![Əli bəy Hüseynzadə ermənilər haqqında](https://moderator.az/cphoto/670x420/2020/10/31/192413.jpg)
Dövrünün tanınmış ictimai-siyasi xadimlərindən olan Kərkükdən tutmuş Parisə qədər, Qahirədən Peterburqa kimi geniş bir ərazidə tanınmış Azərbaycanın fikir adamı, görkəmli mütəfəkkiri Əli bəy Hüseynzadə XX əsrin əvvəllərində öz yaradıcılığında erməni şovinizm və vəhşiliyi haqqında heyrətamiz fikirlər söyləmişdir. Əli bəy Hüseynzadə erməni-türk qarşılıqlı münasibətlərində ermənilərin şovinizmi, dini, irqi, həm fiziki, həm də mənəvi terroru, ikiüzlü, saxta, məkrli niyyətlərinin elmi şərhini və təhlilini vermişdir. Əsrin əvvəllərində “erməni hadisələri”ni dərindən incələyərək təhlil edən Əli bəy Hüseynzadənin söylədiyi fikirlər günümüzdə erməni xislətini, erməni işğallarını və erməni terrorunu anlamaq üçün ən yaxşı açardır.
1905-ci il 17 iyun “Həyat”
qəzetində Əli bəy Hüseynzadə ermənilərin törətdiyi bu bəşəri cinayətlərə rus
ziyalısının göstərdiyi laqeydliyə biganə qala bilmir və yazır: “... Badkubədən
və Naxçıvandan yazanda da rusun mətbuatı ermənidən fərqlənmir, belə ki, “erməni
mətbuatının müsəlmanlar barəsində qərəz və böhtanları” həmən rus mətbuatına
sirayət edib də, axırda xəcalət və peşmançılığa səbəb oldu. Çünki heç bir riya
və məkr sona qədər çuvalda gizli qalmır. Axır ki, həqiqət və vicdan duyğusu öz
işini görüb, “çox təcrübələrdən sonra həmməzhəblik və xristianlıq” yuxusundan
oyanan rusa yəqin olub ki, bəzi adını İsavi qoyanlarda heç İsa sifəti olmayıb,
ancaq isaviliyi də bir mal kimi bazarlarda satırlar”.
O, “Tazə həyat” qəzetinin
1907-ci il №20-22 ci nömrələrində nəşr etdirdiyi “Panislamizm məsələsi və ermənilər” adlı məqaləsində
göstərir ki, ermənilər bilərəkdən panislamizmi
qabardır və öz mənafelərinə uyğun yararlanmağa çalışırlar. Necə bu gün dünyaya car çəkirlər ki, biz burda
xristian, müsəlman savaşı aparırıq. Xristianlar bunun üçün bizə kömək etməyə borcludur. Ermənilər hələ də yüz il
bundan əvvəlki nağılları təkrar etməkdən yorulmurlar.
Hələ 1919-cu ildə
Daşnakstyun partiyasının İrəvanda keçirilən 9-cu qurultayında yaradılmış
Nemezis terror təşkilatının ideoloqu olan Şahan Natali AXC-nin tanınmış şəxslərindən
F.X Xoyski, B.X.Cavanşir və b. qarşı terror aktlarının ideoloqu və iştirakçısı
olmuşdur. O, 1928-ci ildə Ter Akopyanla “Türkçülük. Ankaradan Bakıya türk
istiqamətləndirilməsi” adlı məqaləsində Əli bəy Hüseynzadənin Turançılıq
ideologiyasından vahimələnərək, bunu pantürkizm kimi qələmə vermişdir. Ermənilərin
Avropada, Amerikada pantürkizmi əleyhinə çıxışlar təşkil etməyə çağırmışdı. Hətta
bu şəxs 1970- ci illərdə Sovet İttifaqı ərazisində ermənilərin silahlanması
ideyasını irəli sürmüşdür. 1983-cü ildə cəhənnəmlik olan dünyaca məşhur bu
terrorçu çox güman ki, 1988-ci ildə ortaya atılmış Qarabağ probleminin
yaranmasının ideoloqlarından biri olmuşdur.
O, dövrdə Əli bəy
Hüseynzadə ermənilərin fəaliyyəti haqqında yazırdı: Pişik öz pisliyini torpaqla
örtüyü kimi, bunlarda öz qüsurlarını, öz vəhşiliklərini söz tufanı içində gizləyib,
bizim kiçik qəbahətimizi böyüdərək təqdim edirlər. Özlərini haqlı, məsum bir
quzu kimi, bizi isə bunu əksinə vəhşi kimi təqdim etməyə çalışırlar. Bunu qəzetlərlə,
teleqraflarla, ajanlarla (təbliğatçılarla) Avropanın bir ucundan digər ucuna, hətta
Amerika və Avstraliyaya qədər yayaraq fəryad edirlər.
Əli bəy yazırdı: Miilətlərin
bir qismi yolun ortasında getdikləri və ya nəhayətinə yetişdikləri halda, digərləri
o yolu başladar!.. Bu bir qanuni-təbiyyətdir ki, adına “evolyusiya”, təkamül
qanunu deyərlər. Biz də bu yol ilə gedirik, məqsədimiz, amalımız ittihad,
ittifaq, ictimai, maarif, sənaye, ticarət və sairə qüvvətlər ilə insanlara qismət
olan səadətə nail olmaqdır. Menşikov, Mağda, Neman, Çirevanski, “Mşaq”, “Arşalyus”
və sairə kimi divlər, ifritələr arxadan, sağdan, soldan istədikləri qədər
çığır- bağır etsinlər, biz qorxub geri baxanlardan deyilik.
Dahi mütəfəkkir “Həyat” qəzetinin 9 aprel 1906-cı il 77 - ci nömrəsində erməniləri
nəzərdə tutaraq yazırdı: “Bu gün bu qədər
elm və maariflərlə, sərvət və samanınızla bərabər deyil ümum insani, hətta
bir-iki qonşularımızı belə razı sala biləcək içinizdən bir fərd yetişmədi!..
İçinizdən nə bir Əbu Əli Sina, nə bir Mollayi Rumi, nə bir Uluq bəy göstərə
bilmərsiz! İki min illik saxta tarixinizi
qarışdırsanız, yenə də göstərə bilmərsiz! Əflatunlar, Ərəstunlar, Homerlər yetişdirən
yunanlara, Musalar, Spinozalar, Heynelər, Lassallar yetişdirən yəhudilərə heç
bir vəchlə aidiyyətiniz yoxdur!.. Yüksəlmədikcə, əxlaqınızı təthir etmədikcə, şovinist
milliyyətçiliyi beyninizdən çıxarıb atmadıqca, ümumi bəşəriyyətə, insaniyyətə
İsalar, Məhəmmədlər, Buddalara bir nəzərlə baxmadıqca müşabihdə olammazsız, bir
virteyi-həlakə düşüb gedərsiniz!..
Bir əsr keçməsinə
baxmayaraq hələ də ermənilər on doqquzuncu əsrin eyforiyası ilə yaşamaqda davam
edirlər. Qarabağı 30 ildir işğalda saxlayan bu manqurdlara Azərbaycan rəhbərliyi
tərəfindən dəfələrlə sülh təklif olunsa da, bunlar öz məkrli niyyətlərindən əl
çəkmədilər. Əksinə Azərbaycanı məcbur etdilər ki, Azərbaycan Ordusu bu erməni
terroristləri Qarabağdan zor gücünə çıxarsın. Necəki, bu gün çıxarır!
Əli bəy Hüseynzadə kimi
böyük dahilərimiz bir əsr sonranı görərək erməniləri başa salmaq istəyib ki, ey
naqis və terrorçu erməni siyasətbazları, heç vaxt dünyada imperiyalar quran,
böyük mədəniyyət yaradan böyük xalqlara bənzəməzsiniz! Bu xəyallarla məhv olub
gedəcəksiniz!
Bəxtiyar
Həsənov
AMEA-nın
A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun böyük elmi işçisi
![“Metropark” yanğın təhlükəsizliyi ilə bağlı qaydaları pozub?](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/24/1713903098_1713877231_1713168693_646e2033733e9f821c1e4e41d27002d6untitled-1-jpg-recovered-1.jpg)
![Azərbaycanı görünüşü ilə heyrətə gətirən uşağın atası danışdı - VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/24/1713902830_fotojet-8-1.jpg)
![Tünzalə Ağayevanın yeni görünüşü - VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713902384_75fd8503-5a4d-4950-9cfa-05abfc26373e.jpg)
![Nigerin XİN rəhbəri ABŞ səfiri ilə Amerika qoşunlarının ölkədən çıxarılmasını müzakirə edib](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713902103_e6ebfc6e-2cc6-306c-93eb-bfd7b795830b_850-1.jpg)
![Güləş üzrə U-17 Azərbaycan çempionatına start verilib](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713902062_aab19c0f-a155-3258-9716-61855e52fb46_850.jpg)
![](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901989_276193_4ps0h9vtto.jpg)
![Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Rusiyaya getməkdən imtina etdi](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901759_311328902_833378307787280_6425800967760229768_n.jpg)
![Türkiyə ilk dəfə S-400-ü işə salır – Vurulacaq hədəf AÇIQLANDI](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901739_img_9574-750x502.webp)
![](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901574_1672857.fe9ca682a42b2635bcd20bfd77e01cff.jpg)
![Almaniya səfiri: Azərbaycan və Ermənistanı davamlı, ədalətli sülh səylərini davam etdirməyə çağırırıq](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901560_ec0eccc4-5d56-3873-a327-658c12591be5_850.jpg)
![Sumqayıtda 28 ailənin bir qaz sayğacı var: Limit necə hesablanır? - İDDİA + VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713901490_fotojet-15-1.jpg)
![](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713900718_7f1ac89a-cb15-362c-9f6c-4fc0685e2540_850.jpg)
![Yerdən ən uzaqda olan kosmik gəmi uzun fasilədən sonra ilk mesajını göndərdi](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899833_1713876069_1713168693_646e2033733e9f821c1e4e41d27002d6untitled-1-jpg-recovered.jpg)
![Podolyak: “Üçüncü dünya müharibəsi artıq gedir”](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899719_412725899_913715819754138_1188150224610736106_n.jpg)
![76 pişiyi öldürdüyünə görə 14 ay həbs edildi](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899397_1713877859_xoendt6fea-zqt1yhvypg.webp)
![Qərbi Azərbaycan Xronikası: Ermənilərdən Qara Qarayev və Müslüm Maqomayev haqqında İDDİA - VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899109_fotojet-9-1.jpg)
![](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899160_covid-19-4982914_1920-2-1536x1024.jpg.webp)
![Rusiya müdafiə nazirinin müavini azı 1 milyon rubl rüşvət almaqda şübhəli bilinir](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899078_d5f195fb-62e6-3475-9dd8-a257a89818cf_850.jpg)
![2024-cü ilin Dövlət Mükafatlarına təqdim edilən işlərin siyahısı açıqlanıb](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713899014_bdc61c69-6c40-3a15-8e79-f46f416827d7_850.jpg)
![Növbəti pandemiyaya səbəb ola biləcək virusun adı AÇIQLANDI](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713898420_img_9568-750x536.webp)
![Rusiya müdafiə nazirinin müavini saxlanılıb](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713898266_706f2081-6dbd-39d6-b394-7f823f17976d_850.jpg)
![Mağazalardakı “kərə yağı” əslində… – MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713898202_img_9560-750x536.webp)
![DİQQƏT! Körpənin bu cür ağlamağı ciddi problemdən XƏBƏR VERİR](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713898138_img_9532-scaled.webp)
![Magistraturaya ikinci cəhd qəbul imtahanı keçiriləcək](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713898047_1713772612_1645331575_15467611924450424226_1000x669.jpg)
![İmişlidə avtomobil marketə çırpıldı: Yeniyetmə son anda xilas oldu - ANBAAN VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713897736_fotojet-12-1.jpg)
![Vatsapda böyük fayllar göndərmək mümkün olacaq](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713897389_vatsap_11713895764-1.jpg)
![Ermənistan polisi Tavuşda yolu bağlayanları saxlayıb - VİDEO](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713897075_9e8f0c5d-87ff-42c0-a42b-5fc3a17da9ba.jpg)
![Stoltenberq: NATO-nun Polşada nüvə silahı yerləşdirmək planı yoxdur](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713896646_815a5e41-2aa7-3530-a391-dcc4bcf80c26_850.jpg)
![](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713895838_default-2.jpg)
![Qondarma soyqırım yürüşündə təxribat: Türkiyə və Azərbaycan bayraqları yandırılıb](https://moderator.az/photo/213x120/2024/04/23/1713895381_4322e62d-c11b-4e34-8b89-0bbf4b4244e9-1.jpg)