeri” müsabiqəsinin qalibi müəyyənləşib
30/11/2020 [10:37]:
"Rusiyanın Dağlıq Qarabağda ermənilərdən silahları təhvil alması davamlı sülhə xidmət edəcək"
30/11/2020 [10:32]:
BMU ingilis dilində yeni teledərslər yayımlayıb
30/11/2020 [10:24]:
Dünya bazarında neftin qiyməti
30/11/2020 [10:23]:
Oğuzda xüsusi karantin rejimi qaydalarını pozan koronavirus xəstəsi saxlanıldı
30/11/2020 [10:21]:
Ağdamda Pənahəli xan sarayı erməni işğalından əvvəl və sonra... - FOTO
30/11/2020 [10:19]:
“Ağyoxuş” qızıl yatağı istismara verildi - FOTO
30/11/2020 [10:17]:
Ağdamın Cümə məscidinin axundu vəfat edib
30/11/2020 [09:39]:
Rusiya hərbçiləri Xankəndində  ermənilər üçün səhra hospitalı da qurdu...-FOTO+VİDEO
30/11/2020 [09:05]:
"Müsəlmanlara nifrət virusu  dünyaya “COVID-19”dan daha  sürətlə yayılır...” - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
29/10/2020 [14:00] - Araşdırma - ( 1977 dəfə baxılıb)

Qafqaz İslam Ordusu – Turan ordusu



Çar hökumətinin yıxılması ilə Osmanlı dövləti hələ 1918-ci ilin fevral ayından etibarən Qafqaz, Dağıstan, Türküstan, Əfqanıstan və Rusiyanın müstəmləkəsi olan digər türk-müsəlman ərazilərinin nəzarətə alınması məqsədilə xüsusi ordu hazırlığına başlamışdı. Orduya başçılıq isə Nuru Paşa Killigilə tapşırılmışdı. Qeyd olunmalıdır ki, Qafqaz və Bakının ələ keçirilməsinə xüsusi diqqət verilirdi. Kəsəsi, Azərbaycan “Turan”ın mərkəzi hesab olunduğundan Qafqaz İslam Ordusu Bakının işğaldan azad edilməsini prioritet məsələ kimi qarşıya qoymuşdu.

       

Məsələ ondadır ki, Səfəvilər dövlətinin son onilliyində rus imperiyasının 1722-ci ildən başlayan işğalçılıq siyasəti Azərbaycanın müstəqilliyini təhlükə altına almışdı. Qısa zaman kəsiyində mövcud olmuş Əfşar imperiyası Azərbaycanı vahid dövlətdə birləşdirsə də, sonrakı Qacar-Rusiya müharibələri nəticəsində cənub Qacarların, şimal isə bildiyimiz kimi, çar imperiyasının tərkibinə qatılmışdı.  

       

Bu baxımdan, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin təsisi milli dövlətçiliyin dirçəlişində mühüm tarixi əhəmiyyətlə yanaşı, dünyanın aparıcı güclərinin Qafqaz siyasətində dəyişikliklər etməsinə gətirib çıxarmışdı. Belə ki, Qafqazın, eləcə də Azərbaycanın müstəqilliyinin söhbət predmeti olmadığı bir vaxtda Qafqaz İslam Ordusu qan və can qardaşlarının harayına yetişərək, milli mənlik şüurundakı intibahı gerçəkləşdirdi. Qafqaz İslam Ordusu həm də Osmanlı dövlətinin xarici siyasət xəttinin müəyyənləşdirilməsi yolunda atılmış gərəkli və çoxdan gözlənilən bir addım idi.

      

Tarixdə analoqu olmayan hadisə baş verirdi: İmperiya respublika quruluşunun yaradılmasına yardım göstərirdi, daha dəqiqi, imperiya respublika yaradırdı. Tiflisdə Azərbaycan türklərinin siyasiləşmiş ziyalıları-siyasi xadimləri Azərbaycan Cümhuriyyətini elan etmişdilər, şərqdə yaradılmış ilk parlamentli respublikanın baş şəhəri-Bakı işğalda idi. Belə bir gərgin vəziyyətdə təbii ki, əsgəri hissəsi olmayan Azərbaycan Cümhuriyyətinin qardaş Osmanlı imperiyasından hərbi yardım xahişinə müsbət cavab verildi.

      

Qeyd edək ki, mayın 25-də-Cümhuriyyətin elanından əvvəl Qafqaz İslam Ordusunun Gəncəyə gəlməsi Milli Şura üzvləri ilə Nuru Paşa arasında razılaşmanın olduğunu ortaya qoyur.

       

Azərbaycan Cümhuriyyətinin xadimlərindən biri, ömrünü Türkiyədə-mühacirətdə başa vurmuş Nağı bəy Şeyxzamanlı sonralar “Azərbaycan istiqlal mücadiləsi xatirələrində” adlı kitabında Qafqaz İslam Ordusunun Gəncəyə gəlişini təsvir edərək yazırdı ki, “sevincdən hər kəsin gözündən yaş gəlirdi”. Təkcə Nağı bəyin-Cümhuriyyətin əks-kəşfiyyat rəhbərinin bu ifadələri Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycanda hansı təsir və nüfuza malik olduğunun göstəricisidir.

      

İki əsrdən bəri gözlədiyi azadlığı, istiqlalı dadmağa başlayan, 200 ildən bəri müstəqil idarəçiliyini itirmiş xalqın dövlətçiliyi bərpa olunurdu, Azərbaycan adı coğrafi anlayışdan çıxaraq, siyasi anlam kəsb edirdi. Bütün bu cahanşümul hadisələr Qafqaz İslam Ordusunun sayəsində alınırdı. Tarix təkrar olunurdu:

         

Qafqaz İslam Ordusu adı verilmiş azadlıq ordusu sələflərinin-XI əsrdə Səlcuqların Qafqaz və Asiyanın siyasi, dini, mədəni, iqtisadi həyatında oynadığı rolu təkrar edirdi. Bildiyimiz kimi, XI əsrin ilk onilliklərindən tarix səhnəsinə çıxmış səlcuqlar böyük Səlcuq imperiyasını yaradaraq, sözügedən əraziləri öz nəzarətləri altına almaqla, xristian dünyasının istilasından və eyni zamanda xristianlaşmaqdan xilas etmiş, siyasi xəritənin xaçlı Avropasının xeyrinə dəyişməsinə imkan verməmişdilər. Məhz Səlcuq türklərinin gəlişi türk-müsəlman faktorunu gücləndirərək, Azərbaycanı xristian aləmi qarşısında istinadgaha cevirmişdi. Nəhayət, az qala 900 il sonra səlcuqların xələfləri olan osmanlı türkləri növbəti dəfə Qafqazda-Azərbaycanda türk-islam amilinin sıradan çıxarılmasının qarşısını alaraq, Yaxın Şərqdə ilk demokratik respublikanın-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasında həlledici rol oynadılar.  

        

Gəncənin paytaxt elan edilməsindən sonra Bakı üzərinə yürüş planlayan Nuru Paşa və silahdaşları 1918-ci ilin iyun-sentyabr ayları ərzində keçirdikləri qanlı döyüşlər və saysız itkilərdən sonra Bakını almağa müvəffəq oldular. Bununla da Qafqaz İslam Ordusunun tarixdə silinməyəcək qələbəsi həm də əbədi bir qardaşlığın təməlini, əvəzi heç zaman ödənilə bilməyəcək bir fədakarlığı ortaya qoydu.

       

Qətiyyətlə deyə bilərik ki, əgər Qafqaz İslam Ordusu və onun qəhrəman baş komandanı Nuru Paşanın millətçilik və hümmətçiliyi olmasaydı, Bakı heç zaman Azərbaycan Cümhuriyyətinin mərkəzi statusunu ala bilməyəcək və əbədi olaraq bolşevik Rusiyasının əyalətlərindən biri olacaqdı. Azərbaycan Cümhuriyyətinin də eyni aqibətlə üzləşməsi şübhəsizdi.

       

Əsrlərdi param-parça olmuş Azərbaycan torpaqları uğrunda “Mehmetcik”in qanlı çarpışması həm də türk və Turan uğrunda savaşdı. Qafqaz İslam Ordusunun əzəli türk birliyinə uzanmış mücadiləsi yurdumuzun azadlığına bağlı olduğundan Azərbaycanın gələcəyi daim diqqət mərkəzindəydi. Çox maraqlıdır ki, üstündən 100 il keçməsinə rəğmən Azərbaycan yenə də həmin statusdadı. Məhz yüz il əvvəl “Mehmet”- ciklərin qanı və qəhrəmanlığı bahasına Turan ocağını söndürməyə çalışanların niyyəti gerçəkləşmədi. Müqəddəs amal uğruna yola çıxan “Mehmetcik” zatən bunun üçün doğulmamışdımı? Tarixin başladığı andan ulu türk vuruşmağa, qədim dünyanı idarə etməyə çalışmamışdımı? Bu günə qədər saysız örrnəyi var bu mövzunun.

        

Qədim Ötükəndən başlamış azman yolun sakinləri böyük imperiyaları, sistemləri, ən sonunda sivilizasiyaları oluşduran göytürklərin övladaları deyildimi Qafqaz İslam Ordusunun “Mehmetcik”i? O, göytürklər ki, “Ey Türk, üstdə göy dəlinmədikcə, altda yer yarılmadıqca, sənin ilini, törəni kim poza bilər...Titrə və özünə dön!” düşüncəsi ilə bir qəhrəmanlıq nümunəsi yaratmışdılar. Bu nümunənin timsalında dünya xalqları haqqın, ədalətin, ləyaqətin, insanlığa sayğının-dövlətçilik təfəkkürünün şahidi oldular. Qafqaz İslam Ordusu da millətçilik təfəkkürü ilə düz mütənasib olan dövlətçilik ideologiyasının daşıyıcısı idi.

        

Demək istədiyim odur ki, 1918-ci ildə yaradılmış Qafqaz İslam Ordusu min illərdən üzübəri gələn törənin zənciriydi və bu ordunun əsgərləri sonucda şəhid olacaqlarını bilirdilər. Bu gün də yurdumuzun müxtəlif yerlərində saysız “Mehmetcik” şəhid məzarları var və insanlarımız bu qəhrəmanlıq abidələrinə hörmət, ehtiram duyurlar.

        

Məslək və əqidə insanı Hüseyn Nihal Atsızın “Qəhrəmanlıq nə yalnız bir yüksəliş deməkdi, Nə də yıldızlar kimi parlayıb sönməməkdir. Ölməzliyi düşünmək boşuna bir əməkdir. Qəhrəmanlıq saldırıb bir daha dönməməkdir!” misralarında Qafqaz İslam Ordusunu və baş komandan Nuru Paşanı gördüm. Mənə elə gəlir ki, türk dünyasının məşhur mübarizə insanlarından biri olan Nihal Atsız bu misralarla Qafqaz İslam Ordusuna ehtiramını bildirir. Düşünürəm ki, böyük şair həm də Qafqaz İslam Ordusunun timsalında bütün türk dünyasını qəhrəmanlığa səsləyir. Deyildiyi kimi, qəhrəmanlıq yalnız yüksəliş, ulduzlar kimi parlamaq deyil, qəhrəmanlıq Qafqaz İslam Ordusunun əsgərləri kimi ölümün gözünün içinə dik baxaraq, düz üzərinə getməkdi.

        

Hər bir Azərbaycan türkünün, hər bir Azərbaycan vətəndaşının bir vəfa borcu var Qafqaz İslam Ordusu və komandanı Nuru Paşa Killigil qarşısında.   

        

O Nuru Paşa ki, qısa ömrünü mübarizələrdə keçirmiş, Azərbaycan xilaskarı Qafqaz İslam Ordusunun komandanı kimi şərəfli bir vəzifə daşımış, qəhrəmanlığı dillərə dastan olmuşdu. İslam imanlı, Turan hədəfli Nuru Paşa bir yenilməzlik, qəhrəmanlıq simvoludu. Onun düşüncəsində müqəddəs amal uğruna döyüşməkdən sevimli bir iş yoxdu. Nuru Paşa, yuxarıda ismini qeyd etdiyim Hüseyn Nihal Atsızın “Bozqurdlar” romanındakı qədim türklərin həyatının təcəssümü idi. Ötükən türkləri də at belində doğulub, bu dünyanı at belində tərk edərdilər. Nuru Paşa da sanki qədim Ötükəndən-Orxon çayı vadisindən gəlmişdi. Gecə-gündüz at belindəydi, mənzili-döyüş meydanları, amacı böyük Turan idi.  

        

Nuru Paşanın tərcümeyi-halını oxuduqca qarşımızda bir yenilməz mübarizə adamının həyatı canlanır. Mübarizədən məcburən ayrıldıqdan sonra belə həyatı hərbi işlə bağlı olmuşdu. Bu cahana vuruşmağa, insanların haqqını bərpa etməyə vəzifələndirilmişdi. Mübaliğə olmasın, Nuru Paşa ismini “Böyük Turan” ifadəsinin sinonimi kimi anlayıram.

         

Düşünürəm, fikirlərimi necə ifadə edim ki, Nuru Paşa və Qafqaz İslam Ordusu əsgərlərinin böyük ruhuna layiq olsun. Hansı yöndən baxsaq, bu fenomenal hadisəyə-Qafqaz İslam Ordusu və baş komandan Nuru Paşanın milliyyət və hürriyyətpərvərliyinə adi şərh vermək olmur. Həqiqətən, hər insan belə qəhrəmanlıqlar göstərə bilmir, çünki, adi, gündəlik məişət tələblərindən kənara çıxa bilmir, yalnız şəxsi işləri ilə məşğuldur. Fenomenal şəxsiyyətlər isə daim böyük, əsrarəngiz düşüncələrlə yaşayır, bir sözlə, passionar şəxslərinsə həyatının leytmotivi mübarizədir.

       

Livanlı xristian şair, yazıçı və dramaturq Corc Cordaq bu şəxsiyyətləri aşağıdakı kimi xarakterizə etmişdir:

       

“Zülm və haqsızlığa qarşı mübarizə forma və məzmunundan asılı olmayaraq, ilk yaranış tarixindən mövcud olmuşdur. Təcavüzkar, zalım və despot hökumətlər dövründə bu ağır vəzifəni öz üzərlərinə götürmüş insanlar bəşər tarixinə cinayətkar zalımların zülmət bəxş etdiyi qədər fəxarət gətirmişlər... Dahi şəxsiyyətlər arasında bütün həyatları mübarizələrdə keçmiş insanlar olmuşdur. Onlar mübarizə aparmadan həyatlarına davam edə bilməzlər”. Fikrimcə, Qafqaz İslam Ordusunun passionarlığını bu qədər dəqiq  ifadə edəcək ikinci bir mülahizə tapmaq qeyri-mümkündür.

        

Deməliyəm ki, Qafqaz İslam Ordusu bolşevik Rusiyasının Qafqaz, xüsusilə Azərbaycanla bağlı siyasətini dəyişdirməsinə səbəb olmuşdur. Qafqaz İslam Ordusunun Bakını azad etməsi bolşeviklərin Azərbaycan uğrundakı planlarını iflasa uğratdığından, sovet tarixşünaslığının demək olar ki, bütün dövrlərində “türk işğalı” istilahı ilə qeyd edilməklə, qəhrəmanlıq epopeyasına çevrilmişdir. Bütün sovet tarixçiləri qeyd-şərtsiz olaraq, Azərbaycan Cümhuriyyətinin elanı və Bakının azad edilməsini Qafqaz İslam Ordusunun üzərinə qoymuşlar. Təkcə bu fakt Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycan və bütün türk dünyası üzərində nə qədər böyük haqqı olduğunu göstərir.

         

Qafqaz İslam Ordusu-yurdumuzun xilaskarı, Azərbaycan istiqlalının bayraqdarı, “Böyük Turan” eşqi ilə silahlanmış türk ordusu. İnsanlığa, hürriyyətə sevgi və bağlılıq, qalibiyyət rəmzidir Qafqaz İslam Ordusu.      

 

 

 Kərimli Ruhəngiz

 AMEA Tarix İnstitutunun doktorantı

 

loading...
Qış turizmindən süfrə suyunadək... - Həmin rayonlara ildə 5 milyard xərclənsə...
"Səhv yoldadılar, yeni qurulacaq səhiyyədə o insanların bizim aramızda yeri yoxdur..."
Co Bayden: “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır, biz oyuna qayıdırıq”
Ermənistan ordusunun nə üçün əlavə vaxt istədiyi ortaya çıxdı...+ VİDEO
Müdafiə Nazirliyi Kəlbəcərə və İstisu sanatoroyasına gedən yolun görüntülərini yaydı - VİDEO
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Siyasət
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
Cəmiyyət
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
Gündəm
"Pul qazanmaq xatirinə Müzəffər Ordumuzu bu qədər aşağılamaq olmaz!..”-FOTO
Hadisə
Əlində silah Azərbaycanı təhdid edən erməni rahib İrəvana qaçdı...
Cəmiyyət
“İlk işim evimizə getmək, atamın, nənəmin, babamın, bacımın qəbirlərini ziyarət etmək olacaq”

Yazar
İlham İsmayıl
Düşmən dirçəlmək istəyir, düşməni dirçəldən var...
Dr. Rəşad Mahmudov
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz...
Həftənin ən çox oxunanları
“Öncə Şuşanın qala divarlarına 6 azərbaycanlı snayper dırmaşıb və...” - Rusiya mediası 
"Nə sülhməramlı qüvvələrin mandatı var, nə müşahidəçilərin, Ağdərə-Kəlbəcər yolu isə..."
"Armenian Report"dan iddia: “Paşinyanın anası onu türkdən dünyaya gətirib..?”
"Onların gəlişi sanki ölüm mələyinin gəlişi kimiydi, gecələr ova çıxmış ac canavara bənzədirdik biz onları"
Ermənistan Xankəndinin bərpası üçün 200 min dollar ayırdı – HƏYASIZLIQ...
“Bu son deyil, biz geri dönəcəyik”  - Laçının Zabux kəndindəki  silahlı erməni arvad-VİDEO
"Zibil Nikolun imzaladığı sənədə əsasən Laçın dəhliz kimi qalmalıdır, əgər onu da versələr..."
“Sülhməramlılar Azərbaycan hərbçilərinin harasa girişini qadağan edə bilməz”- Rus ekspert
Elxan Mehdiyevdən həyəcan siqnalı: "İndi Laçın, növbəti zəng Hadrut üçün olacaqmı?.."
Üzeyir bəyin, Səməd Vurğunun, Əliağa Vahidin sevdiyi qadın... - MARAQLI FAKTLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247