Xəbər lenti
28/11/2020 [20:11]:
Tahir Əlirzayevin ölüm səbəbi bəlli oldu
28/11/2020 [19:34]:
Çində məktəb binası yerdən götürülərək 62 metr kənara çəkildi - VİDEO
28/11/2020 [19:19]:
Müdafiə Nazirliyi Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndindən videogörüntülər yaydı - VİDEO
28/11/2020 [18:59]:
DİN-in mətbu orqanı “Polis” qəzeti adı ilə nəşr ediləcək
28/11/2020 [18:46]:
Ermənipərəst "Regnum" Yaqub Mahmudovun fikrini təhrif etdi - FOTOFAKT
28/11/2020 [18:34]:
“Qərbi Azərbaycandan 250 min didərgin düşən də Qarabağda məskunlaşdırılsın...”
28/11/2020 [18:15]:
"Neftçi" "Zirə" ilə heç-heçə etdi
28/11/2020 [18:12]:
Baş Prokurorluq və və Daxili İşlər Nazirliyi əhaliyə xəbərdarlıq etdi
28/11/2020 [18:05]:
“Noyabrın 30-u gecə yarısı Azərbaycan ordusu Laçın şəhərinə girəcək” - Erməni ekspert
28/11/2020 [18:04]:
Fransanın təcavüzkarlığı və separatizmi dəstəkləməsi qəbuledilməzdir
28/11/2020 [18:00]:
Peyvənd olunan jurnalist COVİD-ə yoluxdu - Rusiyanın "Sputnik-V"si də cəhənnəmə getdi...
28/11/2020 [17:54]:
Ön cəbhəyə yollanan bərbər: “300-ə yaxın əsgərimizin saçını qırxdım” - VİDEO
28/11/2020 [17:52]:
Qırmızı Xaç Komitəsi TƏBİB-ə döyüş yaralıları üçün tibbi yardım dəsti ianə edib - FOTO
28/11/2020 [17:48]:
Azərbaycanda daha 32 nəfər koronavirusdan öldü: 4212 yeni yoluxma - FOTO
28/11/2020 [17:24]:
İstehkamçılar Qarabağda tapılan partlayıcıları zərərsizləşdirir - VİDEO
28/11/2020 [17:09]:
Füzulidə həlak olanlardan biri baş redaktordur
28/11/2020 [17:08]:
Eks-nazir Qarabağın Ermənistan üçün iqtisadi önəmindən danışdı
28/11/2020 [16:53]:
Füzulidə avtomobil minaya düşdü: Beş mülki şəxs həlak oldu - RƏSMİ
28/11/2020 [16:47]:
“Qarabağ” 27 ildən sonra Ağdamda simvolik futbol oynayıb - FOTOLAR
28/11/2020 [16:39]:
“Ağdamdakı məscidin minarəsinə çıxanda göz yaşlarımı saxlaya bilmədim, “biz 30 ildə nələri itirmişik, ilahi”dedim” - FOTOLAR
28/11/2020 [16:38]:
"Həmişə zəng vurub o qızı soruşurdu, əsgərlikdən sonra elçi gedəcəkdim, qismət olmadı" - FOTOLAR
28/11/2020 [16:30]:
Qarabağdakı rus komandir ona verilən tortun üstündəki “zəhəri” nə əcəb görə bilmədi..?
28/11/2020 [16:21]:
Zod qızıl yatağı ilə bağlı İLK RƏSMİ AÇIQLAMA
28/11/2020 [16:12]:
"Qarabağ"ın futbolçuları Ağdamdakı Cümə məscidində namaz qılıb
28/11/2020 [16:09]:
"Mən düşünmürəm ki, bundan sonra Minsk Qrupu fəaliyyətini bərpa edə bilsin..."
28/11/2020 [16:08]:
Rusiyada pandemiya vaxtı epidemioloji qaydaları pozan 1 milyondan çox vətəndaş cərimələnib
28/11/2020 [16:06]:
“Bundan sonra yeni bir dövlət quracağıq, əvvəlki məmurların heç biri olmayacaq...”
28/11/2020 [15:40]:
Astarada iki nəfər COVID-19 xəstəsi evi tərk edib - FOTO
28/11/2020 [15:36]:
İranda ötən sutkada koronavirusdan 391 nəfər ölüb
28/11/2020 [15:17]:
Koronavirus yayan şəxsə cinayət işi başlanıldı
28/11/2020 [15:13]:
“Fənərbaxça” şəhid Niyamin Niftalızadə ilə bağlı başsağlığı verib- FOTOLAR
28/11/2020 [15:11]:
İqtisadi Şuranın iclasında işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpası müzakirə edilib
28/11/2020 [15:05]:
Füzulidə əhaliyə təhlükə yaradan COVID-19 xəstəsinə cinayət işi açılıb
28/11/2020 [15:04]:
“Bu gün əsgər anaları təmkin nümayiş etdirir, deyirlər ki, təki Vətən sağ olsun!”
28/11/2020 [15:03]:
Diplomatik korpusun nümayəndələri Ağdam şəhərindədir
28/11/2020 [15:02]:
Prezidentin köməkçisi: "Ermənistan tərəfindən Tərtər şəhərinə qarşı genosid siyasəti həyata keçirilib"
28/11/2020 [14:53]:
Qənirə Paşayeva qəhrəman şəhidimiz Xəyal Şəkərovdan yazdı...
28/11/2020 [14:50]:
Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi yeni Fəaliyyət Planı...
28/11/2020 [14:44]:
ABŞ-da cinayətkarlar üçün edam cəzasının tətbiqi qaydalarına dəyişiklik edilib
28/11/2020 [14:44]:
İşğaldan azad edilən Ağdamda Xocalı ilə bağlı ilk foto sərgi keçirildi - VİDEO
28/11/2020 [14:36]:
Bir kəndin ilk Şəhidi - 18 yaşlı cəngavər...
28/11/2020 [13:53]:
Ruhani İranın nüvə aliminin qətlində İsraili ittiham edib
28/11/2020 [13:52]:
Azərbaycanda məhkəmə hakimi vəfat etdi
28/11/2020 [13:48]:
Ermənistan vəziyyətdən bu cür çıxmaq istəyir – 12 bənd
28/11/2020 [13:45]:
Həsən Ruhani iranlı alimin qətlini cavabsız qoymayacaqlarını bildirib
28/11/2020 [13:43]:
Aqil Abbas Ağdamı ziyarət etdi
28/11/2020 [13:41]:
"Tərtərə 16 277 raket, top, minaatan mərmisi, 21 ədəd “Smerç” raketi atılıb”
28/11/2020 [13:13]:
Hikmət Hacıyev: “Bütün bunlar Ermənistanın mülki əhalini atəşə tutmasının işarəsidir” - FOTO
28/11/2020 [13:12]:
Azərbaycanda evi tərk edən COVID-19 xəstələri saxlanıldı - FOTO
28/11/2020 [13:09]:
DİN-dən Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi ilə bağlı AÇIQLAMA
28/11/2020 [12:51]:
“Nə oldu ə, arzuların ürəyində qaldı?” - Xalq artistindən Paşinyana...
28/11/2020 [12:24]:
"Zaur Rzayevlə Cıdır düzündə deyişmişik, o yerlərdə çoxlu konsertlər vermişik..."
28/11/2020 [12:16]:
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinin məşğulluq imkanlarının artırılması üçün tədbirlər planı hazırlandı
28/11/2020 [12:07]:
Ermənistan prezidenti Rusiyadadır
28/11/2020 [12:05]:
Diplomatik korpusun nümayəndələri Tərtərdə səfərdədir - FOTOLAR
28/11/2020 [12:01]:
“Türkiyə Dağlıq Qarabağdan Suriyaya qədər bütün islam coğrafiyasında problemlərə qarşı mübarizə yolunu tutub”
28/11/2020 [11:58]:
Ermənilər sülhməramlılara Rusiya və  xunta bayrağı sancılmış tortla təşəkkür etdi...-VİDEO
28/11/2020 [11:58]:
BTQ-nin yükdaşıma, gömrük işlərini həll edən mərkəzin tikintisi yekunlaşır
28/11/2020 [11:56]:
“Qələbə dövrünün şeirlərində daha da böyük təntənə, qürur, əzəmət, mənlik hiss olunur...”
28/11/2020 [11:53]:
Türkiyə Rusiyaya görə ABŞ-la yaxınlaşır - Blumberq
28/11/2020 [11:53]:
Diplomatik korpusun nümayəndələri Tərtərdədir
28/11/2020 [11:53]:
Ermənistanda son sutkada COVID-19-a 1 248 yoluxma qeydə alınıb, 31 nəfər ölüb
28/11/2020 [11:50]:
Evi tərk edən COVID-19 xəstələri saxlanıldı...
28/11/2020 [11:46]:
Metyu Brayza: “Fransa ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri ola bilməz”
28/11/2020 [11:44]:
Tovuzda evdən icazəsiz çıxan koronavirus xəstəsi saxlanıldı - FOTO
28/11/2020 [11:39]:
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinin məşğulluq imkanlarının artırılması üçün tədbirlər planı hazırlandı
28/11/2020 [11:19]:
Fuad Poladov: "Azərbaycan kinosunda ruslar, ermənilər, gürcülər ağalıq edib"
28/11/2020 [11:18]:
Donbasdakı son durum açıqlandı
28/11/2020 [11:13]:
Kəlbəcər rayonunun İstisu qəsəbəsindən videogörünütlər - VİDEO
28/11/2020 [11:07]:
“M.Melkonyan, V.Sisliyan kimi terrorçuları azad etmiş Fransa ədalətdən danışa bilməz...”      
28/11/2020 [11:07]:
Tanınmış təhsil eksperti dünyasını dəyişdi
28/11/2020 [11:07]:
“Qələbə münasibəti ilə ilin sonunda həm əfv, həm də amnistiya gözlənilir” - Hüquq müdafiəçilərindən müjdə
28/11/2020 [11:05]:
Musa Quliyev: “SMS icazə sisteminə qayıtmalı, qaydaları sərtləşdirməliyik”
28/11/2020 [11:01]:
"YUNESKO saxta erməni propoqandasına aldanmamalıdır"
28/11/2020 [11:00]:
Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədləri bu tarixdə açıla bilər
28/11/2020 [10:58]:
“Şuşada tamaşa oynayandan sonra tamaşaçılar gəlib bizlə söhbət edirdi, xoş sözlər deyirdilər”
28/11/2020 [10:58]:
Fuat Oktay: “Türkiyə hərbçiləri ən qısa zamanda Azərbaycandakı vəzifələrini icra edəcəklər”
28/11/2020 [10:57]:
Naxçıvana dəmir və avtomobil yolu projesi: qarşı duran güclərin mübarizəsi nə vəd edir?
28/11/2020 [10:53]:
“Övladlarımıza normal şərait yaradın”- Erməni əsgərlərinin anaları fəryad etdi...
28/11/2020 [10:46]:
M.Ə.Rəsulzadə: “Türkiyənin dostları” - Nəsiman Yaqublunun təqdimatında
Bütün arxiv bir sırada
16/11/2020 [22:46] - Araşdırma - ( 3885 dəfə baxılıb)

İşğaldan azad olunan regionların bərpa strategiyası - Professordan cazib resept...



Məruzə-seminar BMU, Maliyyə kafedrası Professor, iqtisad elmlər doktoru
SALEH MƏMMƏDOV
 
TƏBRİK MESAJİ

 BİZİM ERA ƏRƏFƏSİNDƏ İLK DƏFƏ VƏ MÖHTƏŞƏM VƏ TARİXİ QƏLƏBƏ MÜNASİBƏTİLƏ BÜTÜN AZƏRBAYCAN XALQINI, QƏHRƏMAN AZƏRBAYCAN ORDUSUNU, BİZİM BU QƏLƏBƏMİZƏ ÇOX CİDDİ KÖMƏK EDƏN ÜÇ QARDAŞ VƏ DOST ÖLKƏLƏRİN TÜRKİYƏ, İSRAİL VƏ PAKİSTAN XALQINI VƏ NƏHAYƏT BU İNCƏ VƏ BÖYÜK İŞLƏRİN BAŞINDA DURAN ALİ BAŞ KOMANDAN CƏNAB İLHAM ƏLİYEVİ TƏBRİK EDİRƏM.
 2000 İLLİK TARİXDƏ 50 MİLYONLUQ AZƏRBAYCANIN İLK VƏ ƏN QÜDRƏTLİ QƏLƏBƏSİ İDİ. 30 İLLİK ƏSARƏTDƏ QALAN TORPAQLARIN İŞĞALDAN AZAD OLUNMASI VƏ ÜSTÜMÜZDƏN TARİXİ LƏKƏNİ TƏMİZLƏMƏKLƏ YANAŞI ÇOX DAHA BÖYÜK ƏHƏMİYYƏTƏ MALİK OLDU.
 
44 GÜNLÜK VƏTƏN MÜHARİBƏSİNİN POZİTİV DƏRSLƏRİ

Azərbaycan xalqını uzun növbəli tarixi məğlubiyəət sindromundan çıxardı və bu millətin özünə güvəncı, öz gücünə inamı bərpa elədi.
200 illik Erməni Azərbaycan qarşıdurmasında ilk dəfə olaraq məğlubiyyət
sindromunu sındırdı, torpaq itirilmə ənənəsinə son verdi, əksinə 30 illik əsarətdə
olan vətən torpaqlarını azad etdi. Hər Bakı, Quba, Şamaxı soyqırımı haqqında
eşidəndə xəcalət çəkirdim. Bunlara son verildi.
İndi düşmən qarşısına görünməmiş qüdrətə sahib, super modern rəqəmsal texnologiyalı beşinci nəsil süni intelekt maşınlarına malik, müasir informasiya
texnologiyaları və soft proqram sistemləri ilə öyrədilmiş şəxsi heyyətə malik ordu
çıxarıldı.
Gözünü açıb düşünməyə vaxt tapa bilməyən düşmən prosesi heç belə qavraya bilmədi. Dünya hərb tarixində ən sürətli hücum əməliyyatı kimi qiymətləndirilə bilən bu müharibə zamanı ordu hər günə təqribən Sinqapur kimi nəhəng iqtisadi potensiallı dövlətin ərazisi qədər ərazisini işğaldan azad etmişdir. 43 gündə azad olunan bu ərazilərdə 25 dənə Sinqapur kimi dövlət qurmaq olardı və bunlarda Sinqapur kimi bir Rusiya kimi nəhəng ölkədən bir neçə dəfə artıq iqtisadi potensial əldə etmək olar.
 
İnformasiya yönündə uğurlu dərslər

Bu qısa zamanda siyasi və beynəlxalq müstəvidə görünməmiş, ağıla gəlməz
uğurlar əldə edilmişdir, beynəlxalq aləm 180 dərəcə düşmənə qarşı
yönəldilmişdir. Azərbaycanın son bir əsr ərzində beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılan pozitiv informasiyada daha çoxu son 4 ay ərzində çatdırılmışdır. Həm də intelektual səviyyəsinə görə qat qat yüksək.
Son 4 ayda prezident Əliyevin və onun köməkçilərinin ağıllı, məntiqli, əsaslandırılmış çox saylı intervulerində bir dənə olsun beynəlxalq konvensiyaların əksinə, pozulmasına fikir tapıla bilməmişlər.
 
Beynəlxalq öhdəliklər yönündə pozitiv uğurlar

Mən bildiyim analoji b. Konvensiya pozuntuları son 30 ildə 3 ölkədə olmuşdur.
İraq-Küveyt. Bütün dünya qarışdı, sərhədlərin bərpasına İEÖ və Ərəb liqası ölkələri 60 milyard nəqd pul xərclədi. Bu işğaldan dəyən zərər bir trilyona yaxın oldu. Bunun üstündə Səddam asıldı, on minlərlə insan tələfatı oldu.
Rusiyanın Krımı ilhaq etməsi, sərhədlərini zorla dəyişməsi. Buna qədər Rusiya uyğun pozğuntuları Gürcüstanda, Moldovada etmiş, Azərbaycanda stimullaşdırmışdı. Dərhal Rusiyanın üstünə çoxsaylı sanksiyalar axıdılmış. Rusiya və Ukrayna kimi Avropanın iki nəhəng ölkəsinin iqtisadiyyatı
çökdürülmüşdür. Avropa, Amerika böyük zərərlər görmüşdür. Ümumi zərərin məbləği yenə də bir trilyonu keçmişdir.
Azərbaycan sərhədlərinin pozulması daha gobud formada və daha böyük zərərlə olmuşdur. BMT və dünya düzəninə məsul olan İEÖ bir neçə quru bəyənat və qətnamə ilə işlərini bitmiş hesab etdi.
Azərbaycan təkbaşına həll etdi. Həm öz üzərinə düşən, həm də BMT və 38 İEÖ nin üzərinə düşən vəzifəni yerinə yetirdi və öz iqtisadiyyatını dağıtmadan, sürətli inkişafı təmin edərək. Əminəm Azərbaycan təcrübəsi ümumdünya konfliktlərinin həll olunmasında çox geniş istifadə olunacaq və Azərbaycanın köməyinə çox ehtiyac yaranacaq. Dünya ictimaiyyətini təqribən bir trilyon dollarlıq məsrəf və zərərdən azad etdi. Bu zərər və məsrəflərin 5%-ni İEÖ-lər dağıdılmış rayonların bərpasına bu və ya digər formada xərcləməyı borcludurlar.
 
İşğaldan iqtisadi zərərlər

Zərərlər böyükdür, saysız-hesabsızdır. Amma bu qədər böyük zərərlər Azərbaycan iqtisadiyyatını çökdürə bilmədi. Əksinə Azərbaycan toparlandı, resurslarına sahib çıxdı, resurs bölgüsünü optimallaşdırdı və sürətlə iqtisadiyyatını dirçəldə bildi.
İqtisadi inkişaf sürətlə getməklə qüdrətli ordu quruldu. 1 milyon qaçqın demək olar ki, heç bir kömək olmadan rahatlandı, yerləşdirildi, ev eşik sahibi edildi.
Müstəqillik ərəfəsində faktiki bərabar iqtisadi potensiala malik iki ölkə arasındakı
iqtisadi inkişaf fərqi dört dəfəyə qalxdı.
İqtisadi zərərlər müxtəlif hesablamalara görə 50 milyarddan 200 milyard dollara
qədər qiymətləndirilir. Təzminat üçün müraciətlər Ermənistana sübut etmək
olmurdu, amma İlham Əliyev Rusiya ilə birlikdə məcburi imza atdırdıqdan sonra cinayətkar kimi tərəf olduğunu qəbul etdi və indi artıq təzminat barəsində b.məhk. İş aqldırmaq olar.
 
Bərpanın təqribi dəyəri

Bərpa məsrəfləri təqribən 60 milyard dollar məsrəf tələb edir.
Əlbəttə uzun müddət vaxt tələb edir.
Bərpa işlərini həyata keçirmək üçün birinci növbədə qanunvericilik bazası
yaradılmalı və bununla da fərqli bir iqtisadi mexanizm qurmaq tələb olunur.
Hüquqi təminat üzrə artıq prezidentin start fərmanı var, bundan sonra bütün istiqamətlər detallaşdırılmalıdır. Belə sənədlər ləngiməmək məqsədi ilə pezidentin fərmanı ilə start verilməsi və sonradan qanun kimi parlamentə təsdiqə vermək olar. Əgər parlamentdə dəyişiklik nəzərdə tutlarsa qanunda əksini tapır və son qərar olaraq tətbiqə davam edilir.
Əlbəttə, bərpa konsepsiyası və strategiyası ayrıca hazırlana və tətbiq oluna bilməz, bu strategiya müharibədən sonrakı iqtisadi islahatlar kontekstinə uyğun və birlikdə qurulmalıdır.
 
Bərpa strategiyasının prinsipləri

Elm və texnologiyaya əsaslanan rəqəmsal keçidin şərtlərinə uyğun mexanizm
qurulması
Təhlükəsizlik və riskin qarşısının alınması üçün beynəlxalq sığorta və təkrar
sığorta sisteminin yaradılması
Yerləşdirmədə və maliyyələşdirmədə Türkiyə, İsrail, Pakistan və daha çox Azərbaycanlıların yaşayan ölkələr üçün xüsusi əlverişli rejim yaratmaq
Xarici kapital üçün bu bölgələrdə xüsusiilə əlverişli rejim yaratmaq, özəlliklə, ABŞ, Almaniya, BB, Yaponiya, Çin, C. Koreya, Sinqapur kimi ölkələrə tam manesiz rejim yaratmaq
 
Maliyyə mexanizmi

İmkan olduqca xarici mənbələri cəlb etmək lazımdı. Xarici kapital həm də qoruma funksiyasini yerinə yetirir. Nə qədər güclü ordu olmasına baxmayaraq, bu bölgədə bəlli səviyyədə risk qalmaqda davam edir. Riski aradan qaldırmaq üçün sığorta köməyə çatır.
Tam təminatlı Sığorta sistemi qurmaq zəruridir. Bunu isə yalnız dövlətin üzərinə qoymaq yanlış olardı. Mütləq beynəlxalq maliyyə kredit institutlarını və dünyanın sığorta nəhənglərinin cəlb etmək lazımdır. BVF və DB nəzdində fəaliyyət göstərən MİGA ilə artıq danışıqlara başlamaq vaxtıdır. Anthem income ABS, Allianz - Almaniya, Ping un insurance group - Çin kimi ən böyük şirkətlərdir, bunlarla danışıqlar başlamalıdır.
Bölgənin bərpası üçün böyük məbləğdə vəsait tələb olunur, qoyulan kapital riskdən, erməni terrorundan qorunmalıdır. Maliyyələşmə yükü əsasən ilkin olaraq neft fondunun üzərinə düşəcək, amma daxili və beynəlxalq maliyyə bazarlarında çox ciddi işləmək tələb olunacaq.
 
Maliyyə mənbələri

1. Şuşa dünya azərbaycanlılarının və bütövlükdə türklərinin rəmzi paytaxt şəhəri elan olunur və qanuni status verilir. Bununla bərabar Şuşa offshore zona elan olunur, vergisiz biznes və bank sistemi qurulur. İstənilən böyük banklar burada sərbəst rəqəmsal filial qura bilər. Bu banklar vasitəsi ilə güclü kapital axını həyata keçirmək olar. Dünyanın ən böyük bankları bura dəvət olunur. Bir iri bankın təqribən 3-4 trilyon dollar bank aktivləri var, əgər belə bir bank bank aktivlərinin 0,1% -ni belə bu bölgələrdə yerləşdirsə, 3-4 milyard dollar vəsaitcəlb etmiş oluruq.
2. Yerli banklar öz rəqəmsal filiallarını qurmalıdir, dövlətin bir bərpa bankı qurması və ya bərpa üzrə dövlətin agent bankı rolunu oynayan banka həvalə etməsi lazımdı. Bu məsələ, aqrar sənaye bankı və ya başqası ola bilər.
3. Maliyyə mənbəələri cəlb etmək üçün beynəlxalq maliyyə və kredit institutları və həmçinin, inkişaf etmiş ölkələrin hökümətləri və çoxsaylı fondları ilə danışıqlara başlamaq məqsədəuyğundur. Beynəlxalq konvensiya və qaydalara görə bu onların beyn. İctimaiyyət qarşısında götürdükləri öhdəliklərdi. BVF, DB, BİA, BMK, MİGA, İİB, AYİB, AİB və s qurumlar həm maddi kömək, həm texniki kömək, həm kreditlər verə bilər. Amma hamısı ilə danışıqlar artıq başlanmalıdırş
 
Maliyyə bazar alətləri

1. Şuşa şəhərində maliyyə mərkəzinin və maliyyə bazarının qurulması
məqsədəuyğundur.
2. Qurulmuş beynəlxalq bərpa sığorta qarantiyası ilə bərpa istiqrazlarının və digər maliyyə insrumentlərinin buraxılması və eyni zamanda onlara investisiya statusunun verilməsi xeyli vəsait toplamağa imkan verərdi.
3. Bərpa sığorta və əmanətlərin sığorta fondu hesabına zəmanət verilmiş investisiya əmanətlərinin dövriyyəyə buraxılması. Bu həm əmanət və həm də investisiya kimi çıxış edəcək. Mərkəz bankı gərək indidən bu maliyyə alətlərinin təlimatını hazırlaşın.
 
Kredit ehtiyyatları

Bərpa fondu üçün böyük miqdarda kredit resursları formalaşmalıdır. Bu
məqsədlə illik ən azı 20 milyard kredit resursları yığılmalıdır.
Faizlər bərpa zonasında 3-4 faizi aşmamalıdır.
Azərbaycan maliyyə potensialı illik kredit resurslarının həcminin 100 milyard
manata çatdırmağa imkan verir. Bu gün 15-16 milyard həcmindədir.
Bu resursların və bərpa maliyyə vəsaitinin istifadəsi zamanı şəhid ailələrinin, qazilərin və müharibə iştirakçıların biznesinin özəl maliyyələşməsi rejimi tətbiq olunur. Subsidiya, faizsiz kreditlər və ən əlverişli şərtlər.
 
Bərpa şərtləri

Mənə elə gəlir ki, şəhər və tarixi abidələrin bərpası 1988-ci il statusunda həyata keçirilsə daha yaxşı olardı, işğalda qalan miras 1988-ci il statuusna dönsə daha yaxşı olardı. Əlbəttə, burada əsas söz sahibi memarlarımız olacaq.
Bu bölgələrin barpası və investisiyaların yerləşdirilməsi zamanı bölgənin
içğaldan azad olunması prosesində xüsusi rolu olan Türkiyə, İsrail, Pakistan və digər ölkələrin Azərbaycanlı vətəndaşlarına Azərbaycan Respublikası vətəndaşı statusu səviyyəsində hüquq verilməsi və həmçinin bərpa güzəştlərinin tətbiq olunması
Böyük və dost dövlətlərdən əlverişli və güzəştli investisiya rejiminin elan
olunması. Bu prosesə ən böyük gücləri qatmaq lazımdır. Bu bölgənin gələcək təhlükəsizliyinin qarantı ola bilərdi.

 Elm sənayesinin qurulması

Bütün bərpa prosesi elmi- texnoloji inkişafın ən son nailiyyətləri əsasında həyata keçirilməsi zəruridir.
Rəqəmsal keçid dövrünə təsadüf edən hazırkı bərpa
prosesi başa çatana qədər virtual -rəqəmsal keçid başa çatmış olacaq.
Buna görə də bərpa prosesi ilk başlanğıcdan rəqəmsal prosesə, süni intelektlə və son model informasiya
texnologiyalarına əsaslanmalıdır.
 
Şuşa rəqəmsal universiteti

Bu məqsədlə məşhur Türk, İsrail və dünyanın ən məşhur universitetlərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan alimlərinin iştirakı ilə Şuşada rəqəmsal smart elmi tədqiqat və təhsil universitetinin qurulması və xaricdəki Azərbaycan iş adamlarının bu işə cəlb olunması.
Bu təklif hörmətli alimimiz, Rutger universitetinin professoru GUBAD İbadoğlu tərəfindən də səsləndirilmişdir. Bu işə Nobel mükafatı laureatı hörmətli prof. Əziz Sancarın da dəvət olması məqsədəuyğundur.
Universitetdə bir neçə elmi labaratoriya yaradıla bilər. İlk növbədə
proqramlaşma, süni intellekt, nüvə tədqiqatları, fəza tədqiqatları, genalogiya
və s yaratmaq olar. Bu laboratoriyalar həm də böyük gəlir mənbəyi ola bilər.
Digər regionlarda da elmi təşkilatlar və startap şirkətlərin yaratmaq zəruridir.Bununla bərabər bütün Azərbaycan üçün pilot layihə olaraq Şuşada smart şəhər qurulması bütün ölkə üçün çox böyük effekti verərdi.
 
Sənayenin bərpası

Sünayenin bərpası üçün ən yaxşı təcrübə ikinci dünya müharibəsindən sonra faşistlərin dagıtdıqları Avropa şəhərlərinin bərpasıdı. Bu yolla da bizim bu bölgələrdə barpa işlərini aparmağımız məqsədəuyğundur.
Maliyyələşmə prosesində əsas yük beynəlxalq maliyyə-kredit qurumlarının və İEÖ üzərinə düşməlidir. Bizim əsas vəzifəmiz beynəlxalq konvensiya və müqavilələrə əsasən bu mənbəələri bərpa bölgəsinə adaptə etməkdir.
Sənayenin bərpası İsrail və Türkiyə mütəxəssisləri və texnologiyaları əsasında
koordinasiya olunması daha uyğundur.
Elmi-texnoloji və hərbi texnoloji sahələr prioritet elan olunması
məqsədəuyğundur.
Hər şəhərdə və iri qəsəbələrdə sənaye və aqrar industriya parklarının
salınması
 
Kənd təsərrüfatı və meşələrin bərpası

Kənd təsərrüfatının bərpası əsasən İsrail texnoloji və elmi
sistemi ilə bərpa olunması məqsədəuyğundur.
Bu məqsədlə İsrailin Moşav fondu ilə bərabər layihə sisteminin
hazırlanması və respublika təliminin keçirilməsi zəruridir.
Bu məqsədlə Cənubi Koreyanın KOPİA proqramı ilə və Avropa ittifaqı ilə əməkdaşlıq mexanizminin yaradılması və pilot layihələrin həyata keçirilməsi işi daha da sürətləndirə bilərdi.
Meşələr məhv edilib, dorğanıb, çatmadıqlarını qəsdən yandırılıb sıradan çıxarıblar. Bu region üçün böyük fəlakətə gətirib çıxara bilər: ekologiyaya, oksigenlə təminata, su təminatına, ətraf mühitin cirklənməsinə ağır zərbə vura bilər. Meşələrin
bərpasına beynəlxalq ekologiya təşkilatlarının cəlbi vacibdi.
 
Nəqliyyat və rabitənin bərpası, turizm və tarixi abidələrin bərpası

Nəqliyyat dəhlizlərinin yenilənməsi, bütün dəmir yol xəttlərinin bərpası və yalnız sürətli dəmir yolu xəttləri ilə. Hunday, Simens və digər sirkətlərin iştirakı ilə bütün istiqamətlərdə sürətli dəmir yollarının çəkilməsi
Avtomobil yollarının da iki istiqamətdə layihələndirilməsi: mövcud yolların
əsasən dövlət tərəfindən yenilənməsi, həmçinin paralel olaraq xarici iri
şirkətlərin dəvət olunması, öz hesablarına paralel pullu yolların çəkilməsi və
həmin şirkətlərin idarəçiliyinə verilməsi.
İri bölgələrdə yeni hava limanlarının inşaası
Turizmin potensialı böyükdür, bu sahədə ciddi addımlr atılması vacibdir
Tarixi abidələrin bərpasına beynəlxalq təşkilatların, o cümlədən BMT-nin cəlb
olunması zəruridir.

loading...
Ermənilər sülhməramlılara Rusiya və  xunta bayrağı sancılmış tortla təşəkkür etdi...-VİDEO
"YUNESKO saxta erməni propoqandasına aldanmamalıdır"
“Övladlarımıza normal şərait yaradın”- Erməni əsgərlərinin anaları fəryad etdi...
Ürəyiniz sarımsaq istədiyi, gözünüz acı qida axtardığı zaman mütləq yeyin, çünki...
Su krantlarından "odlu su" axdı - VİDEO
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Hadisə
Peyvənd olunan jurnalist COVİD-ə yoluxdu - Rusiyanın "Sputnik-V"si də cəhənnəmə getdi...
Cəmiyyət
“Ağdamdakı məscidin minarəsinə çıxanda göz yaşlarımı saxlaya bilmədim, “biz 30 ildə nələri itirmişik, ilahi”dedim” - FOTOLAR
Araşdırma
“M.Melkonyan, V.Sisliyan kimi terrorçuları azad etmiş Fransa ədalətdən danışa bilməz...”      
Cəmiyyət
“Şuşada tamaşa oynayandan sonra tamaşaçılar gəlib bizlə söhbət edirdi, xoş sözlər deyirdilər”
Cəmiyyət
"Nepal kimi geridə qalmış ölkədə plastik torbalara çoxdan qadağa qoyulub, bizdə isə..."

Yazar
İlham İsmayıl
Makronun Azərbaycana qarşı etmədiyi pislik qalmadı, sonuncu isə... - İLHAM İSMAYIL
Dr. Rəşad Mahmudov
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz...
Həftənin ən çox oxunanları
Şuşa meşəsində şok hadisə: 6 gün yaralı vəziyyətdə gizlənən erməni polisi tapıldı
"İlham Əliyev həyasız elit BBC jurnalisti ilə ona görə belə asan və sərbəst danışır ki..."
“Öncə Şuşanın qala divarlarına 6 azərbaycanlı snayper dırmaşıb və...” - Rusiya mediası 
"İran həm sinifdə qaldı, həm də Qarabağ müharibəsində əsas itirənlərdən biri oldu..."
"Armenian Report"dan iddia: “Paşinyanın anası onu türkdən dünyaya gətirib..?”
Ermənistan Xankəndinin bərpası üçün 200 min dollar ayırdı – HƏYASIZLIQ...
"Zibil Nikolun imzaladığı sənədə əsasən Laçın dəhliz kimi qalmalıdır, əgər onu da versələr..."
Terrorçu Araik Azərbaycanın Xocavənd şəhərini gəzib "bərpa"dan danışdı...-FOTO
Üzeyir bəyin, Səməd Vurğunun, Əliağa Vahidin sevdiyi qadın... - MARAQLI FAKTLAR
“Bu son deyil, biz geri dönəcəyik”  - Laçının Zabux kəndindəki  silahlı erməni arvad-VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247