Xəbər lenti
28/02/2020 [09:50]:
Ermənilər snayperləri işə saldılar - Cəbhədə təxribat
28/02/2020 [09:49]:
Gevorkyan: “Xocalı əməliyyatına Koçaryan və Sarkisyan rəhbərlik edib”
28/02/2020 [09:47]:
Fəlsəfə doktorundan qəribə AÇIQLAMA: “Haram qidalar insanın qeyrətində də problemər yaradır”
28/02/2020 [09:47]:
Gürcüstanla Ermənistan arasında beynəlxalq qalmaqal yetişir?
28/02/2020 [09:46]:
BMT-nin baş katibi: "İdlibdə dərhal atəşkəs elan edilməlidir"
28/02/2020 [09:44]:
Bakıda yüksək sürət qəzaya səbəb oldu - ANBAAN VİDEO
28/02/2020 [09:41]:
Türk əsgərlərinin şəhid olduğu hücum – VİDEO
28/02/2020 [09:23]:
Suriyada Əsəd rejiminin əsgərləri bombardman edildi
28/02/2020 [09:22]:
Həkimlər ilanın mədəsindən dəsmal çıxardılar – VİDEO
28/02/2020 [09:18]:
Türkiyə və ABŞ müdafiə nazirləri arasında telefon danışığı olub
28/02/2020 [09:15]:
Daha bir ölkədə koronavirus qeydə alındı
28/02/2020 [09:12]:
Bərdədə qadın balta ilə qətlə yetirildi
28/02/2020 [09:07]:
Roma Papası xəstəlik səbəbindən messa keçirtməkdən imtina etdi
28/02/2020 [09:04]:
İdlibdə Türkiyənin 33 hərbçisi şəhid olub - YENİLƏNİB
28/02/2020 [09:01]:
Ərdoğanın İdliblə bağlı keçirdiyi toplantı 6 saat çəkib
28/02/2020 [08:58]:
Çin Pakistana on minlərlə “bioloji silah” göndərmək niyyətindədir
28/02/2020 [08:57]:
Çində koronavirusa yoluxanların yarısı sağaldı
28/02/2020 [08:35]:
Putinin Moldovada şəxsi şərab anbarı üzə çıxdı...-FOTOLAR
28/02/2020 [07:40]:
Polislər mollalarla birgə sürücülər üçün maarifləndirici aksiya keçirdi...-İBRƏTAMİZ-FOTO
28/02/2020 [07:11]:
Bir tacirin 4 arvadından hansı onunla bərabər ölməyi qəbul etdi?..-İBRƏTAMİZ RƏVAYƏT
28/02/2020 [01:06]:
"Xəstə, sağlam halıma baxmadan tökdüyüm təri şərəfsiz, alçağa halal etməyəcəm..."
28/02/2020 [01:00]:
"Natavan uğur qazanıbsa, “ruzisi ilə oynayım, cadu etdirim” deyə düşünürsüz, utanın, ayıbdır"
28/02/2020 [00:46]:
DTK-nın ermənilərlə birlikdə törətdiyi Sumqayıt hadisələrinin ildönümüdür
28/02/2020 [00:43]:
"İndi şərəfsiz ermənilər və onların arxasında duranlar bu şəklə baxsın və qiymət versinlər"
28/02/2020 [00:01]:
"Düşmənin dilini öyrənmək lazımdır, amma bunu lazımi səviyyədə edə biləcəyikmi..?"
27/02/2020 [23:07]:
Azərbaycanda ilk: “Ermənicə-Azərbaycanca lüğət” çap edildi - FOTOLAR
27/02/2020 [22:59]:
Azərbaycan Gürcüstanda yeni layihələrdə iştiraka dəvət olundu
27/02/2020 [22:54]:
Jurnalistika fakültəsində dəyirmi masa keçirilib - FOTOLAR
27/02/2020 [22:50]:
"Əminəm ki, bu parlamentin ömrü uzun olmayacaq, ona görə yox ki..." - ŞOK VİDEO...
27/02/2020 [22:38]:
Məşhur aparıcı keçmiş millət vəkilini studiyadan qovdu - MARAQLI... + VİDEO
27/02/2020 [22:33]:
"Formula 1": İkinci günün qalibi Sebastyan Vettel oldu
27/02/2020 [22:31]:
Araqdan koronavirusa qarşı istifadə etmək olar - Rusiyalı virusoloq alimdən məsləhət...
27/02/2020 [22:29]:
Diabet xəstəliyindən əməliyyatla xilas olmaq mümkündür - Şəkər xəstələrinə fürsət...
27/02/2020 [22:09]:
İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 17-yə çatdı
27/02/2020 [22:03]:
Gürcü nazir Ermənistanda: Hərbi sənəd imzalandı...
27/02/2020 [22:01]:
“Hamının maskadan istifadə etməsinə ehtiyac yoxdur” - TƏBİB rəsmisi
27/02/2020 [21:29]:
Rusiya İrana uçuşları məhdudlaşdırdı
27/02/2020 [21:26]:
Xocalı soyqırımı Tokatda möhtəşəm bir konfransla anıldı - FOTOLAR
27/02/2020 [21:25]:
Koronavirusa görə məktəblərin bağlanacağı xəbərinə - Rəsmi cavab
27/02/2020 [21:22]:
İrandan gələn şəxslərin müayinəsi üçün FHN-in çadırlardan ibarət səyyar hospitalları yaradılır
27/02/2020 [21:15]:
Prinsipsiz Paşinyanın prinsipləri...
27/02/2020 [21:08]:
Azərbaycanda koronavirusa görə qərargah yaradıldı
27/02/2020 [21:07]:
İlham Əliyev Artur Rasi-zadəyə 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordenini təqdim etdi
27/02/2020 [21:05]:
İranda 116 nəfərin koronavirusdan öldüyü iddia edilir
27/02/2020 [21:03]:
Heyranı olduğu müğənniyə bənzəmək üçün gözünə döymə vurdurdu, kor oldu...
27/02/2020 [21:02]:
Türkiyə səfiri Ərdoğanın Bakı səfərini “Haber Global”a şərh etdi - VİDEO
27/02/2020 [20:32]:
Papa Fransisk koronavirusa yoluxub? - MARAQLI...+ FOTOLAR
27/02/2020 [20:16]:
Balıq tutmaq istəyərkən toruna baxın nə düşdü - MARAQLI... + VİDEO
27/02/2020 [20:10]:
ABŞ hərbi hava qüvvələri dünyanı mat qoymaqda davam edir: Uçan avtomobillər gəlir!
27/02/2020 [19:50]:
Çinli həkim ölümə meydan oxudu - İBRƏTAMİZ... + VİDEO
27/02/2020 [18:51]:
Paşinyanın portreti aşkar edilmiş iki məktəb rəhbərinə xəbərdarlıq edildi...-FOTO
27/02/2020 [18:48]:
Qapıçının vurduğu son dəqiqə qolu komandasına həyat verdi - VİDEO
27/02/2020 [18:48]:
Prezidentin köməkçisi də koronavirusa yoluxdu...
27/02/2020 [18:46]:
İrandan qayıdan Gürcüstan vətəndaşları ölkələrinə buraxılmadı
27/02/2020 [18:36]:
Düşmən ön xəttə qadınlardan ibarət xüsusi təyinatlılar yerləşdirə bilər
27/02/2020 [18:36]:
Türkiyədə Faiq Ələkbərlinin daha bir kitabı yayınlandı
27/02/2020 [18:34]:
"Ədalətin kiçildiyi ölkələrdə yalnız günahlar və günahkarlar böyük görünürlər" - MÜRACİƏT
27/02/2020 [18:10]:
“Bu təhlükə yalnız Azərbaycan deyil, bütün dünya iqtisadiyyatını “vur"a bilər” – SOS!
27/02/2020 [18:02]:
Koronavirusa qarşı xüsusi kostyum hazırlandı - FOTO
27/02/2020 [17:45]:
Ərdoğan: “Üç şəhidimiz var, qarşı tərəfin itkisi çox böyükdür”
27/02/2020 [17:40]:
Bakıda elektrik enerjisinin verilişi bərpa edildi - YENİLƏNİB
27/02/2020 [17:37]:
İrandan gələn vətəndaşları altı saat gözlədən xəstəxana ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
27/02/2020 [17:35]:
Bakıda işıqlar niyə sönüb? - RƏSMİ AÇIQLAMA
27/02/2020 [17:34]:
İranda koronavirusdan üzərliklə qorunurlar - VİDEO
27/02/2020 [17:21]:
Yerə zibil atan adam 11 il sonra hakim qarşısına çıxarıldı...
27/02/2020 [17:17]:
"Səfərbərlik ediriksə, ilk növbədə intellektual potensialımızı səfərbər edək..."
27/02/2020 [17:17]:
Dövlət Sirri Kəmaləddin Heydərova etibar edildi - Prezidentdən Fərman
27/02/2020 [17:15]:
Gürcüstan DİN: “Qırmızı körpü”də sərnişinlər intensiv müayinə olunurlar
27/02/2020 [17:13]:
İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 14-ə çatdı
27/02/2020 [17:12]:
Türkiyə Mərkəzi Bankının valyuta ehtiyatları azalıb
27/02/2020 [17:10]:
Ombudsman 2019-cu il üzrə məruzəsini təqdim edib
27/02/2020 [17:09]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi işıqların sönməsi ilə əlaqədar hərəkətə keçdi
27/02/2020 [17:07]:
Valideynsiz uşaqların övladlığa götürülməsi qaydası təsdiqləndi
27/02/2020 [17:06]:
Gürcüstanda koronavirus aşkarlanan şəxs etnik azərbaycanlıdır
27/02/2020 [16:53]:
Gürcüstanın Səhiyyə naziri: “Ölkədə koronavirusun sürətlə yayılma ehtimalı yoxdur”
27/02/2020 [16:50]:
"Ötən dövr ərzində bu yatırımların dəyəri artaraq 3,5 milyard Çin yuanına bərabər olub”
27/02/2020 [16:48]:
Metroda 3 stansiyanın fəaliyyəti dayandırılıb, sərnişinlər təxliyə olunur - YENİLƏNİB
27/02/2020 [16:48]:
Koronavirusdan ölənlərin başqa xəstəlikləri də olub
27/02/2020 [16:47]:
“Rusiyanın dəstəyi olmasa, Əsəd ayaqda dura bilməz”
27/02/2020 [16:46]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı sürətlə çoxalır
Bütün arxiv bir sırada
28/09/2015 [20:34] - Müsahibə - ( 3295 dəfə baxılıb)

Tofiq Hacıyev: “Məni Yaşar Qarayev yoldan çıxartdı” -MÜSAHİBƏ



Moderator.az teleqraf.com-a istinadən akademik Tofiq Hacıyevlə müsahibəni təqdim edir.


 - Tofiq müəllim, Azərbaycan dil tarixinin fədakar tədqiqatçısısınız. Bu istiqamətdə elmi-tədqiqat işləri davam edirmi?  

- Bilirsən, Prezidentimizin dil haqqında dövlət proqramı ilə bağlı sərəncamı var. Dilçilik institutuna gələndən məqsədim institutun digər işləri ilə yanaşı proqramdakı məsələləri həyata keçirməkdir. Bu məsələlərdən biri də Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrini müasir şəkildə işləməkdir. Bizə də dialektoloji tədqiqatları cəmləşdirmək, bir yerə yığmaq üçün atlas lazım idi. 

 - Yarandımı atlas?


 - Təbii, qarşımıza məqsəd qoyduq ki, “Azərbaycan dilinin Naxçıvan dialektoloji atlası”nı yaradaq. Beləliklə, çox mükəmməl atlas yarandı. 

 - Axı 90-cı illərdə də Azərbaycan dilinin dialektoloji atlası vardı.

 - Düzdür, vaxtilə Azərbaycan dialektoloji atlası yaranmışdı. Amma Azərbaycan üçün yalnız 150 xəritə var idi. Biz isə təkcə Naxçıvan dialektinə aid 251 xəritə hazırlamışıq. 

 - Yəni  belə çıxır ki, atlas çoxlu incəliklərlə əhatə olunub?

 - Deyək ki, Naxçıvanda bir əşya var və bir qarabağlı onu görməyib. Biz atlasda həmin əşyanın şəklin də vermişik. Məsələn, qapını döymək üçün iki cür siqnal vasitəsindən istifadə olunur: tanqılbab və zəndilbab. Biri döyüləndə bilinir ki, kişidir və kişi qapını açmağa gedir, digəri döyüləndə isə aydın olur ki, qadındır və qapını qadın açır.  

- Yəni qadını qarşılamaq üçün qadın, kişinin qarşısına isə kişi çıxır...  

- Bəli, bu, Azərbaycanın əxlaq tarixidir. Belə bir məsələ də var. Yəqin bilirsən.  

- Necə? 

- Tarixən Azərbaycan xalqı, milləti iki türk tayfası əsasında müəyyənləşir: oğuzlar və qıpçaqlar. Mən Naxçıvan dialektinin oğuz, Qıpçaq tipli olduğunu göstərmişəm. Yəni bu Qıpçaq xüsusiyyətidir, bu Oğuz xüsusiyyətidir. 

- Bəs sonra bu tiplər, oğuz və qıpçaqlar təkamül keçdi? Yəni bir-birinə qaynayıb-qarışdımı? 

- Nəsildən-nəslə oğuz kişisi Qıpçaq qızı ilə, Qıpçaq kişisi oğuz qızı ilə evlənib. Və bu, davam edə-edə elə qarışıb ki, bir də görürsən, bir ailədə oğuz elementi də, Qıpçaq elementi də var.  


 - Yəqin atlasın elektron forması da var...

 - Təbii ki, var. Disk formasındadır. Kompüterdə oxumaq olar.  

- Bütün bu ağır, eyni zamanda qürurverici işləri görmək üçün böyük fədakarlıq tələb olunur. Bəs Tofiq müəllim bu enerjini nədən alır?  - Mənim 80 yaşım var. Amma bu iş o qədər həvəsli olub ki, camaat da yorulmur, çalışır. Elə bil Allah-Təala mənə enerji verdi. Mənim oğlumun bir hekayəsi var. Orada qəribə bir psixoloji məqam verilib. Müharibədən sonra dağın başında meşənin içində bir top olur. Onu 20-30 adam aşağı endirə bilmir. Ancaq müharibə dövründə iki adam o topu ora qaldırıb. Gör enerji necə ekstaza gəlir ki, onlar döyüşmək üçün topu ora qaldırıblar.  


- Yəni bir işə ürəklə yanaşırsansa və sevdiyin işdirsə, bu, yaşa, yorğunluğa baxmır?


 - Şübhəsiz, yorulurmuşuq, amma sən demə, o vaxt yorğunluğu hiss eləməmişik. Çünki artıq burada tarixi iş görülürdü. Və bu atlas institutun tarixində, tərcümeyi-halında böyük iş kimi qalır.   


- Tofiq müəllim, sizin ədəbiyyat haqqında da fikirləriniz maraqlıdır. Yaxşı bir əsər sizi sevindirdiyi kimi, yəqin, narahat olduğunuz məqamlar da var. Bununla əlaqədar bir məsələyə diqqətinizi cəlb etmək istərdim. Bildiyimiz kimi bədii ədəbiyyat qüdrətli tərbiyə vasitəsi, ideoloji silahdır. Təəssüf ki, müasir dövrdə ədəbiyyata lazımi əhəmiyyət verilmir. Bədii ədəbiyyatın təbliği zəifdir, cəmiyyətdə nüfuzu aşağıdır...


  - Yaşar Qarayev deyir ki, bazar iqtisadiyyatı ədəbiyyatın, sənətin düşmənidir. Kitab satılmır. Kitab oxunmur. Cəmiyyətdə, təhsildə, radio və televiziyada, mətbuatda ədəbiyyatın təbliğinə, ədəbi görüşlərin keçirilməsinə ardıcıl, məqsədyönlü iş kimi baxılmalıdır. Mən mütaliədən uzaq qaldığım vaxtlarda auditoriyaya mühazirə oxuyanda görürdüm ki, danışığımda solğunluq var.  


- Konkret bir məsələyə diqqət çəkmək istəyirəm. 2007-ci ildə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) bütün ixtisas qruplarından ədəbiyyat fənnini çıxartdı və yalnız III qrupda, həm də “4” balla saxladı. Necə düşünürsüz, bu, düzgün yanaşmadırmı? Yəni sizin dediyiniz təbliğə zidd deyil ki?


 - III qrup humanitar elmləri əhatə edir və bu elmlər içərisində ədəbiyyat əsas fənlərdən birini təşkil edir. Bu cür münasibət və qiymətləndirmə, təbii ki, gənclər arasında ədəbiyyatın əhəmiyyətinin azalmasına səbəb olur. TQDK-nın qəbul imtahanlarında riyaziyyata üstünlük verməsi yaxşı haldır. Bununla TQDK həyatımızı riyaziyyatlaşdırmağa, elmi-texniki, iqtisadi tərəqqiyə üstünlük verməyə çalışır. Bu, çox vacibdir. 

 - Məgər bu riyaziyyatlaşma ədəbiyyatsızlaşdırma hesabına olmalıdır?

 - Əlbəttə ki, bu cür olmaz. Deyək ki, Avropa texniki elmlərə üstünlük verməklə çox düzgün yol tutur. Amma nə olsun?! Ədəbiyyata əhəmiyyət verməməklə ciddi səhv edir. Hələ vaxtilə böyük Səməd Vurğun Avropada ictimai elmlərə o qədər də ciddi əhəmiyyət verilmədiyini qeyd etmişdi. Yəni bu riyaziyyatlaşma dünyada gedən prosesdir. Qaldı ki, Avropada ailə institutunun zəif olması, cinayətkarlıq, eybəcər əxlaqi hərəkətlər, məncə,  bütün bunlar mənəvi mədəniyyətin zəifliyindən irəli gəlir. Bizim xalqın mənəvi cəhətdən zəngin olmasında Nizamilərin, Aşıq Ələsgərlərin, Səməd Vurğunların əsərləri, həmçinin nağıl və dastanlarımızın mühüm rolu olub. Biz həm texniki fənlərə üstünlük verməliyik, həm də milli mentalitetimizə uyğun olaraq ədəbiyyatı diqqətdən kənar saxlamamalıyıq. 

 - Necə deyərlər, qoy, iqtisadiyyatı və mənəviyyatı qoşa qanad kimi inkişaf etdirməyi Avropa Azərbaycandan öyrənsin. Belə?  

- Elədir. Axı, insan pul qazanmaq məharəti ilə deyil, ilk növbədə, dərin elmi biliyi ilə, yaxşı insan olmağı ilə öyünməlidir. Atalarımız da yaxşı deyib: “Alim olmaq asandır, adam olmaq çətin”. Ədəbiyyat məhz adam olmaqda adamlara kömək edir. Bayaq deyirdin ki, ədəbiyyat ideoloji silahdır. Ədəbiyyat silahdır. Füzulini biz yazıq Məcnun hesab edirik. Sən təsəvvür edirsənmi? Bütün “Leyli və Məcnun”larda Nofəl ərəb sərkərdəsidir. Füzulidə isə o, türk sərkərdəsidir. Rum sərkərdəsidir. 

 - Niyə? 

- Sultan Səlim İraqı tutmuşdu. Türklüyü təbliğ edirdi. Ona görə də Nofəli türk vermişdilər. Yəni görürsən, ədəbiyyat öz sözün necə deyir?!  Mənim oxuduğum illərdə deyirdilər ki, sənin vətənin Sovetlər İttifaqıdır. Səməd Vurğun deyirdi ki, sənin vətənin Azərbaycandır və “Azərbaycan” şeirini yazırdı. İdeologiya budur. Fikri dolayı yolla deyirdi. “Bizim ellər Koroğlular, Çapayevlər yurdudur”. Çapayevi bura xatir üçün yazıb. Yəni Çapayevi deməsəydi, milli qəhrəmanlarımızı tərənnüm etmək müşkül olardı. Yaxud da “iclas getdi, sarı kürən qız yazdı, yazdı, yazdı”. Yəni çıxışların hamısı rusca gedirdi. “Amma qarabəniz, qaragöz qız əsnədi”. “Lenin” poemasını yazmasaydı, Rəsul Rza deyərdi ki, “Ağ rəng Şeyx Şamil qılıncının rəngi”? 


- Yəni, Lenindən və partiyadan yazmaq bir forma idi...

 - Şübhəsiz, Mirvarid Dilbazi deyirdi ki, Lenin və partiya haqqında yazmaq Bismillahdır. Bismillahdan sonra onu mühakimə eləmirdilər. Ona görə də bugünkü ədəbiyyat da onu görməlidir. Vətənpərvərliyi necə təbliğ edirdilər, vətəndaşlığı necə təbliğ edirdilər. Babəki, Koroğlunu necə təbliğ edirdilər. Məmməd Aslanın “Qərənfil” şeiri 1990-cı ilin Qanlı Yanvar günü üçün bilirsən nə idi?! Və ya Əhməd Cəmilin müharibə illərində yazdığı “Can nənə bir nağıl de”, Ramiz Rövşənin “Ölüm” şeiri və s.

 - Tofiq müəllim, Sizcə, şeir bu gün necə yazılmalıdır?

 - İndi vacib deyil ki, iki varaq yazasan. Yığcam iki bənd olmalıdır ki, şeir yadda qalsın. Hüseyn Alışanovun bayatıları var, hamısını əzbər bilirəm. Əvvəllər mən sinfə girirdim və imzasını vermədən Süleyman Rüstəm, Məmməd Rahim, Rəsul Rza - yaşlı nəslin şeirləri ilə Ramiz Rövşən, Vaqif Bəhmənli, yəni gənclərin də şeirlərini oxuyurdum. Sonra deyirdim ki, bu şeirlərin hansı güclü, hansı zəifdir? 

- Nə deyirdilər?

  - Hamısı deyirdi ki, cavan şairlərin şeirləri. Bilirsən, Universitetin filologiya fakültəsinin zövqü bu günün tələbidir. O kimi qəbul edirsə, deməli o cür, o üslubda yazmaq lazımdır. Bir dəfə tələbəlik illərimdə Natəvan klubunda şeir gecəsi idi. II və ya III kursda oxuyurdum. Şeir gecəsini Səməd Vurğun aparırdı. Bir nəfər təxminən belə şeir oxudu, vətənim gözəlsən, çiçəklisən, axar suların belə, filan... Qurtaranda hamı əl çaldı. Rəhmətlik Nazim Hikmət də orada idi. Dedi ki, oğul, vətən gözəl olduğu üçün vətən deyil, vətən olduğu üçün gözəldir. Yəni tikanlı, daşlı, kəsəkli olsa da, yenə vətəndir. Artıq bu gün şeir yazanda belə şeylərə fikir vermək lazımdır. 


 - Tofiq müəllim, sizin “Yazıçı dili və ideya-bədii təhlil” kitabınız var. Oxumuşam. Çox maraqlı kitabdır...  

- Bilirsən, yazıçıya deyə bilməzsən ki, sən belə yaz və ya elə yaz. Bir az ümumi götürsək, Əli Kərimdəki, Fikrət Qocadakı, Yusif Səmədoğludakı, Vaqif Səmədoğludakı, Məmməd İsmayıldakı söz demək, təşbeh işlətmək forması Səməd Vurğunda yoxdur.  


- Səməd Vurğunda necə idi ki? 


- Səməd Vurğun dilində elə bil qrammatika hakimdir. Cümlənin mübtədası, xəbəri, təyini bunların içindədir. Amma burada qrammatika vacib deyil. Qrammatikanı şerin özü yaradır. Şeirin özü qrammatik formaya düşür. Səməd Vurğun o biri üslublarda dram yaza bilməzdi. Şair, yazıçı öz dilini ana dilinin üstündə qurur. Görürsən, biz orta məktəb qrammatika kitablarında çalışmalar veririk, hamısı yazıçının dilindəndir. Heç bir elmi əsərdən misal gətirilmir. Çünki ana dili yazıçının dilidir. Məsuliyyəti onlar daşıyır. Dili qoruyub saxlayan da onlardır. Deyək ki, “qan yaddaşı” ifadəsi Sabir Rüstəmxanlıdan irəli gəlir. O ki qaldı, üslub haqqında danışsaq, deyərik ki, hər yazıçının, şairin öz üslubu olmalıdır və ya var.  

- Məsələn...  


- Əli Kərim tamam başqa cür yazırdı. Ramiz Rövşən də Əli Kərimdən başladı. Amma indi tamam başqa cür yazır. Onun ayrı söz demək üslubu var.  


- Bəs bu gün gedən ədəbi prosesi necə, izləyirsiz? 


 - “Ədəbiyyat qəzeti”ni izləyirəm. Orada çıxanların əksəriyyəti xoşuma gəlir. Birdən görürsən ki, hansısa şeir xoşuma gəldi. Götürüb bir səhifə yazı yazıram.   


- Tənqidimizdə vəziyyət necədir? 


- Tənqid var, amma nəsə ümumi götürəndə idarəçilik yoxdur, birləşmə yoxdur. Proses şəklinə sala bilmirik. Sovet dövründə ədəbi proses var idi. Yəni ədəbiyyat yaranır, tənqid də onu təhlil edirdi. İndi ədəbiyyat yaranır, tənqid yoxdur. Lakin bəzi yazıları görəndə fikirləşdim ki, tənqid var. Sadəcə hərəsi bir məqalə yazır itib-batır.  

- Tənqid var deyəndə kimləri nəzərdə tutursunuz?  


- Bu yaxınlarda bir nəfər Fikrət Sadıxdan yazı yazmışdı. O, çox xoşuma gəldi. Tənqidçilər arasında Əsəd Cahangir diqqətimi çəkir.

  - Maraqlıdır, özünüz heç şeir yazmısınız?

 - Cavanlıqda yazmışam. Dedim şair olacağam. Əslində, mən riyaziyyatı fənlərin hamısından yaxşı bilirdim. Elə bildim ki, filfaka gələndə adam şair olur (gülür).  

- Görəsən, şairlik sizdə niyə alınmadı?  - Hüseyn Alışanovla kirayədə qalırdıq. Görürdüm ki, o, şeiri elə yazır, elə bil Aşıq Ələsgər yazıb. Mən də əziyyətlə bütün gecəni səhərəcən əlləşirdim, zillətlə bir şeir yazırdım. Sonra gördüm məndən şeir yazan olmaz və ədəbiyyatı buraxıb dilçiliyə keçdim. Onun da tarixi var.

- Maraqlıdır... 


- Yaşar Qarayev məni yoldan çıxartdı (gülür). II kursun başlanğıcında rəhmətlik Səlim Cəfərov auditoriyaya girdi və dedi ki, sizi dilçilərə, ədəbiyyatçılara ayıracağam. Yaşar Qarayevlə arxada yanaşı oturmuşduq. Səlim müəllim Yaşar Qarayevdən başladı. Yaşar cavab verdi ki, müəllim, icazə verin fikirləşim. O oturanda mənə dedi ki, Tofiq, istəmirəm biz gələcəkdə konqruyent olaq. Sən ədəbiyyatla yanaşı dili də yaxşı bilirsən. Öz-özümə dedim bu nə deyir? Dil nədir? Konqruyent nədir? Ədəbiyyat nədir? Bircə onu qavraya bildim ki, Yaşar istəyir ki, birimiz dilçi, birimiz isə ədəbiyyatçı olaq. 

- Beləcə, buradan artıq yollar məlum oldu...

 - Universiteti qurtardıq. Fakültəyə iki aspirant girdi: biri Yaşar, biri mən. Yaşar ədəbiyyatı, mən dili seçdim. Və Akademiyaya Yaşar ədəbiyyat üzrə müxbir üzv, mən isə dil üzrə müxbir üzv oldum. 

- Sizcə, ədəbiyyatda qalsaydınız, necə olardı? 

- Nə bilmək olar. Bəlkə, daha yaxşı ola bilərdi. Yaşarın “feilinə” düşüb dilçiliyə gəldim (gülür). Amma mənim filologiyaya gəlməyim isə ümumiyyətlə o şeirlə bağlı oldu. Ramiz Rövşənin ifadəsi var: “Biz dünyaya gəlməzdik, analar aldatdı bizi”. 

İndi o şeir məni aldadıb filologiyaya gətirdi.   

Papa Fransisk koronavirusa yoluxub? - MARAQLI...+ FOTOLAR
Balıq tutmaq istəyərkən toruna baxın nə düşdü - MARAQLI... + VİDEO
Çinli həkim ölümə meydan oxudu - İBRƏTAMİZ... + VİDEO
Pakistanda çəyirtkə hücumunun qarşısını almaq üçün Çin 100 min ördək göndərir - MARAQLI...
Ali Baş Komandan 3 generalı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi və istefaya göndərdi...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Siyasət
Gevorkyan: “Xocalı əməliyyatına Koçaryan və Sarkisyan rəhbərlik edib”
Cəmiyyət
Polislər mollalarla birgə sürücülər üçün maarifləndirici aksiya keçirdi...-İBRƏTAMİZ-FOTO
Dünya
Məşhur aparıcı keçmiş millət vəkilini studiyadan qovdu - MARAQLI... + VİDEO
Hadisə
Prezidentin köməkçisi də koronavirusa yoluxdu...
Siyasət
"Səfərbərlik ediriksə, ilk növbədə intellektual potensialımızı səfərbər edək..."
Yazar
İlham İsmayıl
“Yaxın onilliklərə nə Azərbaycanın Qarabağı almaq fikri var, nə də bizim Qarabağı vermək”
Seymur Əliyev
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
Sultan Laçın
Azərbaycanda ədalət naminə vəzifədən imtina edə bilən neçə məmur var?..
Leyla Namazova
“28 il öncə Xocalıda təkcə Xocalı sakinləri qətlə yetirilmədi...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
ABŞ-ın növbəti prezidenti Qarabağı qaytaracaq
Ərdoğanın Qarabağla bağlı bəyanatı Ermənistanı qorxuya salıb
“Azərbaycan Qarabağı unutsa, yaxşıdır”- “Meşə tülküsü” belə dedi...
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
“Lazım gəlsə, Paşinyanı güllələyərəm!..”- Erməni general
Azərbaycanda kişi arvadını xəyanət üstündə yaxaladı - VİDEO
Ermənilər Yerusəlimə iddialarını rəsmən bildirdilər: Yəhudi-erməni davası ola bilərmi?
"Əlimdə çox ciddi və təkzibolunmaz faktlar var, onlar bundan qorxmalı, mən deyil..."
Azərbaycanlı İrəvanda meydan oxudu: "Erməni xüsusi xidmət orqanları..." - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247