Xəbər lenti
31/05/2020 [16:17]:
Dünyada və Azərbaycanda orta aylıq əmək haqqı – STATİSTİKA
31/05/2020 [16:12]:
Qənirə Paşayevadan Ramil Səfərova dəstək - “Yüz minlərlə soydaşın yanındadır”
31/05/2020 [15:55]:
Mübariz Mənsimovun şirkəti müflis olub? - “Palmali Holding”dən AÇIQLAMA
31/05/2020 [15:52]:
Məşhur prodüser daha dörd təcavüzdə ittiham olunur
31/05/2020 [15:49]:
"Bakcell" yeni irihəcmli internet paketini təqdim edib
31/05/2020 [15:46]:
“Naxçıvandan xeyli insan Türkiyəyə işləməyə gedir” - Ziyafət Əsgərov
31/05/2020 [15:41]:
"Sosial şəbəkələr şər qüvvələrin əlində şər platformasına çevrilir"
31/05/2020 [15:40]:
Azərbaycana 90 günədək səfər edən Türkiyə vətəndaşları üçün viza ləğv olundu
31/05/2020 [15:36]:
"Ramil Səfərova dil uzadanlar ermənilərin əlinə dəstəvuz verirlər"
31/05/2020 [15:13]:
Uçuşlar bərpa olunur: yoluxmanın qarşısı necə alınacaq? – AÇIQLAMA
31/05/2020 [15:11]:
Nuran Abdullayev: "Karantində 1 həftə qalmaq kifayətdir"
31/05/2020 [15:08]:
İctimai Liderlər Platformasının təmsilçiləri ölkə əhalisinə müraciət ünvanladı
31/05/2020 [14:59]:
Ayının infarktı...
31/05/2020 [14:51]:
Ermənilər arvadlı-kişili Azərbaycanı hədələyirlər
31/05/2020 [14:28]:
Deputat 190 manatın iyunda da verilməsini TƏKLİF ETDİ
31/05/2020 [14:26]:
Zahid Orucdan “Parlament müxalifəti” haqqında qanun təklifi
31/05/2020 [14:22]:
Azərbaycanla Türkiyə arasında dörd sənəd təsdiq edildi
31/05/2020 [14:16]:
Uşaqlar Günü 36 dərəcə isti olacaq
31/05/2020 [14:07]:
Etirazçılar Ağ Evin qapısında, Tramp orduya əmr verdi - Fotolar
31/05/2020 [14:04]:
“Düşmən bu dəfə böyük itkilər verib tamamilə məğlub olacaq” - MN
31/05/2020 [14:00]:
“Səni noyabrda Prezidentlikdən göndərəcəyik”
31/05/2020 [13:56]:
“Deputatların çoxu başını telefondan qaldırmır”
31/05/2020 [13:47]:
“Türkiyədəki tələbələrimiz çətinliklə qarşılaşıb”
31/05/2020 [13:25]:
Jurnalistlərin binasında koronavirus həyəcanı
31/05/2020 [13:19]:
Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olmuş general necə ölüb?
31/05/2020 [13:18]:
"Düşmənlə danışmağın yeganə dili silah gücüdür"
31/05/2020 [13:13]:
Koronavirusa qarşı yeni dərman – "Avifavir"
31/05/2020 [12:34]:
“Düşmənin atəşkəsi sərhəd xəttində pozması təsadüfi deyil”
31/05/2020 [12:08]:
Parlamentdə sosial şəbəkələrlə bağlı məsələ qaldırıldı
31/05/2020 [12:03]:
Trampa qarşı niyə söz deyə bilmirlər? - Siyavuş Novruzov
31/05/2020 [11:58]:
Şəkidəki ayı Altıağac milli parkına aparılacaq
31/05/2020 [11:52]:
“Məişət tullantıları Sumqayıtda böyük ekoloji problem yaradır” - Deputat
31/05/2020 [11:48]:
22 yaşlı gəlin kirayə qaldığı evdə ölü tapıldı
31/05/2020 [11:44]:
Deputatlar iclasa maskada gəldilər
31/05/2020 [11:36]:
Hadisə yerindən qaçan sürücü tutuldu - RƏSMİ
31/05/2020 [11:25]:
Həvəsləndirmə yerlərinin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [11:20]:
Jurnalistlər Diaspor Komitəsinin pandemiya dövründəki işini belə QİYMƏTLƏNDİRDİLƏR
31/05/2020 [11:17]:
Azərbaycanda ən çox bu fənlərin müəllimlərinə ehtiyac var - 7539 vakant yer müsabiqəyə çıxarılır
31/05/2020 [11:16]:
Tunis millisi koronavirusa görə üç aydır Bakıda qalıb
31/05/2020 [11:15]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [11:11]:
Həvəsləndirmənin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [10:56]:
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
31/05/2020 [10:55]:
Bakıda Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Mərkəzi yaradılır
31/05/2020 [10:52]:
Milli Məclisin əməkdaşları koronavirus testindən keçirilir
31/05/2020 [10:50]:
Vəkillər Kollegiyasının şahmat komandası Ukrayna və Fransa şahmat komandaları üzərində qələbə qazandı
31/05/2020 [10:41]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [10:25]:
Əli Məsimli seçiciləri ilə onlayn qəbul keçirdi
31/05/2020 [10:09]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO - VİDEO - YENİLƏNİB
31/05/2020 [09:56]:
Sabahdan müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsinə başlanılır
31/05/2020 [09:54]:
"Düşmən torpaqlarımızdan çıxmaqdan savayı seçimin olmadığını anlamalıdır"
31/05/2020 [09:47]:
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
31/05/2020 [09:40]:
UNEC-in 90 illik yubileyi ərəfəsində 9-cu ikili diplom proqramı
31/05/2020 [09:26]:
Koronavirusla bağlı son STATİSTİKA
31/05/2020 [09:24]:
Rusiyada terrorçular belə məhv edildi - VİDEO
31/05/2020 [09:16]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO/VİDEO
31/05/2020 [08:35]:
İordaniyada məscidlərdə kütləvi ibadətə icazə verildi
31/05/2020 [08:34]:
Braziliyada koronavirusa yoluxma halları ən yüksək templə artmaqdadır
31/05/2020 [08:04]:
“Herekol dağındakı PKK qərargahı çökdü” - Süleyman Soylu
31/05/2020 [08:03]:
Tramp ABŞ-da tarixin ən güclü silahının istifadəyə veriləcəyini bildirib
31/05/2020 [07:20]:
Yaponiya sahillərində 5,8 maqnitudalı zəlzələ olub
31/05/2020 [07:18]:
Koronavirus Uhan bazarından yayılmayıb - İDDİA
31/05/2020 [07:17]:
Avropa ölkələrindən ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları aradan qaldırmasına reaksiya
31/05/2020 [07:16]:
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
31/05/2020 [07:16]:
Qorxu üzərindən olan imanın dəyəri vardırmı?..
31/05/2020 [02:03]:
Amerikada daxil savaş təhlükəsi! – Tramp ordunu hazır vəziyətə gətirdi
31/05/2020 [00:47]:
“Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri qiyamdan öncə Pənah Hüseyni açıq formada təhdid etmişdi”
31/05/2020 [00:45]:
“İstənilən halda, Putindən sonra Rusiyada hakimiyyətə "hansısa yaramaz" gələcək...“
31/05/2020 [00:37]:
ABŞ-da qərargahlaşan şəbəkələr barədə ABŞ qərarı: Ümumdünya "E-Nizam"ımı yaradılır?
31/05/2020 [00:12]:
"Əgər belə bir şey olsaydı, həmin vaxt olmasa da sonrakı dövrlərdə mənim məlumatım olardı"
30/05/2020 [23:35]:
Maksim Qalkinin Putini parodiyası sosial şəbəkədə rekord vurur - VİDEO
30/05/2020 [23:26]:
Daha 710 “Taliban” üzvü azad edildi
30/05/2020 [23:00]:
Azərbaycan-İran sərhədində yanğın olub
30/05/2020 [22:44]:
"Bavariya" darmadağınla qalib gəlib
30/05/2020 [22:38]:
Azərbaycanlı jurnalist koronavirusdan ölən anasının dəfnində iştirak edə bilmədi
30/05/2020 [22:37]:
Bu tələbələr ölkəyə buraxılmayacaq - QADAĞA
30/05/2020 [22:36]:
Zelenski ailəsinin keçənilki gəliri açıqlandı
30/05/2020 [21:58]:
İnanılmaz refleks sahibi olan piyada ölümdən son anda xilas oldu - VİDEO
30/05/2020 [21:53]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son rəqəmlər açıqlandı
30/05/2020 [21:52]:
Türkiyədə COVID-19-dan ölənlərin sayı 4 500-ü ötdü
30/05/2020 [21:48]:
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Bütün arxiv bir sırada
22/10/2014 [13:12] - Köşə - ( 4104 dəfə baxılıb)

Məhərrəmlik mərasiminə sosial baxış

Rabil Abdinov

Xalqımız yüz illərdir  hicri-qəməri təqvimi ilə məhərrəm ayının daxil olması ilə peyğəmbərin nəvəsi İmam Hüseynin şəhid edilməsinin ildönümünü yəni “məhərrəmlik” adlanan əzadarlıq məclislərini keçirdir. Lakin son illər bu mərasimlər başlanan kimi kütləvi informasiya vasitələri bununla bağlı birmənalı qarşılanmayan xəbərlər yaymaqla bu tədbirin məna və məfhumunu şübhə altına alan fikirlər formalaşdırmağa səy edirlər. 

Güya bu mərasimin qonşu İrandan ölkəmizə transfer edildiyi, insanların qəmlənməsi ilə müşayət olunan mərsiyə, sinəzən və rövzələrin və öz bədəninə xəsarət yetirməklə icra olunan bəzi əməllərin kökündə fars mədəniyyətinin dayandığı iddia edilir. Lakin bir məqamı unudurlar ki İran imperiyasının xalqları türklər bu əraziyə daxil olana qədər 90 faiz civarında sünnülük məzhəbinə etiqad etmiş və təsadüfü deyil ki bu məzhəbin 4 imamı, 6 məşhur hədis kitabının da müəllifi irandilli xlaqların nümayəndələridirlər. Şiəliyin İranda geniş yayılması Türküstandan İrana köçən türkdilli etnosların gəlişindən sonra baş vermişdir. Ağqoyunlu türkmən tayfaları sünnülük, qaraqoyunlu türkmən tayfaları isə şiəlik məzhəbinə etiqad etmiş və öz dini kimliklərini İranda qorumağa və lazım gəlsə yaymağa cəhd etmişlər. Bu tayfaların mübarizəsinin məntiqi nəticəsi olaraq Səfəvilər İranda hakimiyyəti ələ alaraq şiəliyi rəsmi məzhəb formasına gətirirlər. Səfəvilərin hakimiyyətə gəlməsində rolu olan tayfalar türkdilli olmuş və bu mübarizədə talışlar istisna olamqla digər irandilli xalqların nümayəndələri iştirak etməmişlər. Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə İran öz etnik mənzərəsini dəyişdiyi kimi dini-məzhəbi mənzərəsini də tam olaraq əksinə dəyişmiş və nəticədə ölkənin 90 faizi şiəlik məzhəbinə etiqad etmişdir. Şiəliyin yayılmasını heç bir etnosa bağlamaq düzgün addım olmasa belə, bu mənada bunu farslardan çox türklərə aid etmək daha doğru olardı.

İmam Hüseynin şəhid edilməsindən sonra onun həlak olmasının ildönümləri zaman-zaman şiələr tərəfindən evlərdə gizli şəkildə yığışmaqla əzadarlıq formasında qeyd edilmişdir. 935-1055-ci illərdə İraqda hakimiyyətdə olmuş İran mənşəli Büveyhilər sülaləsi dövründə ilk dəfə olaraq əzadarlıq məclisləri leqal surətdə təşkil olunmağa başlanmışdır. Lakin onların hakimiyyətindən sonra yenidən bu məclislər gizli keçirilmişdir. İsmaililər və Fatimilər Misirdə hakimiyyəti ələ alandan sonra əzadarlıq məclisləri yenidən leqallaşmağa başladı. Sonralar yenə də gizli şəkildə bu məclislər təşkil olundu və bu Səfəvilərin bölgəmizdə hakim olmasına qədər davam etdi. Əzadarlığın həmin dövrdə gizli keçirilməsinə səbəb şiəliyin ümumən təqib olunması idi. Lakin Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə şiəlik leqallaşandan sonra əzadarlıq məclisləri yeni keyfiyyət və kəmiyyətdə özünü göstərməyə başladı. Təsadüfi deyil ki indinin özündə belə mərsiyəxanlıq, rövzəxanlıq, teşt qoymaq, ələm gəzdirmək, zəncir, sinə və qəmə vurmağın ən geniş yayıldığı yer Səfəvilərin hakimiyyəti zamanı mərkəzi şəhər olan Ərdəbildir.

Bir sıra informasiya vasitələri əzadarlıq məclislərində oxunan matəm şeirlərini və bunun nəticəsində təsirlənən dindarların görüntülərini yaymaqla bu insanların geridə qaldığını və mövhumatçı olduğunu diktə etməyə cəhd edirlər. Əzadarlıq məclislərində oxunan mərsiyə, sinəzən və sair poeziya nümunələri əslində ədəbi janrlardır. Əgər kimsə bu nəzmdən təsirlənib qəmgin olursa və ya ağlayırsa bunu şiəliyin xüsusi bir xüsusiyyəti və mənfi bir hal kimi qələmə vermək olmaz. Demək olar ki bütün dahi şairlərin əsərlərində bu janra  müraciət edilib. Təkcə dindar olan Məhəmməd Füzuli kimi şairlər deyil, Abbasqulu ağa Bakıxanov kimi dövlət məmuru olan şairdən tutmuş, Seyid Əzim Şirvani kimi satirik şairə qədər bütün klassiklər matəm ədəbiyyatına öz yaradıcılığında müraciət etmişlər. Ümumiyyətlə görkəmli insanların həlak olmasını şairlərin nəzmə çəkməsi dinindən və dilindən asılı olmayaraq bütün xalqlarda mövcud olmuş və buna bəzilərinin hansısa bir mənfi çalar verməsi anlaşılan deyil.

Onu da qeyd edək ki bəzi dini ədəbiyyatın və ya bu janrın ifaçılarının Kərbəla hadisəsində özünə yer almayan məqamları həqiqət kimi dindarlara aşılanması faktı da kifayət qədərdir. Dini təhsili olmayan, lakin xoş səsi olan, hətta bəzən özünü ruhani sayan bu cür insanlar əsasən İmam Hüseyn qiyamının səbəbini məişət zəmninə endirir və bu qiyamın məqsəd və məramını təhrif edərək şiəliyin gözdən salınmasına şərait yaradırlar. Bu cür adamlar insanların hisslərinə hakim olmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edir, onları bərkdən və təəbi olmayan ağlamşmalara sövq edir və beləliklə dindarları İmam Hüseyn qiyamının mahiyyətindən uzaqlaşdırırlar.

Matəm məclislərində sinə vurmaq sırf ərəb adətidir və sonradan bu matəm məclislərində istifadə olunaraq digər müsəlman xalqlara keçmişdir. Belə ki, ərəblər yaxın insanlarını itirdikdə sinələrinə döyməklə reaksiya vermişlər. Lakin hazırda əzadarlıqda sinə vurmaq və bunun “sinəzən” adlanan şeir növü ilə müşayət olunması sırf bəədi təsir bağışlayır və heç də bəzilərinin dediyi kimi özünə əziyyət vermək hesab oluna bilməz. Sinə vurmağın cəm halda icra olunması və indiki hala gəlməsi Səfəvilər dövründə baş vermişdir.

Dəmir zəncirlə öz bədəninə zərbə vurmaq Hindistan və Pakistandan hazırda şiələr yaşayan məntəqələrə keçmişdir. İlk əvvəl bəzi fəqihlər özünə zəncir vurmaqla verilən işgəncəyə görə bu əməli haram saymışlar. Hindistan və Pakistan şiələri eyni dövlətdə yaşadıqları digər dinlərin ardıcılları ilə hətta yaxın dövrümüzə qədər daim münaqişə şəraitində yaşamışlar. Məhərrəmlik mərasimlərində onların öz bədənlərinə zəncirlə zərbə vurmaqları bir növ özünümüdafiə məqsədi daşımış və digər dinin ardıcıllarında onlarla münaqişəyə girməyin təhlükəli olması fikrini yarartmışdır. Əvvəllər zəncirlərin ucuna insan bədəninə ciddi xəsarət yetirən kəsici və deşici dəmir parçalar bərkidilərdi. Lakin hazırda əsasən zəncirlər xüsusi şəkildə düzəldilir və heç də bəzilərinin dediyi kimi bədənə xəsarət yetirmir. Zəncir vuranlar bu əməli qrupla və “sinəzən” deyilən ritmik matəm şeiri ilə həmahəng icra edirlər. Bu amillərə görə fəqihlərin bir çoxu bu işi təşviq etməsələr də “zəncir vurmağın eybi yoxdur” deməklə bir növ məqbul sayırlar.

“Qəmə vurmaq” adlanan mərasim əsasən Məhərrəm ayının kuliminasiya nöqtəsi olan Aşura günü icra olunur. Yəni qılınc və xəncərə bənzəyən “qəmə” adlanan kəsici alətlə bəzi insanlar öz başlarına kiçik zərbələr endirməklə onu yarırlar. Hazırda bu mərasim nadir hallarda icra olunur. Fəqihlər bu əməlin haram olması barəsində göstərişlər vermişlər. Bu mərasimin icrası zamanı insanın öz həyat əhəmiyyətli nahiyəsinə ciddi xəsarət yetirməsi ilə müşayət olunması bir yana qalsın, həm də bunun ətrafdakı insanlarda vəhşət və psixi sarsıntılar yaratması diqqəti çəkir. Müqəddəs yerlərin qanla murdarlanması və bunu edən əzadarların timsalında dindarlığın vəhşiliklə eyniləşdirilməsinə gətirib çıxarılmasına isə söz tapmaq çətindir. Bu mərasimin bəzi xristinan sektalarından qaylaqlandığı məlumdur. Belə ki xristianlığın bəzi sektaları İsa peyğəmbərin xristianlara görə çarmıxa çəkilib əzab verilməsinə cavab olaraq özlərinə kəsici-deşici alətlərlə zərbə endirərərək işgəncə vermiş və bədənlərinə ciddi xəsarət yetirmişlər. Xristian sektantlarının bu əməli bəzilərində İmam Hüseynin də dinə və islama görə şəhid edilməsi analoji hissi yaratmış və onlar da eyni əməli təkrarlamışlar.

Ucuna insanın əl hissəsinin modeli keçirilmiş dirək və ona bağlanmış parçadan ibarət olan bayrağa oxşar əşya “ələm” adlanır. Ələmə əsasən qara rəngli parça bağlanır və bəzən üzərinə hansısa şüar yazılır. Bu əşya məscid, ziyarətgah və hüseyniyyə adlanan əza yerlərində yerləşdirilir və lazım gəlsə əzadar qrupların önündə aparılır. Ələm bir növ məhərrəm ayının başlanmasını göstərən əzadarlıq nişanəsi və Kərbəla faciəsinin simvoludur. Fəqihlər bu əşyanın istifadəsinə də “ələm gəzdirməyin eybi yoxdur” cavabı verməklə kifayətlənirlər. Ələm Qacarlar dövründə Avropa ölkələri ilə əlaqələr zəmində meydana çıxmış və xristian ayinlərindən iqtibas edilmişdir. Belə ki xristianlar da dini rituallar zamanı üzərində xaç olan ələmə bənzər əşyadan istifadə edirlər.

Lakin bəzilərinin iddiasına görə ələm Kərbəlada baş verən döyüşdə İmam Hüseyn tərəfindən döyüşən qoşunun döyüş bayrağıdır. Hətta bəzən daha irəli gedib bayrağın tutacağının ucuna bərkidilmiş əl şəkilli başlığa əsaslanıb onu İmam Hüseynin qaradşı və Kərbəla vaqiəsində qoşunun ələmdarı olan Həzrət Abbasın kəsilmiş qolunun timsalı olduğunu iddia edirlər. Lakin ölkəmizdə əsasən bu ələm modeilinə parça yox, qadın yaylıqları, əl dəsmalları bağlanır. Məhərrəmlik mərasimlərində məscidlərdə, pirlərdə dindarlar arasında gəzdirilir. Dindalar da ələmə bağlanmış yaylıqların ucuna pul və sair qiymətli əşyalar bağlayır və ya ona bərkidilmiş torbaya bunları qoyurlar. Bəziləri ələmin başlığını öpür və onun altından keçir, hətta ondan şəfa diləyən də olur, yəni bir sözlə o müqəddəsləşdirilir. Belə əməllər də  özü-özlüyündə məzhəbin aşağılanmasına səbəb olan halların yaranmasına gətirib çıxardır. 

Adətən ələm məscidin və hüseyniyyənin bir tərəfində divara dayanmış halda qoyulur. Həmin yerdə “teşt” adlanan qab qoyulur və ona su doldurulur. Buna “teşt qoymaq” deyilir. Teştdəki su müqəddəs və şəfaverici hesab olunaraq bəzi əzadarlar tərəfindən içilir və hətta üzünə sürtülür. Teşt qoymağın məna və mənşəyi məlum olmasa da eyni su qabından yüzlərlə adamın, xüsusən immuniteti zəif olan uşaqların belə istifadə etməsi hava-damcı yolu ilə yayılan bir çox infeksion xəstəliklərin  yayılmasına rəvac verən antisanitariya və neqativ hal hesab olunmalıdır. 

Əzadarlıq məclislərində keçirilən tədbirlərdən biri də “şəbih” adlanan və Kərbəla faciəsinin səhnləşdirilməsindən ibarət olan xüsusi tamaşa növü keçmişdə geniş yayılmışdı. Kərbala faciəsinin əzadarlıq məclislərində səhnəşdirilməsi savadsız insanlara daha əyani olaraq həqiqətin çatdırılmasına kömək etmişdir. Televiziyanın meydana gəlməsindən sonra bu tamaşanın təşkil olunması demək olar ki sıradan çıxmışdır. Şəbih Kərim xan Zənd dövründə yaranmış, Səfəvilər dövründə formalaşmış və Nəsrəddin şah dövründə geniş yayılmışdı. Buna səbəb şahın Avropa ölkələrinə səfərləri zamanı teatrın təsir imkanlarının genişliyini müşahidə etməsi idi. Xüsusən Fransa teatrının təsiri ilə İranda geniş yaılan şəbih Hindistan  və Pakistanda əzadarların diqqətini cəlb etmiş və geniş tətbiq olunmuşdur.

Məhərrəmlik mərasimlərinin bir sıra ritual və ayinləri Kərbəla qiyamının hədəflərinin daim gündəmdə qalmasında müsbət rola malik olması şübhəsizdir. Bu xüsusən həmin dönəmdə insanarın dini mariflənməsi üçün münbit şəraitin yaranmasında özünü göstərir. Hətta insanların əzadarlıq məclislərinin təşkili zamanı bir sıra ictimai işlərə yardım etməsi və bəzi sosial problemlərin həllində göstərdiyi fəallıq təqdirə layiqdir. Lakin eyni zamanda bu mərasimlərdə bəzi əməllərin cəmiyyətdə dinin və məzhəbin təhrif edilərək gözdən salınmasında rolu heç də az deyil. Bunlardan ən dəhşətlisi əzadarlığın bir sıra əməllərini şiəlik məzhəbinin təməl prisnsipləri kimi dindarlara aşılnamsıdır.

 

Rabil ABDİNOV

 

Koronavirus peyvəndi insanlar üzərində sınanacaq - MARAQLI
Məşhur qəssabın qardaşı görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
16 santimetrlik kəpənək görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
Giza piramidasının daha bir sirri açıldı - MARAQLI
Görmə əlilliyi olan insanlar üçün nəşriyyat, kitabxana və onların mövcud problemləri...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
Dünya
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
Dünya
Paşinyan hakimiyyətinin sonu necə olacaq?
Dünya
Amerikanı qarışdıran polisə bir zərbə də xanımından gəldi - Boşanmaq istəyir...
Hadisə
Rahib koronavirusun sona çatması üçün adamı tanrıya “qurban” kəsdi - İNANILMAZ...
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Ermənistan Rusiyanın tərkibinə qatılır, Qarabağ isə...
Türkiyə Azərbaycanla uçuşları bu tarixdən bərpa edir – RƏSMİ AÇIQLAMA
Ermənistan Tehranı hədələdi: "İran ermənilərə görə ayaq üstə qalıb, "təşəkkür"ümüz bu oldu"
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
“Əri ölən qadına 800 manat təklif etdilər ki, koronavirusdan öldüyü ilə razılaşsın”
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
Rusiyanın yalanı üzə çıxdı...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247