Xəbər lenti
28/01/2021 [02:22]:
Rəmiş dünyasını dəyişdi
28/01/2021 [02:04]:
“Uşaq evində böyümüşəm, çox ac qalmışam, anamla bacım da aclıqdan ölüb” - İllərin sirri...
28/01/2021 [01:55]:
"Fərda və Elməddinin oyun tərzi heç xoşuma gəlmir, amma İlkinin “Buğlama”sını bəyənirəm"
28/01/2021 [01:04]:
Məcburi köçkünün ata yurdunda ev tikməsinə icazə veriləcəkmi? – Deputat şərtləri açıqladı
28/01/2021 [00:32]:
Azərbaycanda baş həkim işdən çıxdı
28/01/2021 [00:07]:
"Həyat yoldaşım ailə həyatının ilk günündən bu günə qədər deyir ki, böyüsən boşayacam..."
27/01/2021 [23:43]:
Polkovnik Tehran Mənsimov fəaliyyətini idarə rəisi vəzifəsində davam etdirir
27/01/2021 [23:41]:
AŞPA-da azərbaycanlı deputatdan erməni həmkarına irad: “Şuşi yox Şuşa”
27/01/2021 [23:41]:
Ölkədə bu tarix itlər üçün bayram elan edildi - MARAQLI
27/01/2021 [23:39]:
"Şuşada döyüşən 4 hərbi hissənin hər birində Naxçıvan xüsusi təyinatlıları vardı" - Polkovnik
27/01/2021 [23:32]:
“WhatsApp”da virus yayılır
27/01/2021 [23:29]:
Kann festivalının keçiriləcəyi tarix açıqlandı
27/01/2021 [23:24]:
Ən kiçik səhvdə Hayfa və Təl-Əvivi vuracağıq - İrandan İsraillə
27/01/2021 [23:20]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan İlon Mask arasında telefon danışığı olub
27/01/2021 [23:19]:
Rusiya XİN ABŞ-a etiraz notası verdi
27/01/2021 [22:58]:
"Hərbi xidmətdə olanda atıcı idim, amma bu dəfə mənə baş aşbaz vəzifəsi vermişdilər..."
27/01/2021 [22:45]:
"Ağlımı itirirəm" deyib çılpaq poz verdi - FOTOLAR
27/01/2021 [22:26]:
Bir anda çökən istinad divarı qorxu dolu anlar yaşatdı - VİDEO
27/01/2021 [22:05]:
Azərbaycanda universitet tələbəsi dəm qazından boğulub
27/01/2021 [22:04]:
Vətən Müharibəsində düşməni "dünya malı"na həsrət qoyan Dünyamalıyevlər ailəsi...
27/01/2021 [22:00]:
Oqtay Əsədovun Sulutəpədəki villası – 4 hektar ərazidə tikilib – FOTOLAR
27/01/2021 [21:56]:
Ermənilər Qubadlının Saray kənd qəbiristanlığını dağıdıb - FOTO
27/01/2021 [21:41]:
Bakıda avtomobil ata və oğlu vurdu
27/01/2021 [21:31]:
Vəkillər Kollegiyasına üzv olan hakimlərın adları açıqlanıb
27/01/2021 [21:30]:
“Metsamor təhlükəsinə bütün aidiyyəti qurumlar münasibət bildirməlidir”
27/01/2021 [21:27]:
Atam Oğlu, nə gözəl üzlə döndün Tanrının Qapısına!...
27/01/2021 [21:13]:
Kapital Bank Hadrutda bankomat və terminal quraşdırdı
27/01/2021 [21:11]:
Jurnalistlər ilk dəfə Putinin Drezdendəki evində olub
27/01/2021 [21:07]:
Azay Quliyev ATƏT PA-da Azərbaycanın “altılıq platforması”təşəbbüsündən danışdı - VİDEO
27/01/2021 [20:58]:
Artak Tovmasyan: “Kommunikasiyaların açılması Ermənistana əlavə problemlər yaradacaq”
27/01/2021 [20:49]:
“Bizə nəyin mane olduğunu hələ də anlaya bilmirəm...”
27/01/2021 [20:38]:
Naxçıvan dəhlizi bu tarixdə müzakirəyə çıxarılacaq
27/01/2021 [20:32]:
“Ramiz Qəmbərov dedi ki, bizə nə olsa, azdır – T. Mehdiyev kimi generala dəstək vermədik..."
27/01/2021 [20:29]:
Bakının baş verənləri soyuqqanlılıqla izləməsinin səbəbləri... - Xankəndinin idarəedilməsi bu tarixdən bizə keçir
27/01/2021 [20:21]:
Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətində yeni kadr təyinatları olub - FOTO
27/01/2021 [20:17]:
20 min kv.km ərazini işğaldan azad edən şəhidlərə 2 metr qəbir yeri tapılmadımı...?
27/01/2021 [19:56]:
“Dünya növbəti pandemiyaya hazır deyil” - Bill Qeyts
27/01/2021 [19:54]:
Dəniz quldurlarının öldürdüyü Fərman İsmayılov Siyəzəndə dəfn olunub
27/01/2021 [19:44]:
“Atamın arzusu Laçında yaşamaq, qocalmaq, nəvə-nəticə sahibi olmaq idi...”
27/01/2021 [19:38]:
Şəhidim...
27/01/2021 [19:35]:
"Koçaryandan başqa heç kimin yaxın 2 ildə ölkəni dalandan çıxarmaq şansı yoxdur..."
27/01/2021 [19:31]:
Müharibə kadrları: Azərbaycan ordusu düşmənə TOS-1A “Solntsepyok” odsaçanından atəş açır - VİDEO
27/01/2021 [19:05]:
Gürcüstanın xarici işlər naziri koronavirusa yoluxub
27/01/2021 [18:37]:
Rusiya XİN Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan üçtərəfli işçi qrupunun iclası barədə məlumat yayıb
27/01/2021 [18:34]:
ABŞ-ın B-52 bombardmançı təyyarəsi Yaxın Şərq üzərində uçub
27/01/2021 [18:27]:
Mikayıl Cabbarov: "SOCAR yeni inkişaf dövrünə qədəm qoyacaq"
27/01/2021 [18:11]:
"Paşinyan Əliyevdən xahiş edir ki, erkən seçkilərədək bunu gündəmə gətirməsin" - VİDEO
27/01/2021 [18:05]:
““Şəhidlər” kitabı böyük bir ensiklopediya kimi nəşr olunacaq”
27/01/2021 [18:04]:
İlham Əliyev Portuqaliya prezidentini təbrik etdi
27/01/2021 [18:00]:
“Tahir Əkbərin qəbri bir gecə orada qalsaydı şəhidlərin məzarı kimi onu da su basmışdı...”
27/01/2021 [18:00]:
Güclü külək əsəcək - XƏBƏRDARLIQ
27/01/2021 [17:59]:
DİM-dən xarici dil üzrə fəlsəfə doktoru olmaq istəyənlərə MÜRACİƏT
27/01/2021 [17:56]:
Füzulinin Xələfşə kəndindən görüntülər - VİDEO
27/01/2021 [17:55]:
UNESCO-nun dastançılıq ənənəsi üzrə dünyada ilk mərkəz - “Aşıq Şəmşir” kafedrası
27/01/2021 [17:47]:
"Kəlbəcərə getmək fikrindəyəm, cənnətmiş, bizsə hava almağa Alp dağlarına gedirdik..."
27/01/2021 [17:44]:
ABŞ İranın mümkün hücumuna qarşı Səudiyyədə hərbi baza axtarır
27/01/2021 [17:42]:
"Elə zəmanəyə gəlmişik ki, nə qızı ərə vermək olur, nə oğlu evləndirmək..."
27/01/2021 [17:40]:
"Artıq 7 aydır eyni evdə yaşayırıq..."
27/01/2021 [17:39]:
Goranboyda kənd ərazisindən silah-sursat tapılıb - FOTO
27/01/2021 [17:28]:
Doktoranturaya qəbul və fəlsəfə doktoru imtahanı üçün minimal bal müəyyənləşib
27/01/2021 [17:27]:
ABŞ-ın sabiq vitse-prezidenti Mayk Pens evsiz qalıb
27/01/2021 [17:23]:
Azərbaycanda heyvanlar arasında koronavirusa yoluxma halı olubmu?
27/01/2021 [17:22]:
Mesut Özil: "Azərbaycana salam göndərirəm"
27/01/2021 [17:18]:
Prezident QHT-lərlə bağlı fərman imzaladı
27/01/2021 [17:17]:
Putin: “Qarabağla bağlı üçtərəfli bəyanat ardıcıl həyata keçirilir”
27/01/2021 [17:15]:
QMİ sədri İnsan Qardaşlığı Ali Komitəsinin Baş katibi ilə görüşüb
27/01/2021 [17:06]:
Humay Əfəndiyeva Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi təyin ediləcək
27/01/2021 [17:03]:
Dünya şöhrətli fotoqrafdan füsunkar Kəlbəcər mənzərəsi - FOTO
27/01/2021 [17:02]:
“Nar” onlayn təhsil alanlar üçün yeni internet paketi təqdim edib
27/01/2021 [17:00]:
Şuşaya təyin edilən xüsusi nümayəndə kimdir?
27/01/2021 [16:59]:
“Hazırda bu cür qaynar konflikt mümkün deyil” - Putin
27/01/2021 [16:54]:
Bakı və Ankaraya qarşı güclü kampaniyalar aparılır - Hikmət Hacıyev
27/01/2021 [16:51]:
"Azərbaycan qarşıdakı illərdə də İKT sahəsində daha böyük uğurlara imza atacaq"
27/01/2021 [16:46]:
Daha iki qazi ailəsi ilə bağlı dəstək işləri aparılır - FOTO
27/01/2021 [16:45]:
"Yaşı ötmüş döyüşçünün uğrunda döyüşdüyü torpaqlar komandanlığınız altında azad edilib"
27/01/2021 [16:45]:
"Fransa cəmiyyətinin mövqeyi Azərbaycanda təəssüflə qarşılanır"
27/01/2021 [16:43]:
"Koronavirusun yeni ştammının Azərbaycana gəlməməsi mümkün deyil"
27/01/2021 [16:41]:
Qənirə Paşayeva 70 illik yubileyi münasibəti ilə Kamal Abdullanı təbrik edib - FOTO
27/01/2021 [16:35]:
Erməninin köhnə bayatısına İran naziri etiraz etmədisə...
27/01/2021 [16:34]:
Azərbaycanda daha beş nəfər koronavirusdan öldü: 226 yeni yoluxma
Bütün arxiv bir sırada
27/11/2020 [07:13] - Cəmiyyət - ( 973 dəfə baxılıb)

Şəhidlərin bizə bildirmək istədiyi mesajlar hansılardır?..



Uca Kitabımız Qurani-Kərimin xəbər verdiyinə görə, elə kəslər var ki, onların bu həyatdan köçməsi hansısa əskiklik yaratmır, onların yoxluğu dünyada bir boşluq meydana gətirmir. Özlərini böyük görən, başqalarını aşağılayan, özlərinin olmadığı bir dünyanı təsəvvür edə bilməyən, əslində isə elə də dəyəri olmayan bu şəxslər haqqında Quran ayəsində belə buyurulub: “Onlardan ötrü nə göy, nə də yer ağladı” (Duhan, 44/29). Layiq olmadığı halda insanlardan hörmət və izzət gözləyən bu kimi şəxslər o qədər dəyərli olduqlarını zənn edirdilər ki, sanki onların ölümüə yer və göy ağlamalıydı! Ancaq belə olmadı.
Acı aqibətləri və Haqq (c.c) qatındakı dəyərsizliyi xəbər verilən bu kimi kəslərlə yanaşı, bu həyatdan köçsələr də haqlarında “ölü” deyilməsinə belə icazə verilməyən Haqq (c.c) qatında diri və üstün mövqedə olan şəxslər də var. Ayədə belə buyurulub: “Allah yolunda öldürülənlərə (şəhid olanlara) “ölü” deməyin. Əksinə, onlar (Allah dərgahında) diridirlər, lakin siz bunu dərk etmirsiniz” (Bəqərə, 2/154).

Hərb meydanında bilə-bilə özünü ölümə atmaq…
Əlbəttə ölüm, hər bir insanın başına gələcək qaçılmaz bir aqibət və sondur. Bəzi kəslərə görə, ölüm bir müsibət, bəzi insanlara görə, dünyanın sıxıntılarından qurtuluşdur. Ancaq Allah (c.c) yolunda ölmək və ya öldürülmək, nə bir müsibət, nə də müxtəlif sıxıntılar altında əzilən bir insanın bu müsibətlərdən qurtuluş çarəsidir. Onu da vurğulamaq lazımdır ki, şəhid olmaq üçün insanın bilə-bilə özünü ölümə atması doğru deyildir. Əvvəla, onun vəzifəsi dinini və vətənini düşmənə qarşı qorumaqdır. Bu vəzifəni icra edərkən öldürülərsə, şəhidlik mərtəbəsinə ucalmış olur. Əks halda vəzifədən qaçmış olur və buna görə Allah (c.c) qarşısında məsuliyyət daşıyır.

Cənnəti görsələr də dünyaya qayıtmaq istəyənlər…
Allah (c.c) yolunda ölən bir şəxsə Allah (c.c) qatından heç kimə verilməyən və heç kimin çata bilməyəcəyi bir məqam verilir. Bu məqam və mərtəbəyə şəhidlik mərtəbəsi deyilir. Şəhidlərin Allah (c.c) qatında qazandığı mərtəbə Həzrət Peyğəmbərimiz (s.ə.s) tərəfindən müxtəlif hədislərdə bildirilmişdir. Bu hədislərdən biri belədir: “Heç kim cənnətə girdikdən sonra təkrar dünyaya geri qayıtmaq istəməz. Ancaq şəhidlər müstəsnadır. Çünki şəhidlər gördükləri hörmət və izzət səbəbilə təkrar dünyaya qayıdaraq on dəfə öldürülməyi istəyərlər” (Buhari, Cihad 5, 21).

Şəhidlik və ortaq ağıl
Uca Allahın (c.c) qoyduğu ümumbəşəri dəyərləri müdafiə edərkən bəzi insanlar həyatlarını itirirlər. Xeyir və yaxşılıq yolunda verilən mücadilələr, Allahın (c.c) yolunda verilən mücadilələr mənasına gəlir. Allahın (c.c) yolu, ağılın, imanın, sevginin, bilginin, yaxşılığın, gözəlin, ədalət və haqqın yoludur. Bunlar uğrunda mücadilə etmək, Allah yolunda mücadilə etməkdir.
Sual ortaya çıxır ki, Allah (c.c) yolunda şəhid olan insanlara “ölü” demək doğru olmadığına görə, nə demək doğrudur? Bu sualın cavabı ayənin davamında verilmişdir: “Onlar diridirlər”. Burada dirilik və ölümə fərqli bir məna verilib. Bir şəxsin Allah (c.c) yolunda can verməsi, onun öldüyü mənasına gəlmir. Bu mənada ölü, ya da diri olmağı müəyyənləşdirən canın bədəndən çıxması deyil, bir şəxsin hansı məqsəd uğruna can verməsidir. Allah (c.c) uğrunda verilən mücadilədə həyatını itirən insan əslində diridir.
Ayənin davamında ifadə edildiyi kimi, biz bunu (şəhidlərin Allah (c.c) qatında diri olmasını) dərk edə bilmirik. Cənab Allah (c.c) canı bədənindən ayrılan insanın həyatda olduğunu anlamağın, insan idrakını aşan bir məsələ olduğunu bildirir. Deməli, ruh və bədənin bərabər olduğu bir dirilik, bir də ruh və bədənin ayrı olduğu dirilik vardır. Cənab Allah (c.c) bu ikinci növ diri olmağın insan ağlının sərhədlərini aşan bir məsələ olduğunu xəbər verir.
Bu ayədə insana canını hansı dəyər uğrunda fəda etməsi öyrədilir, uğruna can verilən dəyərə görə insanın Allah qatında dəyər və dərəcə qazanacağı göstərilir. Bu ayədə eyni zamanda insanlıq şərəfini ayaqda tutan ümumbəşəri dəyərləri müdafiə etməyə bir təşviq vardır. Dünya həyatında yaxşı və pis arasındakı mücadilədə öz mövqeyini yaxşının yanında dayanmaqda ortaya qoyan və bu yolda ölənlər, bizim fərqində olmadığımız bir həyatı yaşayan dirilərdir. Ölənə ölümsüzlük mükafatı qazandıran bu şərəfli mücadilə, əslində insanlığa can verən bir mücadilədir.

Şəhidlərin bizə bildirmək istədiyi mesajlar var
İllər əvvəl ölən və adı Yasin surəsində əbədiləşən adsız bir şəhid davamlı olaraq bizə bu mesajı verir: “Kaş qövmüm biləydi ki, Rəbbim məni niyə bağışladı və nəyə görə hörmət sahiblərindən etdi!” (Yasin, 36/27) Bu böyük bir şərəf, böyük bir əcr və mükafatdır. Bu ayə bir şəhidin, Allah yolunda ölən bir şəxsin canlılığını qoruduğunun, davamlı olaraq bizə mesaj çatdırmasının bir sübutudur. Qiyamətə qədər Yasin surəsini oxuyan hər bir şəxs bu mesajı görəcəkdir. Onlar zahirən ölüblər, toz-torpaq olublar, ad-sanları qalmayıb, harada dəfn olunduqları belə bəlli deyil. Ancaq dünyanın hər bir yerində canlarını Allah üçün fəda edən, Allahdan başqa ilah olmadığının şəhadətini canları ilə sübut edən, Allahın ölü deməyi qadağan etdiyi bu insanlar davamlı olaraq bizə mesaj verirlər.
Ali-İmran surəsində bu diriliyin mahiyyəti haqqında bir az daha geniş məlumat verilir: “(Müharibəyə getməyib Mədinədə evlərində) oturan və (müharibəyə getmiş) qardaşları haqqında: “Əgər onlar sözümüzə qulaq assaydılar, öldürülməzdilər”, - deyənlərə (Ya Rəsulum!) söylə: “Əgər doğru deyirsinizsə, onda (bacarın) ölümü özünüzdən uzaqlaşdırın!” Allah yolunda öldürülənləri (şəhid olanları) heç də ölü zənn etmə! Əsl həqiqətdə onlar diridirlər. Onlara Rəbbi yanında ruzi (cənnət ruzisi) əta olunur. Onlar Allahın Öz mərhəmətindən onlara bəxş etdiyi nemətə (şəhidlik rütbəsinə) sevinir, arxalarınca gəlib hələ özlərinə çatmamış (şəhidlik səadətinə hələ nail olmamış) kəslərin (axirətdə) heç bir qorxusu olmayacağına və onların qəm-qüssə görməyəcəklərinə görə şadlıq edirlər. Onlar Allahdan gələn nemət və mərhəmətə görə, həm də Allahın möminlərin mükafatını puça çıxarmayacağına görə sevincək olurlar” (Ali İmran, 3/168-171).
Canab Allah (c.c) onlara o qədər əcr və nemət verir ki, onlar bunlarla sevinib coşurlar. Arxalarından hələ onlara qovuşmayanlara da müjdələr verirlər. Davamlı olaraq şəhadətin, cənnətin yayını və mesajını Allahın (c.c) bildirməsi ilə bizə ötürürlər.

Şəhidləri Cənab Allah (c.c) bizə anladır…
Rəvayətə görə, “Allah yolunda öldürülənlərə (şəhid olanlara) “ölü” deməyin” ayəti Bədr müharibəsində öldürülmüş səhabələr haqqında enmişdir. Bunlar 6-sı mühacirlərdən, 8-i də ənsardan olmaq üzrə cəmi 14 nəfər idilər. Bu ayədə xəbər verilən şəhidlərin ölməzliyi yalnız Bədr şəhidləri haqqında deyil, Allah (c.c) yolunda can verən bütün şəhidlərə şamil etmək olar.
Bədr savaşından sonra Allah yolunda ölən şəxslər haqqında: “Filan şəxs öldü, dünya nemətləri, ləzzətləri onun üçün sona çatdı” deyirdilər. Bu sözlərdən sonra Cənab Allah (c.c) şəhidlərin bizlərin mahiyyətini dərk edə bilməyəcəyimiz bir şəkildə diri olduqlarını xəbər verən ayələri nazil etmişdir.

Xatirələrdə yad edilmək diri olmaq deməkdir?
Bəzi müfəssirlər şəhidlərin diri olma məsələsi barədə görüşlər ortaya qoymağa çalışmışlar. Misal üçün ayədə keçən “bəl əhyəun” (onlar diridirlər) ifadəsini, Allah (c.c) yolunda öldürülən insanın bu dünyada gözəl bir xatirə və bir iz qoyub getməsi, xatirələrdə, yaddaşlarda yaşaması kimi izah etmişlər. Düzdür, bir insanın öldükdən sonra arxasında buraxdığı gözəl bir xatirə, ya da bir nişanə dünyadakı davamı kimi başa düşülə bilər. Hətta bir ərəb şairi də belə demişdir:
Özünə ölümdən sonra bir xatirə burax;
İkinci bir həyatdır bu xatirələrdə yaşamaq…”
Bu minvalla ayədə bildirilən şəhidlərin ölməzliyini əsrlər boyu insanın ardından silinməyəcək gözəl xatirə və izlər buraxması, yaddaşlarda yaşaması kimi izah edən bəzi alimlər olmuşdur.
Normal bir şəkildə ölən şəxsin həyatla əlaqəsi kəsilir və bu səbəblə ona “ölü” deyilir. Ancaq Allah (c.c) yolunda şəhid olanlar, davamlı olaraq qeyb aləmində Allahın (c.c) sonsuz nemətlərindən istifadə edirlər. Bununla bərabər geridə qalan insanlar nəzdində də xeyirlə yad edilib xatırlanırlar. Şübhə yoxdur ki, bu məqamlar insanı Allah (c.c) yolunda mücadilə etməyə, haqqın səsini ucaltmağa, zülmə qarşı savaşmağa təşviq edən, insana mənəvi güc və motivasiya verən amillərdir.
Ancaq şəhidlərin ölməzliyini məhz xatirələrdə yaşamaq, arxada bir iz buraxmaq kimi izah etmək, bu haqda ən doğru və yekun bir görüş hesab etmək doğru deyil. Bir insan sadəcə olaraq ölümündən sonra xatirələrdə yaşamaq uğrunda öz canından keçməyə hazır hala gəlməsi, İslama görə, onu motivasiya edəcək əsas güc deyil. Burada daha güclü bir motivasiya, mənəvi güc və inamın olması lazımdır. Xatirələrdə yaşamaq uğruna canından keçən bir şəxsin, hədislərdən öyrəndiyimizə görə, Allah (c.c) qatında şəhid sayılmama ehtimalı da vardır.
Bir şəxs Həzrət Peyğəmbərimizin (s.ə.s) yanına gələrək, insanlardan bəzilərinin qənimət üçün, bəzilərinin şan-şöhrət və ad-san qazanmaq üçün, bəzilərinin də şücaətini və  qəhrəmanlığı göstərmək üçün savaşdığını, bunlardan hansının Allah (c.c) yolunda olduğunu soruşmuşdur. Həzrət Peyğəmbərimiz də cavab olaraq: “Kim Allahın (c.c) adının ucalması üçün savaşarsa, o Allah (c.c) yolunda olandır” buyurmuşdur (Buxari, Fədailul-Cihad, 28/262).

Saleh əməllərmi, yoxsa quru ad-sanmı?
Bəli, arxasında gözəl xatirə və bir iz buraxmaq, ölümündən sonra adının insanların dilində və yaddaşında yaşayacağı kimi motivasiyalar, insanı dünya həyatında bəzi xoş əməllərə təşviq edə bilər. Hətta bu kimi motivasiyalar uğruna insanlar müəyyən çətinliklərin öhdəsindən gələ bilərlər. Ancaq belə bir xəyali motivasiya, insan ruhundan ölüm acısını və yox olma hissinin verdiyi dəhşəti aradan qaldıra bilməz. Uca dinimiz İslamda insanın ölümündən sonra arxada buraxdığı gözəl bir xatirə ilə yad edilməsi və belə bir duyğuya əhəmiyyət verildiyi ilə bağlı hər hansı ayə və hədisə rast gəlmirik.
Bir hədisdə, insan öləndən sonra bütün əməl dəftəri bağlansa da, arxasında özü üçün dua edən salih bir övlad buraxan şəxsin, insanların faydalanacağı elmi əsər buraxan alimin, həmçinin köprü, məktəb, məscid və.s kimi insanların faydalanacağı bina və tikililər tikən insanın əməl dəftərinə vəfatından sonra da savabların yazılacağı xəbər verilmişdir (Müslim, Vasiyyet 14). Buradan anlamaq olar ki, İslama görə insanın ölümündən sonra da onu həyatın davamı mahiyyətində yaşadacaq olan amil, həyatda ikən işlədiyi saleh əməlləridir.
Ayədə şəhidlərin diri olmasının mahiyyətini anlamaqla bağlı: “Lakin siz bunu dərk etmirsiniz” (Bəqərə, 2/154) buyurulmuşdur. Halbuki, arxada gözəl xatirə və bir iz buraxmaq insanların anlaya bilmədikləri bir məsələ deyil. Deməli, şəhidlərin ölməzliyini “xatirələrdə yaşamaq” olaraq izah etmək, ayənin ümumi mənası ilə də üst-üstə düşmür.
Şəhid - haqq davası uğruna başını verən şəxs deməkdir. Şəhid - davasının və başqalarının dirilişi üçün canını fəda edən şəxs deməkdir. Buna görə də şəhid diridir. Şəhidlər ölülər kimi yuyulmazlar. Yuyulmaq, ölünün cəsədini təmizləmək deməkdir. Onlar onsuz da təmiz olduqlarına görə yuyulmur, şəhidlik libasları da kəfənləri olur. Yaşayarkən geydikləri libasları ölərkən də geyirlər. Çünki onlar öldükdən sonra da yaşayırlar.

Şəhid savabı alanlar…
Hərb meydanında yaralanan və bu aldığı yaraya görə sonradan həyatını dəyişən şəxslər də şəhiddirlər. Həmçinin bir müsəlman tərəfindən zülm edilərək öldürələn müsəlmana da şəhid deyilir. Yanaraq ölən, dənizdə boğularaq, həmçinin müalicəsi hələ tapılmamış bir xəstəlik səbəbilə ölənlərin şəhid olduğuna dair də hədislər vardır. Doğum əsnasında ölən hamilə müsəlman qadın və qarın ağrısından (bu qarın ağrısının o gün şəfası tapılmayan bir xəstəlik olduğunu anlayırıq) ölən şəxs də şəhid savabı alırlar. Bu sadalananlar hərb meydanında can verən şəhid kimi deyillər. Yəni patlarları kəfən yerinə keçmir, yuyulur, namazları qılınır və dəfn edilirlər. Allah qatında bunlar şəhid savabı alırlar.

İmtahan dünyası və şəhidlik
Belə bir sual ağıla gələ bilər… Allah (c.c) öz dinini özü nə üçün qorumurmu? Əlbəttə Cənab Allah (c.c) diləsə, kafirlərə qalib gələr. Hətta Cənab Allah (c.c) diləsəydi, heç kafirləri yaratmazdı. Həmçinin kafirlərin hamısını imana gətirməyə də Cənab Allahın güc və qüvvəti var. Ancaq bu zaman dünyada imtahan deyə bir şey qalmazdı. Halbuki, “Sizin bir qisminizi digərinizə sınaq vasitəsi etdik ki, görək dözə biləcəksinizmi?” (Furqan, 25/20) ayəsinə görə, insanlar bu dünyaya imtahan məqsədilə göndəriliblər.
Həzrət Peyğəmbərimiz (s.ə.s) bir hədisdə: “Qarışqa insanı dişləyəndə nə qədər acı duyarsa, bir insan şəhid olanda o qədər acı hiss edər” (Tirmizi, Fəzailul-Cihad/26) buyurmuşdur. Bu səbəblə şəhidlərin arxasıanca acımamalıyıq. Əslində acımaq lazımsa, elə öz halımıza acımalıyıq. Həmçinin şəhid olmaq əsas qayə deyil, mücadiləyə davam etmək əsas qayə olmalıdır.
 
Yazının davamını buradan oxuya bilərsiniz.
 
Nazim Mustafayev, Yeniavaz.com

loading...
Ölkədə bu tarix itlər üçün bayram elan edildi - MARAQLI
"Ağlımı itirirəm" deyib çılpaq poz verdi - FOTOLAR
Bir anda çökən istinad divarı qorxu dolu anlar yaşatdı - VİDEO
20 min kv.km ərazini işğaldan azad edən şəhidlərə 2 metr qəbir yeri tapılmadımı...?
"Kəlbəcərə getmək fikrindəyəm, cənnətmiş, bizsə hava almağa Alp dağlarına gedirdik..."
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Uşaq evində böyümüşəm, çox ac qalmışam, anamla bacım da aclıqdan ölüb” - İllərin sirri...
Maraqlı
"Həyat yoldaşım ailə həyatının ilk günündən bu günə qədər deyir ki, böyüsən boşayacam..."
Cəmiyyət
“Atamın arzusu Laçında yaşamaq, qocalmaq, nəvə-nəticə sahibi olmaq idi...”
Siyasət
"Paşinyan Əliyevdən xahiş edir ki, erkən seçkilərədək bunu gündəmə gətirməsin" - VİDEO
Cəmiyyət
“Mən o ağrıyla ölsəydim, qəbrim də çatlayardı...”

Yazar
İlham İsmayıl
Harada görsənib ki, 50 minlik bir etnik qrupa xüsusi status verilsin?
Ədalət Verdiyev
"Kəndin başının üstündə Şuşa qayaları “Domokl qılıncı” kimi asılıbsa, Daşaltıya hücum etmək nəyə lazım idi?
Sultan Laçın
“Laçın keçidinə nəzarət əlimizə keçsə, Xankəndindəki qurdlar quzuya dönəcək...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Nə qədər sevilsəm də insanların qərəzi bitmir, hələ də məni qəbul etməyənlər var..."
"Bəylər Eyyubovun və Ramil Usubovun Pirşağıdakı bağlarında pilləkən və qapı hazırlamışam"
"Mən müdir zad hərləmirəm, birinci və axırıncı dəfə olsun ki, mənimlə bu tonda danışırsan...”
"Bu peyvəndin həmin şəxslərə vurulması yolverilməzdir və..." - XƏBƏRDARLIQ
"Hər ilana görə Zooparka 70 manat cərimə ödənildi" - “Qaraca qız” filminin Xədicəsi...
Pərvindən yayılan porno videoya REAKSİYA - "Sənin nəslini "stroy"a düzəcəm..." + VİDEO
Bu yağlar kişidə seksual gücü artırır - Qarşı tərəfi ehtiraslandırmaq, cəlb etmək üçün...
Baydendən ilk tələb: "Əliyev və Ərdoğana qarşı sanksiya..." (VİDEO)
Zeynəblə oxumaqdan imtina etdi, yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi...
““KQB” zindanından  təmiz çıxmaq mümkün idimi?” – Etibar Məmmədov cavab verir
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2021
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247
X 1xbet
{literal} {/literal}