“Kəlbəcərdə qızıl tapılanda Ermənistan hökumət sədrinə dedim ki, bura Azərbaycana aiddir”
Oxunub: 12347
30 Nov 2020 | 21:20
“Kəlbəcərdə qızıl tapılanda Ermənistan hökumət sədrinə dedim ki, bura Azərbaycana aiddir”
Kəlbəcər işğaldan azad olunduqdan sonra işğalçı Ermənistanla sərhəddə yaxın ərazidə yerləşən Söyüdlü(Zod) qızıl yatağı məsələsi yenidən aktuallaşıb. İlk günlər bu mövzuda  Azərbaycan və erməni hərbçiləri arasında mübahisələr yaranıb. Lakin Azərbaycan Respublikasının müvafiq hökumət qurumları qızıl yatağı ilə bağlı araşdırmalara başladığını bəyan edib. İnşallah, yaxın müddətdə məsələ ədalətlə, yəni Azərbaycanın xeyrinə olaraq tam həllini tapar... 

Moderator.az da bəhs edilən mövzuda özəl araşdırmalara başlayıb.
 
Atası Talıb Musayev 1920-1930-cu illərdən bəri Qərbi Azərbaycanda, o cümlədən Göyçə mahalında, Basarkeçərdə müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, Ermənistan SSR Ali Sovetinin sədr müavini postunadək yüksəlmiş sabiq deputat Maksim Musayev bu araşdırmamızda bizə böyük dəstək verdi. O, mərhum atasının öz xatirələrindən də danışdığı “Ermənilər və faciələrimiz” adlı kitabında əsas hissəsi Kəlbəcər ərazisinə düşən Zod qızıl yatağının aşkar edilməsi, istismarı və s. haqda geniş məlumat olduğunu qeyd edərək həmin materialı bizə təqdim edib.

Aktuallığını nəzərə alaraq sözügedən kitabdan bəhs olunan parçaları qısa ixtisarla nəzərinizə çatdırırıq: 


“...XX əsrin əvvəllərində yeni qurulan əslində Rusiya imperiyasının varisi qədim diyarımız Göyçənin sinəsinə daha bir qılınc çəkdi. Zod qızıl mədənini yarıya bölüb qərb hissəsinin ermənilər bəxş etdi. Elə indiki kimi o vaxt da xalqımızın haqlı etirazlarına məhəpl qoyan olmadı. O dövrdə biz bilməsək də, rus və erməni geoloqların  burada qızıl mədənlərinin olması barədə məlumatları vardı. Hələ VII-VIII əsrlərdə oğuzlar həmin mədənlərdən qızıl çıxarmışlar...

Yaxşı yadımdadır 1950-ci il sentyabrın sonları idi. O vaxt mən Basarkeçər partiya komitəsinin 1-ci katibi idim.  Gecə saat 2 radələrində  tanımadığım Sahakyan familiyalı bir erməni zəng vurub Tiflisdəki Zaqafqaziya axtarış briqadasından olduğunu bildirdi və ciddi-cəhdlə xahiş etdi ki, onları qəbul edim. Mən onları yalnız səhər qəbul edəcəyimi bildirib dəstəyi yerə qoydum. Dərhal təkrar zəng vurub gec də olsa, onları qəbul etməyimdə israr etdilər. Belə olduqda onlara milis idarəsinə gedib rəis ilə birlikdə iş yerimə - raykoma gəlmələrini məsləhət bildim. Milis rəisinə də zəng edib onların şəxsiyyətini dəqiqlıəşdirməyi tapşırdım. Elə də oldu...

Həmin gecə kabinetdə görüşdük. Onlar öz vəsiqələrini təqdim etdilər. Dedilər ki, hələ 5 il əvvəl Mirbəşir(indiki Tərtər) rayonunun Tərtər çayında  qum içərisində qızıl nişanələri tapmışıq. Bu 5 ildə Mirbəşirdən başlayaraq İstisuya qədər dərə, təpə, bulaq və çaylarda axtarışlar aparmışıq. Lakin istənilən nəticəni əldə edə bilmirdik. Bu il isə yenidən işə girişdik. Mirbəşirdə, Kəlbəcərdə, İstisuda, Çaykənddə axtarışlar apardıq, yenə əliboş qaldıq. Ümidimiz qalmadığından qısa yolla İstisudan Basarkeçərə keçib oradan da Tiflisə getməyi qərarlaşdırdıq. Yolda Söyüdlü yaylağı adalarına yurd yerində oturub çörək yeyən zaman bulaq suyunun axdığı hamar daş üzərindəki xırda-xırda çatlar içərisində qızıl qırıntıları götürdük. Həmin daşlardan 6 ədəd qızıl qırıntısı çıxardıq. Təxminən müəyyən etdik ki, qızılın mənbəyi həmin bulağın çıxdığı Dəvədamı adlanan təpədədir. Elə buna görə də gecənin bu vaxtı sizə müraciət etdik. Xahişimiz budur ki, səhər bizə fəhlə, nəqliyyat və digər lazım olan əşyalar verəsiniz...

Onların tələbləri səhər tezdən ödənildi. 4 gün qazıntı işləri aparıldı. Nəticədə aydın oldu ki, təxminən 7-8 əsr əvvəl buradan qızıl çıxarmışlar. Qazıntı zamanı  2,5-3 metr dərinlikdə kirkirə, taxıl və yaxud qum üyütmək üçün əl dəyirmanı, kirəmit qızıl parıltıları ilə zəngin olan daş parçaları tapıldı. 4-cü gün mən özüm də oraya getdim. Axtarış gücləndirildi və bu barədə Ermənistan hökumətinə məlumat verildi. Hökumətin sədri Sahak Karapetyan, onun müavini, ixtisasca geoloq Suren Movsesyan və başqaları təcili olaraq Basarkeçərə gəldilər. Qazıntı olan yerlərə getdik. Onlar tam əmin oldular ki, burada böyük perspektivi olan qızıl mədənləri mövcuddur. Özlərinin görəcəkləri tədbirlərdən danışdılar. Mənə də müvafuq tapşırıqalr verdilər. Lakin istər qazıntı aparılan yer, istərsə də qızıl  çıxmasına güman gələn yerlərin çox hissəsi Azərbaycan ərazisinə düşürdü. Mən bu barədə Karapetyana məlumat verdim. O isə belə cavab verdi:

“Birincisi, qızıl məsələsi yalnız Moskvanın səlahiyyətinə aiddir. İkincusi də Teymur Quliyevlə (Azərbaycan SSR Nazirlər Şurasının sədri (1946-1953; 1953-1954)-S.L.) özüm danışaram. Anastas Mikoyanla da məsləhətləşərəm və ondan xahiş edərəm ki, mədənin istismara verilməsində bizə yaxından köməklik etsin. Sən rayondan asılı işlərlə ciddi məşğul ol. Fəhlə qüvvəsi, nəqliyyat,ərzaq və digər təxirəsalınmaz məsələləri həll et”... 

Axtarış işləri gündən-günə genişləndirildi. İki respublikanın tam sərhədində yeməkxana, anbar, yataqxana tikintisinə başlanıldı...”

(Davamı var).

“Ermənilər və faciələrimiz”. T.Musayev. Bakı-2008. Səh.222-223.

Təqdim etdi: Sultan Laçın

Oxşar xəbərlər
20:57, Bu gün
Kəmaləddin Heydərov xanım polkovnik-leytenanta VƏZİFƏ VERDİ
20:50, Bu gün
Naxçıvanda fantastik yeyinti işi: "İki milyon manatı baş nazir Səbuhi Məmmədova vermişəm"
20:49, Bu gün
Hakan Fidan Antoni Blinkenlə görüşüb
20:47, Bu gün
İranda prezident seçkisi ilə bağlı qeydiyyatdan keçən namizədlərin sayı AÇIQLANDI
20:43, Bu gün
Gürcüstan QHT-ləri “xarici agentlər haqqında” qanunla bağlı iddia qaldırmağa hazırlaşır
20:37, Bu gün
Moskva Kiyevlə birbaşa sülh danışıqlarına hazırdır, amma bir şərtlə...
20:12, Bu gün
İsrail Mərkəzi Bankı: Qəzzada qarşıdurma ölkəyə 67 milyard dollara başa gələcək
20:11, Bu gün
İngiltərə Premyer Liqa klubu baş məşqçisi ilə müqavilə müddətini uzadıb
19:54, Bu gün
Kanadanın General-Qubernatoru: Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyi COP29 tədbirini səbirsizliklə gözləyirik
19:44, Bu gün
Liviya Dövləti Prezident Şurasının Sədri Azərbaycan liderini təbrik edib
19:40, Bu gün
Gürcüstan parlamenti Seçki Məcəlləsinə dəyişiklikləri təsdiqləyib
19:38, Bu gün
KİV: NATO Ukraynaya illik yardımı ikiqat artırmaq istəyir
19:22, Bu gün
"Tik-Tok"da xanımların fotolarını yayan şəxsi polis saxlayıb - FOTO
19:18, Bu gün
Türkiyənin əmək və sosial müdafiə naziri 1 saylı DOST Mərkəzində olub
19:17, Bu gün
Seneqal Prezidenti Azərbaycan liderini təbrik edib
19:07, Bu gün
Qətər Əmiri Prezident İlham Əliyevə təbrik ünvanlayıb
18:28, Bu gün
BDU-da tanınmış alim, şair, professor Mahirə Nağıqızı ilə görüş keçirilib - FOTOLAR
18:22, Bu gün
Pakistan Baş naziri Ceyhun Bayramovu qəbul edib
18:20, Bu gün
Finlandiya Prezidenti Azərbaycan dövlət başçısına zəng edib, COP29-da iştirakını təsdiqləyib
18:16, Bu gün
Bakıda təhlükə saçan lüks avtomobilin sürücüsü ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
18:08, Bu gün
Dilarə və Samirə bu klipə görə dava etmişdi - FOTO/VİDEO
18:00, Bu gün
Sumqayıtda "BMW" sürücüsü həbs olundu - FOTO/VİDEO
17:55, Bu gün
“Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili”nə həsr olunmuş inklüziv sərgi təşkil olunub - FOTO
17:50, Bu gün
“Əliyevin Fransanı parçalamasına nə qədər imkan veriləcək”, deyənlər..." - Zahid Oruc
17:49, Bu gün
Erməni nəşri Hülusi Kılıçın Paşinyanı təriflədiyini vurğuladı...
17:45, Bu gün
“Berqa” uşaqlar üçün bol əyləncəli konsert təşkil edəcək
17:40, Bu gün
Kamran Əliyev Qazaxıstanın Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Agentliyinin sədrini qəbul etdi - FOTO
17:35, Bu gün
"İsrailin hərəkətləri bütün dünya üçün təhlükə törədir" - Ərdoğan
17:30, Bu gün
COP29 kiçik ada dövlətlərini dəstəkləməyə davam edəcək - FOTO
17:25, Bu gün
Əli Əsədov Vedat İşıqhanla görüşdü
17:20, Bu gün
Bakı və İrəvan yenidən sülh masasına oturur - Son qərar belədir
17:15, Bu gün
14 ölkədən QHT-lər Azərbaycanın COP29 fəaliyyətini alqışlayan bəyanat yayıb
17:10, Bu gün
“Kitabi-Dədə Qorqud” və qeyri-səlis məntiq” kitabı - Türkiyədə!
17:05, Bu gün
İlham Əliyevdən Ermənistana tarixi çağırış: “Etiraf edin və üzr istəyin!”
17:00, Bu gün
Taksi sürücülərinin hazırlığını DİM qiymətləndirəcək
16:55, Bu gün
18 yaşlı Lamiyə yaşlı qonşu kişiyə qoşulub qaçdı - FOTO
16:50, Bu gün
Nazir Fariz Şirinova yüksək vəzifə verdi
16:48, Bu gün
"Hər şey plan üzrə gedir: ABŞ-ın Rafahdakı əməliyyatla bağlı İsrailə iradları yoxdur" - Kirbi
16:45, Bu gün
"Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh pəncərəsi imkanı əldən buraxılmamalıdır" - Ərdoğan
16:40, Bu gün
Vyetnama səfəri çərçivəsində iş adamlarımız əməkdaşlığa dair bir sıra sənədlər imzalayıblar - FOTO
16:35, Bu gün
Muxtar Babayev Barbadosun kənd təsərrüfatı naziri ilə görüşdü - FOTO
16:30, Bu gün
BDU tələbələri narkomaniyanın mənfi təsirləri barədə maarifləndirilib - FOTO
16:25, Bu gün
Əli Əsədov Ulyanovsk vilayətinin qubernatoru ilə görüşdü
16:20, Bu gün
Bu məktəblərin boş qalan yerlərinə sərbəst qəbul aparılacaq - SİYAHI
16:15, Bu gün
İşsiz valideynlər alimenti necə ödəyə bilərlər? - VİDEO
16:10, Bu gün
Türkiyə nümayəndə heyəti Fəxri və Şəhidlər xiyabanlarını ziyarət edib - FOTO
16:05, Bu gün
Güclü külək əsəcək, sulu qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ
16:00, Bu gün
Prezident “Media haqqında” qanuna dəyişiklikləri TƏSDİQ ETDİ
15:56, Bu gün
Doğum günündə gözlərini itirən qazi: “Bu tarix mənim üçün qürurvericidir”
15:52, Bu gün
Azərbaycanın güləş hakimi Paris Yay Olimpiya Oyunlarına təyinat alıb
15:48, Bu gün
Müharibə veteranları üçün YENİ GÜZƏŞT
15:45, Bu gün
Fərid Mehralızadə saxlanıb? - DİN-dən açıqlama
15:42, Bu gün
Şəhid ailələri özəl universitetlərdə pulsuz oxuyacaq
15:40, Bu gün
Avropa Parlamentində yeni korrupsiya qalmaqalı - Xilas üçün “Change” formulu - TƏHLİL
15:35, Bu gün
"Sənin üçün ölürəm deyir, sabah isə başqasının..." - VİDEO
15:31, Bu gün
Şabranda yeniyetmə dördüncü mərtəbədən yıxıldı
15:30, Bu gün
Ceyhun Bayramov Pakistan Senatının sədri ilə COP29-a hazırlığı müzakirə edib - FOTO
15:25, Bu gün
Londonun nüfuzlu qəzeti iki əsrdən sonra gündəlik nəşri dayandırır
15:20, Bu gün
Hidayət Heydərov cüdoçuların reytinqində liderliyi ələ keçirdi
15:15, Bu gün
Natalya Plaksiyenko-Butırskaya: "İndi iddiasına rəğmən, Fransanı qlobal oyunçu adlandırmaq çətindir" - MÜSAHİBƏ
15:10, Bu gün
"ABŞ Qərb silahı ilə Rusiyaya zərbələr endirilməsi məsələsində mövqeyini dəyişə bilər" - "The New York Times"
15:05, Bu gün
Ötən il BDU-nun 3200 tələbəsi karyera quruculuğuna dair təlimlərə cəlb olunub
15:00, Bu gün
Azərbaycan və Türkiyə arasında əmək və sosial müdafiə sahəsində əməkdaşlıq üzrə iclas keçirilib - FOTO
14:56, Bu gün
Erməni qız sərhədçilərimizin görüntüsünü paylaşdı, bunları yazdı - FOTO
14:51, Bu gün
Nazarbayev İlham Əliyevi təbrik etdi
14:45, Bu gün
Lalə Şövkət deputatlığa namizəd olacaq? - Oğlu danışdı
14:41, Bu gün
Şahzadə Keyt Middltonun sağlamlıq durumu məlum olub
14:40, Bu gün
Ermənilərin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sensasiyalı iddiası: Sentyabrda nə olacaq?
14:39, Bu gün
Fundamental dilçilik əsəri
14:35, Bu gün
Azərbaycan Xorvatiyanı təbrik etdi
14:30, Bu gün
Namiq Məna Xalq artistinə ev hədiyyə edib?
14:25, Bu gün
Moldova prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi
14:20, Bu gün
20 ildən sonra Azərbaycan dilinin yeni orfoepiya lüğəti hazırlanır
14:15, Bu gün
Şuşaya qayıdan sakinlərə mənzillərinin açarları təqdim edildi - YENİLƏNİB + FOTO
14:10, Bu gün
Qonşu kişi ilə evində içki məclisi qurdu, arvadı haqda elə sözlər eşitdi ki... – ŞOK TƏFƏRRÜAT
14:05, Bu gün
Sumqayıtda qanunsuz hasarlamanın qarşısı alındı - VİDEO
14:00, Bu gün
Zəngilanın iki qəsəbəsinin layihələndirilməsinə başlanıldı
13:57, Bu gün
Murovdağ tunelinin və yeni SES-in son vəziyyəti - VİDEO
13:53, Bu gün
Lalə Şövkət siyasətə qayıdır? - Hərəkat yaradıldı
13:50, Bu gün
AFFA “Neftçi” və “Sabah”ı cərimələdi
13:46, Bu gün
Ölmüş heyvan ətini satmaq istədi, cəzalandırıldı - FOTO
13:42, Bu gün
Sabah bəzi yerlərdə 36 dərəcə isti olacaq
13:38, Bu gün
Şirkət rəhbəri “iynə olub, yoxa çıxan” “Mersedes”çün nazirdən kömək istədi
13:34, Bu gün
“Azərlotereya” 2023-cü il üçün 63.2 milyon vergi ödəyib
13:30, Bu gün
"Cığır" romanı Türkiyə türkcəsində ikinci dəfə çap edilib
13:25, Bu gün
Artezian quyularının naqillərini oğurlayan şəxslər saxlanıldılar - FOTO/VİDEO
13:20, Bu gün
Bakıda I sinfə qəbulla bağlı 30 mindən çox sorğu yerləşdirilib
13:15, Bu gün
Əlikramın müğənni oğlu: "Yaxşı ki, dayılarıma oxşamamışam" - VİDEO
13:10, Bu gün
Tofiq Zülfüqarovun Milli Məclisin deputatı olmaq arzusu yoxdur ki?..
13:08, Bu gün
12 müdafiə mövqeyi Azərbaycana təhvil verilir: Dərələyəz istiqamətində... - Polkovnik açıqladı
13:05, Bu gün
UNEC-də tələbələrin yaşıl iqtisadiyyata həsr olunan beynəlxalq konfransı keçirilib - FOTO
13:00, Bu gün
MM-dən Niderland Parlamenti Nümayəndələr Palatasının qətnaməsinə REAKSİYA
12:56, Bu gün
Cəsarət Valehova vəzifə verildi
12:52, Bu gün
11 yaşlı məktəbli itkin düşüb - FOTO
12:48, Bu gün
Xocalıya ilk qayıdan sakin: "Dörd nəfərlə çıxmışdıq, on nəfərlə geri dönmüşük"
12:44, Bu gün
Naxçıvanda 17 yaşlı qızı öldürən şəxsə hökm oxundu
12:40, Bu gün
BDU-da “Tarixi torpağımız Qərbi Azərbaycanın maddi-mənəvi irsi” adlı tədbir keçirilib - FOTO
12:36, Bu gün
Milli Xalça Muzeyinə direktor təyin olundu
12:32, Bu gün
Xalq artisti: “Ayıbdır, qız-gəlin baxır”
12:28, Bu gün
Azərbaycanda universitet üçün bina tikiləcək
GÜNLÜK
10:09, Bu gün
Yayda nələr baş verəcək? “Məzuniyyətlər ləğv edilir, Bakıdan çıxış qadağan olunur” – ŞOK İDDİA
29 May 2024 | 22:26
Azərbaycanda İcra hakimiyyətində müəmma: Başçının adı və imzası var, amma özü xəbərsizdir
29 May 2024 | 21:49
"Rusiya on minlərlə ukraynalı uşağı deportasiya etməyə hazırlaşır" - ISW
29 May 2024 | 21:54
“Bu, Türkiyənin Şuşada konsulluq açmasından tez ola bilməz”
29 May 2024 | 23:29
“Xaricdəki bloqerlər azərbaycanlı məmurları şantaj edib 500 min avro alıblar”
29 May 2024 | 21:47
"Haber Global" Azərbaycana qaytarılan dörd kənddən yeni görüntülər yayımladı - VİDEO
29 May 2024 | 21:27
“Qısa zamanda belə gözəl şəhərlərin inşa edilməsi bizim ən böyük uğurumuzdur” -VİDEO
29 May 2024 | 21:25
Ölkə ərazisində qeyri-sabit hava şəraitinin taxıl sahələrinə vurduğu ziyan açıqlanıb
29 May 2024 | 23:23
Kənd toyuğunun qiyməti QALXDI
29 May 2024 | 23:25
Məktəblərdə cinsi tərbiyə dərsi tədris ediləcək?
HƏFTƏLİK
23 May 2024 | 23:26
Araq içənlərin DİQQƏTİNƏ
24 May 2024 | 06:36
Müəllimə şagirdi ilə cinsi əlaqədə olduğu üçün BU CƏZA VERİLDİ 
26 May 2024 | 15:22
"Hazırlaşın" əmri verildi - Hədəf birbaşa Rusiya ərazisi olacaq
28 May 2024 | 09:55
İranın prezidenti azərbaycanlı ola bilər - yarış başladı, maraqlı adlar... 
23 May 2024 | 21:38
Şuşadan Qazaxa uzanan yanğın..
27 May 2024 | 21:20
Azərbaycan Respublikasının sabiq müdafiə naziri vəfat edib
27 May 2024 | 19:45
Qulu Məhərrəmli 32 il sonra doğma kəndində - FOTO 
23 May 2024 | 22:36
Aparıcıların toy qiymətləri: 25 minə… – SİYAHI
27 May 2024 | 21:09
DTX-nin həbs etdiyi Kamran Zülfüqarov - O, tırın altında Azərbaycana qayıdıbmış
28 May 2024 | 07:13
Daxili işlər naziri Baş nazir təyin edilib
AYLIQ
10:09, Bu gün
Yayda nələr baş verəcək? “Məzuniyyətlər ləğv edilir, Bakıdan çıxış qadağan olunur” – ŞOK İDDİA
29 May 2024 | 22:26
Azərbaycanda İcra hakimiyyətində müəmma: Başçının adı və imzası var, amma özü xəbərsizdir
29 May 2024 | 21:49
"Rusiya on minlərlə ukraynalı uşağı deportasiya etməyə hazırlaşır" - ISW
29 May 2024 | 21:54
“Bu, Türkiyənin Şuşada konsulluq açmasından tez ola bilməz”
29 May 2024 | 23:29
“Xaricdəki bloqerlər azərbaycanlı məmurları şantaj edib 500 min avro alıblar”
29 May 2024 | 21:47
"Haber Global" Azərbaycana qaytarılan dörd kənddən yeni görüntülər yayımladı - VİDEO
29 May 2024 | 21:27
“Qısa zamanda belə gözəl şəhərlərin inşa edilməsi bizim ən böyük uğurumuzdur” -VİDEO
29 May 2024 | 21:25
Ölkə ərazisində qeyri-sabit hava şəraitinin taxıl sahələrinə vurduğu ziyan açıqlanıb
29 May 2024 | 23:23
Kənd toyuğunun qiyməti QALXDI
29 May 2024 | 23:25
Məktəblərdə cinsi tərbiyə dərsi tədris ediləcək?