Xəbər lenti
19/01/2021 [23:12]:
"Artıq həmin küçələrdə Polad Həşimovun adını daşıyan lövhələr asılıb"
19/01/2021 [22:57]:
İlham Əliyev 20 Yanvar günü ilə bağlı paylaşım etdi - FOTO
19/01/2021 [22:40]:
Şəhidləri yaddaşında daşıyan Şeyxülislam - 20 Yanvarın Qələbə çiçəyinə çevrilən qərənfil...
19/01/2021 [22:38]:
Qarabağa zorla köçürülən ermənilər geri qaçır - Yalan statistikanın GERÇƏK TƏRƏFLƏRİ
19/01/2021 [22:31]:
"ABŞ Çinin uyğurlara qarşı addımlarını "soyqırımı" hesab edir"
19/01/2021 [22:28]:
Koronavirus, vaksinasiya, immun pasportlar-bir tərəfə verilən biletlərdir
19/01/2021 [22:23]:
Niyə “Dağlarda toy”? - Şuşanın işğalının “kod adı”nın izahı
19/01/2021 [22:09]:
Vladimir Putin temperaturu mənfi 20 dərəcə olan buzlu suya girdi - VİDEO
19/01/2021 [21:44]:
ADNSU-da 20 Yanvar hadisəsi qurbanlarının xatirəsi yad edilib
19/01/2021 [21:44]:
Bu axşam yayımlanacaq sənədli film dünyanı dərindən sarsıdacaq həqiqətləri ortaya çıxaracaq...
19/01/2021 [21:41]:
ADNSU ilə Hindistanın Mühəndislik və Texnologiya İnstitutu arasında memorandum imzalanıb
19/01/2021 [21:39]:
"AP hər iki tərəfdən mülki şəxslərin ölümünə səbəb olan hadisələri qətiyyətlə pisləyir"
19/01/2021 [21:31]:
ADU-da 20 Yanvar faciəsinin ildönümünə həsr olunmuş seminar keçirilib
19/01/2021 [21:25]:
“Snayper ikinci dəfə vurmaq istəyəndə özümü təpədən atdım”- Cıdır düzündə yaralanan Kamil
19/01/2021 [21:23]:
Yeni doğulan uşaqda "Kovid-19"a qarşı antikor görüldü: Tibb dünyasında çaşqınlıq yaradan hadisə...
19/01/2021 [21:20]:
“Ermənistan müharibəni “Biz qalib gələcəyik!” şüarı ilə uduzdu” - Seyran Ohanyan
19/01/2021 [21:17]:
Qənirə Paşayeva qəhrəman şəhidimiz Musa Mustafayevin atası ilə görüşüb - FOTOLAR
19/01/2021 [21:01]:
Əli Həşimov borcunu “Lotu Quli”nin məzarı üstündə həyatı ilə ödədi - Təfərrüat
19/01/2021 [20:53]:
Şuşaya qar yağır - FOTO
19/01/2021 [20:41]:
Mövlud Çavuşoğlu ilə Cavad Zərif arasında telefon danışığı olub
19/01/2021 [20:31]:
İran Tramp, Pompeo və Boltona qarşı sanksiya tətbiq edib
19/01/2021 [19:56]:
“Artıq digər bölgələrdən də yüzlərlə soydaşımız  Qarabağda yaşamaq arzusuyla ərizələr verib...” 
19/01/2021 [19:50]:
Bakıda şəhidin xatirəsinə tikilən bulağın açılışı olub - VİDEO
19/01/2021 [19:48]:
Məşhur tarzən müğənnini qınadı: "Şəhid verdiyimiz dövrdə toy oxumusan"
19/01/2021 [19:45]:
Bakıya qar yağır
19/01/2021 [19:42]:
Xalq artisti dünyasını dəyişdi
19/01/2021 [19:32]:
Avropada “Boeing 737 MAX”ın uçuşlarına qadağa götürülür
19/01/2021 [19:30]:
"Simpsonlar"ın ssenaristi öldü
19/01/2021 [19:26]:
"O, əlində avtomat dayanıb diqqətlə mənə baxırdı, avtomatı da mənə doğru tuşlamışdı"
19/01/2021 [19:06]:
Putin Tramp və Baydenlə əlaqə saxlamağı planlaşdırmır
19/01/2021 [18:50]:
Putin xaç suyuna girdi - VİDEO
19/01/2021 [18:42]:
Kəlbəcərin Çopurlu kəndi - VİDEO
19/01/2021 [18:39]:
"Lotu Quli"nin məzarı üstündə atışma olub, 1 nəfər ölüb
19/01/2021 [18:39]:
Nazirlik: "20 Yanvar şəhidlərindən 92 nəfərin 101 ailə üzvü Prezidentin aylıq təqaüdləri ilə təmin olunur"
19/01/2021 [18:32]:
Rusiya Azərbaycana minatəmizləmə texnikası göndərdi - FOTO/VİDEO
19/01/2021 [18:30]:
Azərbaycanın bölgələrində də COVID-19 əleyhinə vaksinasiyaya başlanılıb
19/01/2021 [18:28]:
Hökumətdən 190 manatlıq birdəfəlik ödəmə ilə bağlı açıqlama
19/01/2021 [18:14]:
Bayden Aişə və Samirəyə  Ağ Evdə vəzifə verdi...-FOTOLAR
19/01/2021 [18:04]:
Ötən il “Google”da ən çox axtarılan sözlər məlum olub
19/01/2021 [18:04]:
“Uşaqlıqda Məlik Dadaşovun “Fəryad” filmindəki səhnəsi məni çox sarsıdıb...”
19/01/2021 [18:03]:
Hulusi Akar Məsud Bərzani ilə görüşüb
19/01/2021 [17:44]:
Milli Məclisin İnsan Hüquqları komitəsinin 2021-ci ilin yaz sessiyasında ilk iclası keçirildi
19/01/2021 [17:40]:
Messinin cəzası açıqlandı
19/01/2021 [17:32]:
Azərbaycan və İran “Ordubad” və “Marazad” SES-ləri ilə bağlı anlaşdı
19/01/2021 [17:26]:
Türkiyə vətəndaşlarının Azərbaycana hansı sənədlərlə səfər edəcəyi müəyyənləşdi
19/01/2021 [17:25]:
Azərbaycan vətəndaşlarının Türkiyəyə hansı sənədlərlə səfər edəcəyi məlum olub
19/01/2021 [17:24]:
Polietilen torbalar alıcılara pulla təqdim olunacaq
19/01/2021 [17:23]:
“Mənəvi dəyərlərimizlə bağlı bu cür filmlərin çəkilməsi olduqca faydalıdır”
19/01/2021 [17:23]:
Azay Quliyev seçicilərlə videogörüş keçirib - FOTO
19/01/2021 [17:20]:
Ağstafanın həbsdə olan icra başçısı və müavininin məhkəməsi təxirə salındı
19/01/2021 [17:20]:
BDU-da “20 yanvar - Xalqımızın azadlıq mübarizəsinin qəhrəmanlıq səhifəsi” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib
19/01/2021 [17:16]:
Anavətənçilər 20 Yanvar Şəhidlərini yad etdilər - FOTO
19/01/2021 [17:16]:
Milli Məclisin Sədri Türk Şurasının Baş katibi ilə ilə görüşüb
19/01/2021 [17:12]:
Xalqımızın azadlıq və bölünməzlik uğrunda “20 YANVAR” tarixindən başlayan mübarizəsi...
19/01/2021 [17:09]:
"Kasıba ərə getmərəm" deyən Pərvinə əsgərdən cavab: "Sənin nəslini kasıb oğlanlar qoruyur"
19/01/2021 [17:00]:
Regional məsələlər komitəsi Milli Məclisin yaz sessiyasında ilk iclasını keçirdi
19/01/2021 [17:00]:
Xəzərə axıdılan tullantılarla bağlı məlumat bazası yaradıldı - RƏSMİ
19/01/2021 [16:51]:
Ermənistan böyük silah ticarətçisinə bir neçə cinayət işi açıldı
19/01/2021 [16:50]:
Türk Şurası 2022-ci ildə Şuşada 20-yə yaxın tədbir keçirə bilər
19/01/2021 [16:49]:
MN: Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu davam edir
19/01/2021 [16:46]:
İşdən çıxarılan icra başçısı VƏFAT ETDİ
19/01/2021 [16:44]:
“Pfizer” və “Moderna” peyvəndlərinin 81 yan təsiri AÇIQLANDI
19/01/2021 [16:43]:
Respublika Veteranları Təşkilatının üzvləri 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini yad ediblər
19/01/2021 [16:42]:
Şuşanın 2022-ci ildə Türk dünyasının mədəni paytaxtı elan edilməsi təklif olunub
19/01/2021 [16:41]:
Milli Məclisin deputatları işğaldan azad edilən ərazilərə gedəcək
19/01/2021 [16:40]:
Köhnə avtomobil idarə edən sürücülərin NƏZƏRİNƏ: Yeni proqram hazırlandı
19/01/2021 [16:39]:
“Kəlbəcərdə öz həyatını qurub, yaşaya bilər”
19/01/2021 [16:38]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” yeni şirkət yaradıb
19/01/2021 [16:36]:
Nazir müavini 20 Yanvar şəhidlərinin ailələri və əlilləri ilə görüş keçirib - FOTO
19/01/2021 [16:34]:
Fevralın 19-da dövlət qulluğuna qəbul üzrə test imtahanı keçiriləcək
19/01/2021 [16:30]:
Vəzifəsinə xitam verilən gömrükçülərə birdəfəlik müavinət ödəniləcək
19/01/2021 [16:28]:
“Təşkilatımızın fəaliyyəti günün tələbləri səviyyəsində yenidən qurulacaq”
19/01/2021 [16:28]:
Cəsədləri axtaran erməni hərbçilər özlərinin basdırdıqları minaya düşdülər
19/01/2021 [16:27]:
İlham Əliyev TDƏŞ-in baş katibini qəbul etdi - YENİLƏNİB
19/01/2021 [16:25]:
Şəhid ailələrinə və əlillərə birdəfəlik yardım göstərilib
19/01/2021 [16:21]:
Adil Əliyev qanvermə aksiyasında iştrirak edib
19/01/2021 [16:16]:
İlham Əliyev: “Vaqifin məqbərəsi bu il bərpa ediləcək”
19/01/2021 [16:15]:
İnsanlar vaksinə deyil, Oqtay Şirəliyevə inanmır...
19/01/2021 [16:11]:
Şuşadan səslənən mesajları alman həkimlər necə qarşıladı?
19/01/2021 [15:49]:
Türkiyə prezidenti islahata başlayacaqlarını açıqlayıb
Bütün arxiv bir sırada
05/12/2020 [15:52] - Cəmiyyət - ( 1171 dəfə baxılıb)

Köhnə dünyanı yeni təfəkkürlə qavrayan böyük şair - Cavanşir Feyziyev



XX əsr Azərbaycan poeziyasını ötəri bir baxışla gözdən keçirdikdə keçən yüzillikdə şeirimizin öz varlığını formal-metrik baxımdan üç istiqamətdə davam etdirdiyini görürük: klassik Şərq divan şeirimizin ənənələrinə sadiq qalaraq əruz vəznində yazılan milli şeirimiz (türk əruzunda); folklordan, şifahi xalq ədəbiyyatından qaynaqlanan heca şeiri; və bir də ulu soyumuzun "Dədə Qorqud" kimi ərarəngiz mətnlərində nümunələri olan, amma sonrakı yüzillərdə arxa plana keçən, unudulan, türkün azad ruhuna xas olan sərbəst şeir (verlibr). XX əsrdə "birinci yol"da Sabir, Cavid, Səhhət, Vahid kimi nəhənglər, "ikinci yol"da isə Səməd Vurğun və Süleyman Rüstəm kimi böyük şairlər yazıb-yaratdılar. "Üçüncü yol"da ardıcıl yazıb-yaradan, özündən sonra böyük məktəb qoyan bir əsas şairimiz isə Rəsul Rza oldu.

Rəsul Rza yaradıcılığının özünəməxsus xüsusiyyətləri milli poeziyamızda yeni bir məktəbin başlanğıcından xəbər verirdi. Köhnə dünyanı yeni təfəkkürlə qavrayan  böyük şair poeziyamızda minillərlə öz klassik vəsfini tapmış həyat hadisələrinə yeni baxışları ortaya qoydu, bizim üçün onların yeni çalarlarını kəşf etdi. Çoxqatlı ifadə formaları, qəfil obrazlar  və assosiasiyalar onun poeziyasının, şairlik üslubunun açar məziyyətlərinə çevrildi. Yeni və təkrarsız üslub vasitələri və ifadə tərzi ilə Rəsul Rza Azərbaycan modernist poeziyasının başlanğıcını qoydu. 

Rəsul Rzanın bir-birindən maraqlı, dərin məna və mahiyyət kəsb edən gözəl şeirləri, poemaları var. Amma düşünürəm ki, yalnız tək "Rənglər" silsiləsini yazmaq bəs edərdi ki, o öz şair ömrünü böyük məhəbbətlə sevdiyi, yazdığı və danışdığı dilin ömrü qədər uzatsın:           

Ağ, qara, yaşıl, sarı, qırmızı;    Hərəsi bir sınaqla bağlıdır. Biri həsrətimizi xatırladır, biri dərdimizi, biri arzumuzu. hərəsindən bir məna arayıb bir səbəb görən var. ...Rənglər xatirələr oyadır, duyğuları oyadır, Gördüyümüzdən artıq görmək istəməsək, hər rəng adicə boyadır. Rənglərin də musiqi kimi ahəngi var. Ağrının, sevincin, ümidin də rəngi var. Düşündükcə açılır, Əlvan səhifələri rənglərin. 

"Boz" rəngdən danışan böyük şairimiz gah onu "Çoxlara qarışıb itənlər, hər torpaqda bitənlər..." deyə, gah "cansız barmaqlar arasında sönmüş siqaretin uzun külü" kimi, gah da "Boş günlər, boş ürəklər, (...)  Vərdişli, könülsüz gülüş" deyə təsnif edir.  Bunlar böyük şairin yalnız bir rənglə bağlı olan kiçik qeydləridir. Belə nümunələrin sayını hər bir rəng və bu rəngin çalarları ilə bağlı xeyli artırmaq olar. Bütün silsiləni poetik cümlələrə bölüb məna dərinliyinə varanda onun boş bir sətrinin, boş misrasının olmadığına əmin olursan. Rəsul Rza yaradıcılığında "siləcəyin", "oxumayacağın" təqdirdə yeri görünməyən bir söz belə tapmaq mümkün görünmür. Ən adi əşya və predmetlərə məxsus adi rənglərin təsvirindən başlanan fəlsəfi fikir sayıla bilməyəcək qədər çoxsaylı rəng çalarlarına qədər inkişaf etdirilir və həyatın adi gözlə görünə bilməyən əsrarəngiz çalarlarını oxucunun gözləri qarşısında canlandırır. İnsanlara həyatı sevməyi və dəyərləndirməyi təlqin edir.  

Rəsul Rza yaradıcılığı  XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında yeni cığır, yeni ədəbi məktəb və yeni bir hadisə demək idi. Qara Qarayev və Fikrət Əmirovun milli musiqimizdə, Tahir Salahov və Toğrul Nərimanbəyovun milli rəssamlıq sənətimizdə meydana gətirdiyi çağdaşlıq cərəyanının ədəbiyyatdakı ilk izləri məhz Rəsul Rzaya məxsusdur. Bu gün böyük minnətdarlıq hissi ilə korifey adlandırdığımız bu insanların sayəsində ölkəmiz, bütövlükdə milli mədəniyyətimiz və xüsusilə də ədəbiyyatımız həmin dövrdə dünya ilə həmahəng yaşadığımızı bizə hiss etdirirdi.

Avropalı şairlərdən biri həqiqi şairliyin düsturundan bəhs edərkən vacib şərtlərdən birincisi kimi vətənpərvərliyi qeyd edirdi. Rəsul Rza böyük şair olmaqla yanaşı, həm də vətənpərvər ictimai xadim idi. İstisnasız olaraq bütün müasirləri onun müxtəlif vəzifələrdə çalışarkən həmişə milli maraqlara əsaslanan yanaşmalarını xüsusi olaraq qeyd ediblər. Sovet-bolşevik hakimiyyətinin milli mədəniyyətlərə qarşı repressiya apardığı amansız illərdə o, kino naziri kimi Azərbaycan kinosunun inkişafına, məhz milli ideya üzərində inkişafına böyük xidmətlər göstərmişdir. Həmin illərdə kinoteatrlarımızın adlarının yad ayamalardan xilas olub milli adlar alması da məhz onun şəxsi təşəbbüsü və cəsarəti sayəsində mümkün olmuşdu. Onlarca gənc istedadlı ədibin sistemin bolşevik qafalı ünsürlərinin hücumlarından xilas olunması da Rəsul Rzanın mərdliyi və vətənpərvərliyi sayəsində, öz xalqına məhəbbəti və qayğısı ilə baş verirdi. İlk Azərbaycan Ensiklopediyasının yaradılması və sistemləşdirilməsi isə onun öz xalqı qarşısında ən böyük xidmətlərindən biri idi.

Millilik "cığırından" kənara çıxan hər bir "yenilik" Rəsul Rzanı narahat edirdi. O söz sənətinin milli düşüncəyə və milli təfəkkürə həlledici təsirini yaxşı dərk edir və buna görə də dilimizə keçən yeni sözlərin milliləşdirilməsi, onların qarşılığının tapılması və yeni milli sözlərin yaradılmasına xüsusi həssaslıqla yanaşırdı. Ədəbiyyat tarixindən də yaxşı məlumdur ki, yeni sözlərin dildə yaşarılığını təmin etməyin ən yaxşı üsulu onları şeirdə "sınaqdan keçirmək"dir və böyük şair bu istiqamətdə də öz səylərini əsirgəmirdi.

Bu gün Rəsul Rza deyəndə "Bəbək", "Qızılgül olmayaydı", " Füzuli", "Son gecə" poemaları, "Rənglər" və "Dəniz" poetik silsilələri, "Vəfa" və "Görüş" pyesləri, yüzlərlə bir-birindən maraqlı şeirlər, Azərbaycanın musiqi xəzinəsini zənginləşdirən "Üzüyünün qaşı firuzədəndir", "Gözlərin aladır, yar", "Sənə də qalmaz", "İnsaf da yaxşı şeydir", "Bakı" və onlarca başqa gözəl mahnılar yada düşür. Bu əsərlərin bəziləri öz populyarlığı ilə artıq Azərbaycan sərhədlərini aşaraq qardaş ölkələrdə insanların qəlbinə yol tapıb. Belə gözəl söz və sənət incilərinin bütün türk dünyasında təbliğ olunması düşüncə və təfəkkür meyarlarımızın yaxınlaşmasına və türk dünyasında ortaq mədəniyyətimizin universallaşmasına və bütövləşməsinə xidmət edir. Daha öncə qardaş Türkiyədə dərc olunan "Təmrin" dərgisinin Mirzə Ələkbər Sabir, Bəxtiyar Vahabzadə və Mikayıl Müşfiq kimi böyük Azərbaycan ədiblərinə həsr edilmiş xüsusi sayları işıq üzü görmüşdü. Bu gözəl ənənənin davam etdirilməsi və bu dəfə "Təmrin" dərgisinin özəl bir sayının böyük şairimiz Rəsul Rzaya həsr olunması da olduqca əlamətdar bir hadisədir. Bu nəcib fəaliyyəti həyata keçirən bütün dostlarımıza və məsləkdaşlarımıza, bir də  böyük Türk Dünyasına sevgi və sayqılarımla dərin minnətdarlığımı bildirirəm.

loading...
Şəhidləri yaddaşında daşıyan Şeyxülislam - 20 Yanvarın Qələbə çiçəyinə çevrilən qərənfil...
Vladimir Putin temperaturu mənfi 20 dərəcə olan buzlu suya girdi - VİDEO
Bu axşam yayımlanacaq sənədli film dünyanı dərindən sarsıdacaq həqiqətləri ortaya çıxaracaq...
Yeni doğulan uşaqda "Kovid-19"a qarşı antikor görüldü: Tibb dünyasında çaşqınlıq yaradan hadisə...
Ən ağır xəstələri çiy su və duz ilə müalicə edən həkimdən MARAQLI RESEPTLƏR...
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Bayden Aişə və Samirəyə  Ağ Evdə vəzifə verdi...-FOTOLAR
Müsahibə
“Uşaqlıqda Məlik Dadaşovun “Fəryad” filmindəki səhnəsi məni çox sarsıdıb...”
Dünya
Ermənistan böyük silah ticarətçisinə bir neçə cinayət işi açıldı
Cəmiyyət
Saatlıda sakinlər həyətlərindəki meyvə ağaclarını kəsirlər... - QAZ BOYDA DƏRD...
Cəmiyyət
“O vaxt televiziyaya çox insan gəlib-gedirdi, hamısı da cavan qızlara diqqət edirdi..."

Yazar
İlham İsmayıl
Vətən yarası öz-özünə qaysaqlanıb sağalmır, onu sağaltmaq lazımdır...
Elgün MƏNSİMOV
İdeal olmaq üçün deyil, normal olmaq üçün səylərimizi əsirgəməməliyik...
Zülfüqar Hüseynzadə
Şuşa Fatehinə qarşı haqsızlıq: Nədən onun sizin qədər bilmədiyi qənaətindəsiniz...?
Seymur Verdizadə
İnsanlar vaksinə deyil, Oqtay Şirəliyevə inanmır...
Həftənin ən çox oxunanları
“Kəlbəcər və Laçındakı SES-lərə xərclədiyimiz 200 milyon dollar batdı...”
Bütün dünya 5 ildir qəfəsdə saxlanılan bu qadından danışır - DƏHŞƏT... + VİDEO
Nəyə görə ər-arvad ayrı çarpayıda yatmalıdır? - Alimlərdən AÇIQLAMA
Ermənilər Xankəndini tərk edir - FOTOLAR
Şuşa Fatehinə qarşı haqsızlıq: Nədən onun sizin qədər bilmədiyi qənaətindəsiniz...?
“Nazir rusların davranışına əsəbiləşdi:  “Belə iş olar, öz torpağımızda bizə qadağa qoyurlar”
"Qarabağda baş verənlərə görə narahatçılıq keçirənlərə üzümü tutub deyirəm ki..."
"Paşinyan, Əliyevlər Şuşaya gəlib, bəs sən hardasan?" - Artak Zakaryan
Onlara “İmam Hüseyn əsgərləri” deməklə vətən savaşını zərərli dini müstəviyə çəkirlər...
Azərbaycan 63 Ermənistan vətəndaşını yalnız bu şərtlə verə bilər - Elxan Şahinoğlu
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2021
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247
X 1xbet
{literal} {/literal}