Xəbər lenti
24/01/2021 [22:11]:
"Simpsonlar" Harrisin seçiləcəyini öncədən görüb
24/01/2021 [22:09]:
Türkiyədə bu gün koronavirusdan 140 nəfər ölüb
24/01/2021 [22:00]:
İran xarici işlәr naziri Bakıya gəlib
24/01/2021 [21:54]:
Türkiyə hərbçiləri Suriyada terrorçuları zərərsizləşdirib
24/01/2021 [21:47]:
182 metrlik nəhəng baca 4 saniyəyə uçuruldu - MARAQLI... + VİDEO
24/01/2021 [21:40]:
Vətən Müharibəsi qəhrəmanından Ağstafanın icra hakimiyyəti başçısı haqqında İTTİHAM...
24/01/2021 [21:24]:
Müharibənin 10 noyabrda bitəcəyini bilən Emin sonuncu hücumda bu videonu çəkib- VİDEO
24/01/2021 [21:20]:
17 yaşlı yeniyetmə anasını boğaraq öldürdü - DƏHŞƏT... + FOTOLAR
24/01/2021 [21:19]:
Braziliyalı futbolçular və klub prezidenti təyyarə qəzasında həlak oldular
24/01/2021 [21:19]:
Daha bir əsgərimizin şəhid xəbəri gəldi - FOTO
24/01/2021 [20:59]:
Dünyaya ümid yeri olacaq peyvəndin narahatlıq yaradan nəticəsi ortaya çıxdı...
24/01/2021 [20:29]:
20 dollarlıq hesab üçün 1400 dollar bəxşiş verdi - MARAQLI
24/01/2021 [19:24]:
"Bir adam da sual vermir ki, qızın 27 yaşında iki ər yola salıb, heç ona pis baxan yoxdu..."
24/01/2021 [19:00]:
Qənirə Paşayeva bir qrup istedadlı gənc rəssam və heykəltaraşla görüşüb - FOTOLAR
24/01/2021 [18:51]:
"Məmur övladının xaricdə təhsil alması yasaqlanmalıdır" - Təhsil Günü həqiqətləri...
24/01/2021 [18:09]:
Kürdə suyun səviyyəsi yenidən azalıb
24/01/2021 [18:04]:
Füzulinin Aşağı Aybasanlı kəndindən videogörüntülər
24/01/2021 [18:02]:
Şamaxıda Quşçu palçıq vulkanı 3 hektar ərazini əhatə edib
24/01/2021 [17:45]:
Ayk Xaçikyan Qarabağda təxminən altı min erməni hərbçisinin öldüyünü deyir
24/01/2021 [17:38]:
Böyük bir heyət İstanbula gəlir - Beş ildən sonra...
24/01/2021 [17:36]:
BAKIDA DƏHŞƏT: Qadın özünü binadan atdı - ANBAAN VİDEO
24/01/2021 [17:27]:
“Dəmir Yumruq”
24/01/2021 [17:07]:
"Fənərbağça" Özilin transferi üçün pul toplamağa başladı
24/01/2021 [17:05]:
“ABŞ-ın aksiyalarla bağlı paylaşımları Rusiyanın daxili işlərinə qarışmaqdır”
24/01/2021 [17:04]:
“Etiraz aksiyalarına Putinə səs verənlərin sayından daha az adam çıxır”
24/01/2021 [16:56]:
Qubada karantin postundan saxlanılan şəxsin maşınından nərə balığı çıxdı - FOTO
24/01/2021 [16:55]:
Türkiyəyə koronavirus vaksinlərinin növbəti hissəsinin tədarükü başlanır
24/01/2021 [16:54]:
Gəncədə azyaşlı uşaq bağlı qapı arxasında qaldı
24/01/2021 [16:45]:
“Elməddin Cəfərovdan rol istədim, mənə dedi ki, borcun içində boğuluram...” - FOTOLAR
24/01/2021 [16:04]:
"Suyu başıma tökdü ki, yatmayım, amma su sifətimdən qana qarışıb aşağı gələndə içməyə başladım"
24/01/2021 [15:59]:
Rusiyada ŞOK: Polislər bu cür döyüldü... – VİDEO
24/01/2021 [15:52]:
Qənirə Paşayeva Xalq artistini 60 illik yubileyi münasibəti ilə təbrik edib
24/01/2021 [15:36]:
XİN: Fərman İsmayılovun nəşinin yanvarın 26-da Türkiyə üzərindən Azərbaycana yola salınması planlaşdırılır
24/01/2021 [15:24]:
Vətən müharibəsində şəhid olan tabor komandirinin nəşi tapılıb
24/01/2021 [15:22]:
"Bunları etsək, heç Türkiyənin Azərbaycanda hərbi bazasına da ehtiyac qalmayacaq..."
24/01/2021 [15:08]:
DİN Şəmkir polisi haqqında yayılan iddialara aydınlıq gətirdi
24/01/2021 [14:50]:
Bu günün STATİSTİKASI: 568 nəfər sağaldı
24/01/2021 [14:32]:
30 erməni hərbçinin meyiti qarşı tərəfə verilib
24/01/2021 [14:30]:
Kəlbəcər rayonunun Comərd kəndi - VİDEO
24/01/2021 [14:12]:
"Lavrovun “status”la bağlı dedikləri də bizim üçün bir “sos” siqnalı olmalıdır"
24/01/2021 [14:05]:
"“Azəriqaz”-ı SOCAR-dan ayırmağın zamanı yetişib" - Ekspertdən haqlı irad...
24/01/2021 [14:04]:
Türkiyəli nazir: Fərman İsmayılovun nəşinin olduğu gəmi Qabonun Gentil limanında lövbər salıb
24/01/2021 [14:00]:
"Türkiyənin hərbi bazası olsa, sabah hər hansı bir dövlət Azərbaycanı təhdid edə bilməz..."
24/01/2021 [13:58]:
"Rus xalqı acından ölürsə, canı cəhənnəmə..." - Zərdüşt Əlizadə
24/01/2021 [13:39]:
Düşmən daha 72 itkisini açıqladı
24/01/2021 [13:36]:
Almaniya ordusu Qarabağda baş verənləri təhlil edib hökuməti xəbərdar edir - "Döyüş qabiliyyətimiz aşağı düşüb"
24/01/2021 [13:31]:
Qazi və ailəsi sosial dəstəklə təmin olunur
24/01/2021 [13:31]:
Rusiyanın Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki bazaları haralardadır?..-FOTOLAR
24/01/2021 [13:12]:
Portuqaliyada prezident seçkiləri keçirilir
24/01/2021 [13:09]:
Yunis Hüseynov istefa verib
24/01/2021 [13:08]:
Yerevanda Paşinyan əleyhinə aksiya keçirilir - VİDEO
24/01/2021 [13:04]:
Mingəçevirdə karantin qaydalarını pozan hazırlıq mərkəzi aşkar edildi
24/01/2021 [12:50]:
“Ermənilər 20 müəllim, 10 şagirdimizi öldürüblər“ - Nazir
24/01/2021 [12:47]:
Ermənilər Zəngilanda qədim çinar meşələrini məhv edib - “ZƏFƏRİN İZİ İLƏ” - FOTOSESSİYA
24/01/2021 [12:36]:
“Azərbaycanlı mühəndisin nəşini ölkəsinə göndərəcəyik”
24/01/2021 [12:32]:
Sabah hava necə olacaq?
24/01/2021 [12:27]:
Ermənistanda COVİD-19-dan ölənlərin sayı 3039 nəfərə çatıb
24/01/2021 [12:26]:
Mingəçevirdə karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkar edilib
24/01/2021 [12:24]:
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 69 mini ötüb
24/01/2021 [12:23]:
Azərbaycanda istixana sahiblərinə qazdan istifadəyə görə ödənişdə güzəşt tətbiq olunacaq
24/01/2021 [12:20]:
İranın Xarici İşlər naziri bu gün Bakıya gəlir - NAZİRLİKDƏN AÇIQLAMA
24/01/2021 [12:17]:
Qardaşlığın “Dostluğ”u...
24/01/2021 [12:16]:
Fransada işsizlik əleyhinə aksiya: Minlərlə insan Emmanuel Makron hökumətinə etiraz etdi - VİDEO
24/01/2021 [11:38]:
Türkiyədə zəlzələ olub
24/01/2021 [11:37]:
Gecələr tez-tez oyanmaq təhlükəli xəstəliyin əlaməti ola bilər
24/01/2021 [11:36]:
Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndi - VİDEO
24/01/2021 [11:34]:
Hücuma məruz qalan “Motsart”ın 4-cü kapitanı: “Yaralanmışam, “kor kimi” mənə verilən istiqamətdə gedirəm”
24/01/2021 [11:16]:
ABŞ sakini peyvənddən bir neçə saat sonra öldü
24/01/2021 [11:12]:
"Ölkənin şərqində qaz kəmərinə terror hücumu edilib" - Maduro
24/01/2021 [10:46]:
Qənirə Paşayeva Milli Qəhrəman Samir Xasıyevin anası ilə görüşüb
24/01/2021 [10:43]:
ABŞ Yaponiyanın Çinlə mübahisəli adasını qoruyacaq - Pentaqon rəhbəri
24/01/2021 [10:40]:
Gömrük Akademiyasının yaranmasının 9 ili tamam olur
24/01/2021 [10:34]:
Rusiyada gərginlik artacaq: Navalnı bəhanədir
24/01/2021 [10:23]:
Dastin Porye Konor Makqreqoru nokauta saldı
24/01/2021 [10:20]:
Kunq-fu fəndi ilə küçə itlərini dəf etdi - VİDEO
24/01/2021 [10:18]:
Peyvənddən nə qədər sonra hamilə qalmaq olar?
24/01/2021 [10:11]:
Şamaxıda Quşçu vulkanı püskürüb
24/01/2021 [10:08]:
Bakıda piyadanı avtomobil vuraraq ağır yaraladı
24/01/2021 [10:07]:
ÜST dünyada koronavirusla bağlı statistikanı açıqladı
24/01/2021 [08:30]:
Türkiyə dəniz quldurlarının qaçırdığı dənizçilərin xilası üçün hərəkətə keçdi...
Bütün arxiv bir sırada
30/11/2020 [11:07] - Siyasət - ( 2185 dəfə baxılıb)

Co Bayden: “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır, biz oyuna qayıdırıq”



Noyabrın 3-də keçirilmiş prezident seçkilərinin qalibi Cozef Robinett (Co) Bayden bütün dünyaya səslənərək Birləşmiş Ştatların ikinci dünya müharibəsindən sonra oynadığı ənənəvi missiyasını yenidən üzərinə götürəcəyinin anonsunu verdi. Bu missiya dünya düzəninə yön verməkdən ibarətdir.

İkinci dünya müharibəsinin əsas siyasi nəticələrindən biri dünyada iki fövqəldövlət, Sovet İttifaqı və Amerika Birləşmiş Ştatlarının yaranması oldu. İkinci dünya müharibəsinin sonunda kommunist ideologiyasını və sosialist sistemini Avropanın dərinliklərinə və Asiyanın ucaqlarına kimi yayan Moskva kommunist inqilabını bütün dünyaya ixrac etməklə dünya fatehliyi iddiasını daha israrla ön plana çıxardı. “Bütün ölkələrin proletarları birləşin”tezisi ilə hərəkət edən Sovet İttifaqı Moskvadan idarə olunacaq fəhlə-kəndli dövlətləri vasitəsilə dünyanın tək sahibi olmağı hədəfləyirdi.

İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində ABŞ 1937-1938-ci illərin iqtisadi böhranın nəticələrini hələ də tam şəkildə aradan qaldıra bilməmişdi və təcridçilik siyasəti yürüdürdü. Buna görə də ikinci dünya müharibəsi başlayan zaman ABŞ 174 min nəfərlik ordusu ilə hərbi gücünə görə hətta Portuqaliyadan geri qalırdı. Ağ evin sahibi isə müharibə əleyhinə şüarlarla hakimiyyətə gələn Franklin Delano Ruzvelt idi. Sovet diktatoru Stalin 1934-cü ildə Ruzvelti kapitalist ölkələrinin liderləri arasında ən güclü fiqur adlandıraraq ABŞ prezidentini təşəbbüskar, cəsarətli və qətiyyəti şəxsiyyət kimi xarakterizə etmişdi.

Ruzvelt 1940-cı ildə Almaniyanın Fransaya hücumundan sonra Konqresə dünyanın ən güclü hərbi-sənaye kompleksinin yaradılması layihəsini təqdim etdi. Bu layihənin qəbulu və həyata keçirilməsi nəticəsində artıq 1943-cü ildə ABŞ-ın hərbi sənayesi 1939-cu illə müqayisədə 2.5 dəfə daha çox məhsul istehsal edirdi.

İkinci dünya müharibəsi ərəfsində ciddi hərbi gücə malik olmayan ABŞ ordusu hərbin bitdiyi gün dünyada nüvə silahına malik yeganə ordu idi. Bu ordunun ən böyük gücü isə hərbi dəniz donanması idi. Soyuq müharibə illərində bu donanma ABŞ-ın dünya liderliyini təmin edəcək əsas amillərdən birinə çeviləcəkdi.

İkinci dünya müharibəsindən fövqəldövlət olaraq çıxan ABŞ-ın dünya liderliyinə gedən yolu dünya ticarətinə və ticarət yollarına nəzarət üzərində qurulmuşdu. Bəşəriyyətin bütün tarixi boyu yaratdığı ən mükkəməl münasibət mexanizmi olan ticarətin fəhlə sinifinin birliyi üzərində qurulan ideologiyaya qalib gələcəyini isə proqnozlaşdırmaq olardı. ABŞ-ın qarşısında isə yalnız ticarətə və ticarət yollarına nəzarət etmək vəzifəsi dayanırdı. Bu vəzifəni təmin etməklə ABŞ iki sistem arasında mübarizənin taleyini həll etdi.

İkinci dünya müharibəsinin siyasi nəticələrindən biri də ABŞ dollarının qızılı əvəz edərək dünyanın yığım valyutasına çevrilməsi idi. Ən güclü hərbi donanma və dünyanın yığım valyutasına malik olmaq ABŞ-a dünya ticarətini və ticarət yollarını nəzarət almaq imkanı verdi. Bu üstünlük isə iki fövqəldövlətin dünya liderliyi uğrunda mübarizəsinin ABŞ-ın qələbəsi ilə nəticələnməsi, sosialist sisteminin dağılması və bir qütblü dünya düzənin yaranması ilə sona çatdı.

Burada Zbiqnev Bjezinskinin ideyalarının çox böyük rol oynadığını qeyd etməsək ədalətsizlik olar. Kommunizmi yaymaqla Sovet İttifaqının geniş çoğrafiyaları nəzarət altına almaq siyasətinin qarşısının alınması, ABŞ-ın dünya liderliyinin məhz Avrasiya üzərindəki təsir imkanından asılı olacağı ilə bağlı düşüncəsini Vaşinqtonun xarici siyasətinin təməl prinsipinə çevirən “Davakar” ləqəbli Zbiqnev Bjezinskinin ideyaları Birləşmiş Ştatların soyuq müharibədən qalib çıxmasında önəmli rol oynayıb. Trampın hakimiyyət illəri istisna olmaqla Bjezinskinin ideyaları son 45 ildə Vaşinqtonun xarici siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyən edib.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya dünyanın ikinci ən böyük hərbi gücü olaraq qalsa da, Moskvanın yeni cəlbedici ideya ilə çıxış edə bilməməsi, eləcə də cəlbedici iqtisadi tərəfdaş olmaması Kremlə yeni iki qütblü dünya düzəni yaratmağa imkan vermədi.

Sovet İttifaqının dağılmasından ötən 25 il birqütblü dünya düzəni şəraitində keçdi. Donald Trampın hakimiyyətə gəlişindən sonra Vaşinqtonun təcridçilik siyasətinə qayıtması birqütblü dünya düzənin zədələdi. ABŞ-ın mükkəməl dövlət mexanizmi Donald Trampın təcridçilik siysətinin təsirlərini azaltsa da, qarşısını tamamilə ala bilmədi. Bu xüsusilə xarici siyasətdə öz təsirlərini göstərdi. Trampın ticarət müharibələri ABŞ-ın dünya liderliyini təmin edən ticarət əlaqələrini zədələdi. Ticarət əlaqələrinin zədələnməi öz təsirini siyasi, iqtisadi və hərbi əlaəqlərdə də göstərdi. Buna görə də, ABŞ-ın yeni prezidenti Co Bayden Amerikanın missiyasını davam etdirəcəyini rəsmən açıqlamaq zərurəti hiss edərək, “Əcnəbi liderlərə səslənirəm, Amerika qayıdır. Biz oyuna qayıdırıq” bəyanatını yaydı.

( I yazı)

P.S. Co Baydenin ABŞ-ın öz tarixi missiyasını hansı komanda ilə və necə həyata keçirəcəyi, bunun dünya düzənində, xüsusilə ölkəmizin yerləşdiyi bölgədə hansı təsirlər doğuracağı ilə bağlı məqamlara növbəti yazıda aydınlıq gətirməyə çalışacağam.

Xəqani Cəfərli, politoloq

loading...
17 yaşlı yeniyetmə anasını boğaraq öldürdü - DƏHŞƏT... + FOTOLAR
20 dollarlıq hesab üçün 1400 dollar bəxşiş verdi - MARAQLI
Bu yağlar kişidə seksual gücü artırır - Qarşı tərəfi ehtiraslandırmaq, cəlb etmək üçün...
"Bu peyvəndin həmin şəxslərə vurulması yolverilməzdir və..." - XƏBƏRDARLIQ
Maskasız deputat parlamenti bir-birinə vurdu VİDEO
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Dünyaya ümid yeri olacaq peyvəndin narahatlıq yaradan nəticəsi ortaya çıxdı...
Cəmiyyət
"Bir adam da sual vermir ki, qızın 27 yaşında iki ər yola salıb, heç ona pis baxan yoxdu..."
Cəmiyyət
"“Azəriqaz”-ı SOCAR-dan ayırmağın zamanı yetişib" - Ekspertdən haqlı irad...
Maraqlı
"Əsəblərim pozulmuşdu, həkimə getmədim, dərman içmədim, məni bu pişiklər sağaltdı..."
Cəmiyyət
"Bir filmə Bakıdan Sumqayıta qədər lent lazım olurdu..." - 150-dən çox filmin səs rejissoru

Yazar
İlham İsmayıl
“Kişi evin, sərhəd də dövlətin çəpəridir...”
Elgün MƏNSİMOV
İdeal olmaq üçün deyil, normal olmaq üçün səylərimizi əsirgəməməliyik...
Seymur Verdizadə
İnsanlar vaksinə deyil, Oqtay Şirəliyevə inanmır...
Həftənin ən çox oxunanları
"Təyyarəyə, yaxşı kı, bomba yüklənməmişdi, yoxsa Sumqayıta bomba da ata bilərdim..."
"Moskvada ermənilər restorana getməyə utanırlar ki, azərbaycanlılarla rastlaşmasınlar"
"Bakıda qətlə yetirilən günahsız insanların ruhları qarşısında baş əyirəm" - Paşinyan
"Bəylər Eyyubovun və Ramil Usubovun Pirşağıdakı bağlarında pilləkən və qapı hazırlamışam"
Ermənilər Kəlbəcərdə Azərbaycan maşınlarının yolunu bağladı- Əraziyə ordu yeridildi...-VİDEO
“Nazir rusların davranışına əsəbiləşdi:  “Belə iş olar, öz torpağımızda bizə qadağa qoyurlar”
Pərvindən yayılan porno videoya REAKSİYA - "Sənin nəslini "stroy"a düzəcəm..." + VİDEO
"Oqtay Şirəliyevə vurulan iynənin ucu dəyişdirilib yarısı da mənə vurulsaydı..." - FOTOLAR
Baydendən ilk tələb: "Əliyev və Ərdoğana qarşı sanksiya..." (VİDEO)
"O, dünyasını dəyişəndən nişan üzüyümü bir dəfə də olsun barmağımdan çıxarmamışam"
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2021
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247
X 1xbet
{literal} {/literal}